Mystery Calls : Samen Oversteken of helemaal niet !

Plein Publiek : Debat Karel Van Eetvelt-Yasmine KherbacheHet nieuwe jaar werd door UNIZO niet met een traditionele nieuwjaarsreceptie ingezet maar met een inhoudelijke discussie tussen Karel Van Eetvelt en Yasmine Kherbache (SP.A).

Aanleiding is het debat rond de praktijktesten tegen discriminatie, de zogenaamde 'mystery calls'.  Vorig jaar noemde Minister van Werk Kris Peeters de invoering van mystery calls ‘onmisbaar’ voor het opsporen van discriminatie.  UNIZO, bij monde van Karel Van Eetvelt, mengde zich terstond in het debat en verzette zich tegen het verengen van een maatschappelijk probleem tot alleen maar het viseren van onze ondernemers. Een veralgemeend beleid rond mystery calls dreigt immers àlle werkgevers onder te dompelen in een sfeer van discriminatie. Het interview van Karel Van Eetvelt lokte terstond een open brief uit van SP.A-parlementslid Yasmine Kherbache waarin ze opriep tot een gesprek hierover.

Op dinsdag 12 januari koos UNIZO het prachtige kader van Plein Publiek (de historische Fierens-blokken in de Antwerpse St-Andrieswijk) om Karel en Yashmine hierover met elkaar te laten spreken.

Journalist Sacha Van Wiele leidde vakkundig de discussie rond een aantal thema's. Ons verslag :

Het gesprek vangt eensgezind aan met de stelling dat discriminatie een zware tol vormt voor onze economie.  Hierbij wijst Karel Van Eetvelt op het economisch deficit van de uitsluiting van hele groepen.  Bij uitsluiting moet de overheid weer veel middelen besteden om iedereen een actieve plaats in onze samenleving te geven.  Hoe meer racisme in onze gemeenschap, hoe groter het economisch deficit.  Yasmine Kherbache treedt hier volledig in bij.  Naast de economische kost wijst zij ook op de maatschappelijke impact van een structurele uitsluiting.  Op individueel vlak is deze impact zeer groot : als je broer of zus gestudeerd heeft en nadien niet aan de bak geraakt, vormt zich een negatief rolmodel.  Zo kom je terecht in een vicieuze cirkel, de helft van alle kinderen die in armoede opgroeien hebben een migratieachtergrond.

Beide sprekers beklemtonen dat de tijd van discussiëren over de oorzaken achter ons ligt wegens de grootte en dringendheid van het probleem, er moet niet met de vinger gewezen worden maar gezocht naar oplossingen !

De stelling dat racisme vaak aangehaald wordt als excuus voor het falen op andere gebieden leidt tot het verduidelijken van de visies van Karel en Yasmine. Yasmine Kherbache beklemtoont nogmaals dat vingerwijzingen en welles-nietesverhalen contraproductief zijn maar ziet hierin juist de reden om praktijktesten in te voeren.  Níet als sanctie-instrument maar om wat er op de werkvloer gebeurt te objectiveren.  Dit in een poging om problemen én succesverhalen naar de oppervlakte te brengen.

Plein Publiek : Debat Karel Van Eetvelt-Yasmine KherbacheVeralgemeende praktijktesten, opgelegd door de overheid, dwingen de ondernemers in een defensief kader. Hierbij, zo stelt Karel Van Eetvelt, worden ondernemers geviseerd als de énige verantwoordelijken.  Maar UNIZO verneemt geregeld uit de reacties van haar ondernemers dat klanten en de eigen werknemers vaak een groter probleem vormen. Niet alleen bij de werkgevers maar ook op de werkvloer zijn er fricties rond diversiteit. Een open arbeidsmarkt vergt ook een open geest, een ware mentaliteitsomslag. Zo is het gesloten aanwervingssysteem bij de haven van Antwerpen, dat verdedigd wordt door de vakbonden, niet bepaald een voorbeeld. Als de geesten zich openen, dan opent de arbeidsmarkt zich....

Praktijktesten, zo geeft Karel Van Eetvelt wel toe, hebben al aantoonbare successen gehad. Goede voorbeelden zijn de stad Gent in samenwerking met de vastgoedsector en Federgon voor de uitzendarbeid.  Door het sensibiliserend karakter van de testen daalde de uitsluiting van migranten bij interimjobs zo op korte termijn van 1 op 3 vacatures naar 1 op 5.  Natuurlijk nog te veel maar een merkelijke verbetering. UNIZO onderzoekt momenteel hoe we dit instrument op een goede manier kunnen gebruiken.  Een goede manier is de praktijktest als interne kwaliteitscontrole.  Zeer sterk toegespitst op welbepaalde sectoren en uitgevoerd door eigen organisaties, níet door controleurs van de overheid.

Yasmine Kherbache was aangenaam verrast dat UNIZO de praktijktesten niet algemeen verwerpt. Zij blijft wel een groot pleitbezorger van het inschakelen van de overheid in de praktijktesten.  Alleen op zulk een systematische en objectieve manier kunnen er wetenschappelijke conclusies aan verbonden worden.  Conclusies die belangrijk zijn om ondernemers en overheid een beter beeld te bezorgen. Tegelijk nuanceert zij het beeld van de praktijktest als bestraffing. De praktijktest is nodig om vaststellingen te maken, waarna eerst een verbetertraject kan gestart worden en de sanctie maar als 'stok achter de deur' dient.

"Een verhaal waarbij de praktijktest alléén tegen de werkgever wordt gebruikt, daar stappen we niet in mee," aldus Karel Van Eetvelt. De racistische houding bij werknemers is vaak veel groter dan bij de werkgever maar de inspectie richt zich wel exclusief naar de werkgever.  Tegelijk, als werknemers bewust een wetgeving overtreden kan de werkgever ze vaak niet eens ontslaan.  Zelfs bij wangedrag van werknemers blijft de werkgever verantwoordelijk.  En dit is de reden dat ondernemers zeggen : het is nu genoeg geweest, we kunnen niet alle problemen van de wereld alleen oplossen.  Een onderneming staat in de samenleving.  Zonder die context bestaat de onderneming niet.  Iedereen draagt dus een maatschappelijke verantwoordelijkheid, ook de werkgevers maar niet alléén de werkgevers. Dit is voor UNIZO het probleem van de voorbije jaren : bij allerhande problemen (discriminatie, mobiliteit, milieu,...) werd altijd exclusief gepraat over de verantwoordelijkheid van de werkgevers. Maar zelfs als zij het maximaal haalbare doen krijgen zij dit niet alleen opgelost.

Ondernemers hebben een cruciale verantwoordelijkheid omdat niemand anders aanwerft. Yasmine Kherbache geeft aan dat er in selectie -en aanwervingsprocedures nog te vaak onbewuste mechanismes meespelen. Te weinig kansengroepen worden uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek. Tegelijk vinden 4 op 5 Vlamingen de diversiteit in de sportwereld positief.  Er zit dus iets scheefs en ondanks de toename aan diversiteit in onze bevolking blijven de resultaten op de arbeidsmarkt achter.  Onze huidige aanpak is gewoon té vrijblijvend. Yasmine gaat wel volledig mee in de stelling van Karel dat discriminatie op de werkvloer tussen werknemers evengoed onaanvaardbaar is.  Dan moeten ook hier vaststellingen gebeuren.  En als dit het voor UNIZO nodige evenwicht in het debat brengt moet het debat hierover opengetrokken worden.  Dus ook met de vakbonden en in het sociaal overleg.  Hier kunnen de methodieken uit ons onderwijs (hoe gaan leraars én leerlingen met elkaar om in een diverse klas ?) werknemers en werkgevers leren met elkaar om te gaan op de werkvloer.

Het ontwikkelen van talent mogen we niet laten afhangen van geluk (de juiste persoon ontmoeten) maar moet georganiseerd worden. Er zijn wederzijds te weinig verhalen bekend en er wordt te weinig naar elkaar geluisterd. Ook Karel Van Eetvelt treedt dit bij.  UNIZO heeft steeds een sensibiliserende rol gespeeld en altijd getracht te leiden door voorbeeld.  Zo streeft UNIZO actief naar meer diversiteit in haar lokale besturen.  Hierin is onze Antwerpse voorzitter, Nico Volckeryck, ongetwijfdeld een voorloper maar heel onze organisatie is op dat vlak in beweging, al weze het nog wat te traag naar de mening van Karel.

Ook met de invulling van het eigen personeelskader bij UNIZO heeft Karel vastgesteld dat er toch wel extra inspanningen nodig zijn om de maatschappelijke diversiteit tot op de werkvloer te brengen.  Zo zijn er veel hooggeschoolden met een migratie-achtergrond werkzoekend en werkt UNIZO bijna uitsluitend met hooggeschoolden.  Een overduidelijke match zou je zo denken...  En toch zien we dat op vacatures soms geen enkele allochtoon solliciteert !  Als de kwalificaties van de werkzoekende in orde zijn, de vacature geschikt is,.... dan ligt het aan de communicatie.  Uiteindelijk is UNIZO tot bij een 'etnomarketingbureau' gegaan om na te gaan hoe UNIZO als werkgever mensen kan aanspreken vanuit hun eigen situatie.

Onwetendheid regeert dus aan beide zijden...  Zowel Karel Van Eetvelt als Yasmine Kherbache zijn tot slot van dit debat tot deze vaststelling gekomen.  Er is wederzijds nood aan veel meer concrete voorbeelden en aan nieuwe, laagdrempelige, instrumenten voor werkgevers om een verbinding te maken met een deel van onze samenleving dat echt niet langer gescheiden mag (achter) blijven.  Veel goede wil is er al jarenlang maar is onvoldoende.
Werkgevers moeten inzien dat zij - als groep én individueel - een eigen verantwoordelijkheid hebben en dat het opnemen van hun verantwoordelijkheid ontelbaar meer voordelen dan nadelen heeft (invulling vacatures maar bijvoorbeeld ook voeling met een nieuwe groep consumenten).  Het bevorderen van diversiteit gaat tenslotte niet over het beperken van de keuzevrijheid van de werkgever maar over het verruimen van het keuzepalet.
Politici edm. moeten beseffen dat werkgevers niet langer de kop van Jut willen zijn, een mentaliteitsverandering bereik je niet met nieuwe wetten, controles, boetes,.... maar met het aanspreken van ondernemers via hun eigen organisaties.

Tenslotte deelde Antwerps UNIZO-voorzitter Nico Volckeryck aan alle panelleden met veel plezier Antwerpse handjes uit, zowel witte als gekleurde....

Plein Publiek : Debat Karel Van Eetvelt-Yasmine Kherbache

 

Dit event werd mogelijk gemaakt door CityLife, de digitale klantenkaart...

 

 

Meer over: Internationaal, Juridische aspecten, Uitzendarbeid