"E-commerce hoeft geen aanslag op milieu te blijven"

Met bijzondere aandacht las ik het artikel in deze krant over de studie van het befaamde Massachusetts Institute of Technology (MIT), waaruit zou blijken dat online bestellen geen aanslag is op het milieu (DM 1/2/20). Geen haar op mijn hoofd dat eraan denkt om de gedegen wetenschappelijke onderzoeksmethoden van het MIT in vraag te stellen. Ik kan ook meegaan in de in het onderzoek geschetste omstandigheden die de impact van e-commerce op het milieu negatief of positief kunnen beïnvloeden. Alleen zijn de omstandigheden in de praktijk veelal van die aard dat je uit exact hetzelfde onderzoek ook heel andere conclusies kan trekken.

Zoals de conclusies in een gelijkaardig onderzoek van Miguel Jaller van Berkeley University in Californië, toch ook een degelijke, onverdachte bron. Uit dat onderzoek blijkt dat wie volop online koopt, dat over het algemeen veel impulsiever en minder doordacht doet dan wie in de fysieke winkel shopt, vooral in webshops die van gratis retour hun stokpaardje maken. Meer ondoordacht aankopen betekent meer, al even ondoordacht, terugsturen, met alle transport en uitstoot die daarbij komen kijken. Wat daar nog bij komt, is dat de meerderheid van die teruggestuurde goederen nadien niet meer opnieuw verkocht kunnen worden als nieuw. Omdat ze beschadigd of vuil zijn, bijvoorbeeld, of omdat de waarde van sommige goederen zo laag is dat het goedkoper blijkt om het product weg te gooien dan het opnieuw te verpakken en op te sturen.

Door het wegvallen van het persoonlijke contact bij e-commerce heerst er een gevoel van anonimiteit. De rechtstreekse band tussen verkoper en consument ontbreekt en beide partijen zijn onzichtbaar voor elkaar. Een anonimiteit die nog wordt versterkt door de vaak grote fysieke afstand tussen de consument die online bestelt en de grote buitenlandse e-commercespeler.

Zo is het geen hypothese maar een objectief vaststaand feit dat hier in België maar liefst 60 procent van alle online-aankopen in het buitenland gebeurt, goed voor 5,5 miljard euro aan koopvlucht. En voor nodeloos veel extra vervoerskilometers, extra uitstoot van broeikasgassen, extra verkeerschaos en ongevallen. Die anonimiteit doet het normbesef vervagen. Er gaat een schaamteloosheid van uit die weegt op onze mobiliteit, ons milieu, ons lokale handelsweefsel...

Is e-commerce per definitie altijd slechter voor het milieu?

Niet door de aard van het concept op zich, wél door de uitwassen van de grootschalige e-commerce-tsunami zoals die vandaag onze retail overspoelt. Ja, e-commerce is in de gegeven omstandigheden wel degelijk een drama voor het milieu. Maar dat hoeft het niet te blijven, als Europa de moed en daadkracht heeft om paal en perk te stellen aan de zowel bedrijfseconomisch als ecologisch onverantwoorde gratisretourpolitiek van grote internationale webshops. Ook moeten de belastingplichten voor deze internationale spelers worden aangescherpt, als onderdeel van een gelijk speelveld voor al wie in dit land en in Europa handel drijft, in fysieke én onlinewinkels. Zo'n gelijk speelveld kan en moet meer zuurstof geven aan het duurzame, meer kleinschalige en lokale handelsweefsel.

Winkels van baksteen die onze dorpen en steden kleuren, al dan niet gecombineerd met hun eigen webshops. Of webshops zonder fysieke winkel, maar met een adres in eigen land, met korte verplaatsingsafstanden, met lokale tewerkstelling... Winkels met een menselijk gezicht, waar je binnenloopt of je aanmeldt voor producten die je écht van doen hebt. Winkels die je elke keer opnieuw spontaan doen beseffen dat je als consument zoveel beter bezig bent en meer terugkrijgt wanneer je winkelhiert. Duurzame e-commerce hoeft geen contradictio in terminis te blijven, maar vandaag is het dat onomstotelijk nog wel.
 

Danny Van Assche
Gedelegeerd bestuurder UNIZO

 

Bron: De Morgen, 5/02/2020

Klik hier voor het opiniestuk van Danny