Krapte op arbeidsmarkt

Vlaamse bedrijven vinden steeds moeilijker personeel. Dat geldt zeker voor de kmo's, die 58 procent van de vacatures in de databank van de VDAB voor hun rekening nemen. Het aantal vacatures neemt trouwens nog toe. Bestaat er dan geen enkel middel om de krapte op de arbeidsmarkt te bestrijden? Toch wel. UNIZO heeft 15 structurele oplossingen klaar.

Het aantal VDAB-vacatures zal in 2007 dubbel zo hoog liggen als het aantal werkzoekenden in Vlaanderen. 58 procent van die 300.000 vacatures betreft een job in een kmo. Het aantal vacatures bij kmo's in de databank van de VDAB (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling) stijgt overigens jaar na jaar. KMO’s dreigen dus het eerste slachtoffer te worden van de toenemende krapte op de arbeidsmarkt.

Structurele samenwerking

UNIZO brengt 15 structurele oplossingen naar voren om de krapte op de Vlaamse arbeidsmarkt te bestrijden. De ondernemersorganisatie formuleerde die op dinsdag 27 november in het Mechelse houtverwerkende kmo-bedrijf Leysen Wood Trading NV. Het bedrijf staat symbool voor de krapte op de arbeidsmarkt; een toenemende bedreiging voor de groei van steeds meer Vlaamse ondernemingen. 'De drie gewesten moeten structureel samenwerken om deze immense uitdaging aan te vatten, onder meer via de uitwisseling van vacatures tussen de gewestelijke bemiddelingsdiensten VDAB, Forem en Actiris,' beklemtoont de gedelegeerd bestuurder van UNIZO Karel Van Eetvelt, 'maar tegelijk moet elk gewest alle instrumenten in handen krijgen om de eigen arbeidsreserve naar een geschikte job te leiden. Dé Belgische arbeidsmarkt bestaat immers niet.'

'De strijd voor geschikt personeel'

De Vlaamse kmo’s dreigen de eerste slachtoffers te worden van het groeiende tekort aan arbeidskrachten in Vlaanderen. Bert Leysen van Leysen Wood Trading NV vreest trouwens dat het in de toekomst nog moeilijker zal worden om mensen te vinden. Nu al wordt hij regelmatig geconfronteerd met de moeilijke opvolging van medewerkers van het eerste uur die het bedrijf verlaten. 'De strijd voor geschikt personeel wordt steeds heviger. Zonder ingrijpende veranderingen zal de vervanging nog moeilijker worden. Dan heb ik de keuze: afbouwen of mijn activiteiten verhuizen naar een ander land.'

Rem op groei en ontwikkeling

Moeilijkheden om personeel te vinden, zijn inderdaad steeds vaker een rem op de ontwikkeling en groei van Vlaamse kmo’s, blijkt uit een recente UNIZO-enquête. Bovendien hebben kmo’s - veel meer dan grote ondernemingen - nood aan begeleiding op maat in hun zoektocht naar geschikte werknemers, waarschuwt UNIZO. De organisatie bepleit daarom een extra inspanning van de VDAB voor kleine ondernemingen, onder meer met vacatureconsulenten.

Langer werken

UNIZO benadrukt ook dat, om ons welvaartsniveau op peil te houden, meer mensen langer moeten werken. 'De politieke voorstellen om het ouderschapsverlof uit te breiden zijn in dat kader onhaalbaar en bovendien moeilijk op te vangen in kleine ondernemingen,' zegt Karel Van Eetvelt. Hij verwijst ook naar de nu al erg uitgebreide mogelijkheden van het tijdskrediet. Nieuwe vormen van loopbaanonderbreking mogen in geen geval bovenop de al bestaande systemen komen, beklemtoont UNIZO. De organisatie pleit ook voor een loopbaanvereiste van 45 jaar in plaats van de leeftijd van 65 jaar als pensioengerechtigde leeftijd en de afschaffing van het brugpensioen. Om ontslagen oudere werknemers onmiddellijk naar een nieuwe job te oriënteren, neemt de VDAB beter de outplacementverplichting over van de werkgever, meent UNIZO.

Activeringsbeleid

Om meer mensen langer aan de slag te krijgen, bepleit de ondernemersorganisatie ook een doorgedreven activeringsbeleid, inclusief een echt sluitende aanpak, ook van nepsollicitanten, door de RVA (Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening). In de eerste helft van dit jaar schorste de RVA slechts 12 werkzoekenden méér dan de eerste helft van 2006. Maar de VDAB stuurde de eerste drie kwartalen van 2007 wel 64 procent méér werkonwilligen door dan tijdens dezelfde periode in 2006. Om werkzoekenden echt aan te zetten snel te gaan werken, wil UNIZO de werkloosheidsuitkeringen de eerste drie maanden optrekken, bij voorbeeld tot 70 procent van het laatst verdiende loon, maar laten eindigen na maximum 3 jaar en 2 maanden. Daarna valt de werkloze terug op een andere uitkering, bijvoorbeeld het bestaansminimum.

Werkloosheidsval

Nu houdt het geringe verschil tussen een laag loon en een uitkering, de zogenaamde werkloosheidsval, mensen van de arbeidsmarkt, stelt UNIZO. De organisatie bepleit daarom het Belgische lagelonenbeleid op Europese leest te schoeien door die op te trekken tot tweederde van het gemiddelde brutoloon. Op kruissnelheid zou die maatregel 515 miljoen euro kosten, berekende UNIZO. Daarnaast moeten werkende ouders hun kinderen tijdens hun werkuren dichtbij naar een betaalbare kinderopvang kunnen brengen. Dat is nu nog niet het geval, blijkt ook uit het rapporten van Kind en Gezin en de Sociaaleconomische Raad Vlaanderen SERV. UNIZO vraagt daarom onder meer een uitbreiding van de buitenschoolse kinderopvang en meer steun voor zelfstandige onthaalouders. Om werken voor ouders aantrekkelijker te maken, mag de kost van kinderopvang voor de ouders ook niet te hoog zijn.

Vrij verkeer van werknemers

'De mensen die we nu legaal aan het werk kunnen stellen, zullen de toenemende krapte op de arbeidsmarkt niet kunnen opvullen,' waarschuwt Karel Van Eetvelt. Daarom moet er volledig vrij verkeer van werknemers komen binnen de Europese Unie, mét flankerende maatregelen. Nu werken hier - legaal - enkel hooggeschoolden en mensen uit enkele Oost-Europese landen. Die laatsten dienen om onze knelpuntvacatures op te vullen. UNIZO vraagt ook goed ingeburgerde illegale arbeidskrachten toe te staan op een legale manier een bijdrage te leveren aan de Belgische arbeidsmarkt en sociale zekerheid. Dat is niet alleen in het belang van de Belgische bedrijven maar vooral in hun eigen belang.