Mogen er in uw zaak (tijdelijke) toevallige zelfstandige helpers werken?

Een zelfstandige helper is volgens de wet “ een persoon die in België een zelfstandige in de uitoefening van zijn beroep bijstaat of vervangt zonder tegenover hem door een arbeidsovereenkomst verbonden te zijn”. De afwezigheid van een  ondergeschikt verband onderscheidt de helperzelfstandige van de werknemer. Wanneer duidelijk wordt dat de instructies aan de zelfstandige helper om zijn taak naar behoren te vervullen in feite een verkapte vorm van werkgeversgezag zijn, spreekt men van schijnzelfstandigheid, en kan de zelfstandige helper geherkwalificeerd worden naar een werknemer. Zware financiële implicaties ten laste van de zelfstandige-werkgever zijn hiervan het gekende gevolg. 

De wet stelt nergens dat een zelfstandig helper aan- of bloedverwant moet zijn van de geholpen zelfstandige. Praktijk leert echter dat de sociale inspecties het zelfstandige helperschap doorgaans slechts zullen aanvaarden in geval van een (dichte) aan- of bloedverwantschap tussen beide zelfstandigen. Tussen kinderen en ouders, broers en zussen, schoonouders en schoonkinderen wordt in beginsel aanvaardt dat er geen gezag wordt uitgeoefend en dat aldus de helpers zelfstandigen kunnen zijn.

Bij personen zonder verwantschap zal een statuut als zelfstandige helper vrijwel nooit aanvaard worden. 

Zelfstandige helpers moeten aansluiten als zelfstandige. Uitzonderlijk moet de helper vóór 1 januari van het jaar waarin hij 20 wordt niet aansluiten. In het kader van de genaamde ‘gratis’ hulp aan familie wordt graag verwezen naar de “toevallige helper”. Ook de toevallige helper moet NIET aansluiten.

Toevallige helpers zijn personen die op niet-regelmatige basis optreden als helper en dit gedurende minder dan 90 dagen per jaar. Het moet gaan om occasionele én toevallige hulp. Iemand die elk jaar rond half augustus een zelfstandige helpt tijdens de pensenkermis, kan dus in beginsel geen toevallige helper zijn, nu het een weerkerende, regelmatige hulp is, ook al wordt er maar 1 keer per jaar kort geholpen. ‘Occasionele én toevallige hulp’ impliceert dat er strikt gezien slechts zelden sprake is van een toevallige helper. 

Vraag rijst wat de waarde is van een contract tussen de zelfstandige en de toevallige helper “er worden vrijwillig en onbezoldigd prestaties geleverd ten occasionele titel “? Verhindert dit dat bij controle de toevallige hulp als een vorm van zwartwerk wordt aanzien? Ons inziens kan zulk een contract hoogstens als bijkomend element een werksituatie mee helpen interpreteren. Evenwel zal het nooit de concrete situatie, noch de werkelijke wil van de partijen kunnen overrulen. Bij de beoordeling van een arbeidsrelatie door de sociale inspectiediensten of de arbeidsgerechten, zullen de feiten m.a.w. steeds doorslaggevend zijn. Stellen dan men “safe zit “ door bij toevallige hulp zo een contract op te maken, kan de zelfstandige dus zuur opbreken. Enkel in geval er een familieband is, kan dit contract een bijkomend element zijn om de kwalificatie van toevallige helper te aanvaarden. Omgekeerd raden wij af een niet-familielid met zo een contract toevallig te laten helpen, ook al gebeurt de hulp met de werkelijke intentie van onbezoldigdheid en occasionaliteit. 

Besluit

De sociale inspectiediensten staan weigerachtig tegenover “ gratis werken”: indien men als helper-zelfstandige of als toevallig helper een zelfstandige helpt, bekijkt men dit best met de nodige scepsis. Enkel indien men familiaal verwant is, wordt het (al dan niet toevallig) helperschap aanvaard. Een contract tussen de zelfstandige en de toevallige helper, verhindert deze zienswijze niet wezenlijk, aangezien het een feitenkwestie betreft.

Tot slot staat of valt de kwalificatie van een arbeidsverhouding met de interpretatie door de sociale inspectie van de concrete situatie. Zij zullen nu eens wel, dan weer niet het helperschap aanvaarden.

Voor meer info neem best contact met Liantis

Iemand die zijn gehuwde of wettelijk samenwonende partner bijstaat bij de uitoefening van zijn zelfstandige activiteit is een meewerkende echtgenoot. In principe is de aansluiting verplicht, maar sommigen zijn vrijgesteld.

 

Meer over: Belastingen, Aftrekbare beroepskosten, Sociaal statuut

Op zoek naar meer ondernemersinfo?

UNIZO ondernemerslijn - 0800 20 750Voor andere nuttige ondernemersinfo
raadpleeg hier het Unizo Kennisnet:
geef uw zoekterm in of zoek per thema
of trefwoord in onze databank.

Of contacteer Unizo Ondernemerslijn voor
een persoonlijk eerstelijns advies of een
nuttig contact.

Ons adviesteam staat voor u klaar!