Freelancer Focus-rapport UNIZO en Graydon: 85% freelancers zou het nog altijd opnieuw doen, al ziet 1 op 3 zwarte sneeuw door corona

Vlaamse overheid betaalde tot nu toe voor bijna 36 miljoen euro premies uit aan 9.000 door corona getroffen freelancers, blijkt uit cijfers van vlaams minister van Economie en Innovatie, Hilde Crevits.

De coronacrisis heeft de freelancers midscheeps getroffen. Velen zagen hun opdrachtenportefeuille van de ene dag op de andere drastisch krimpen tot compleet verschrompelen doordat opdrachtgevers - heel vaak zelf door corona getroffen ondernemers - moesten afhaken. Daardoor verdient 1 op 3 freelancers momenteel te weinig om uit de kosten te geraken. Toch zegt nog altijd 85% van de freelancers dat ze vandaag voor hetzelfde beroep en statuut zouden kiezen, met alles wat ze nu weten. Dat blijkt uit het nieuwste UNIZO Freelancer Focus-rapport waarvoor de CheckMarket-enquête afgelopen zomer - in volle coronacrisis - liep. "Wat eens temeer aantoont dat freelancers volbloed zelfstandigen zijn, die achter hun keuze blijven staan, in goede en kwade dagen", benadrukt Danny Van Assche, gedelegeerd bestuurder van UNIZO. Op 17 september organiseert UNIZO haar tweede editie van de "Dag van de Freelancer", in samenwerking met Jellow en Nextconomy, om bijzondere aandacht te vragen voor deze ondernemersgroep, en als onderdeel van de brede ondersteuning die UNIZO aan freelancers biedt.

Uit cijfers van Graydon, eveneens in het Freelancer Focus-rapport 2020, blijkt dat het aantal freelancers in Vlaanderen en Brussel tussen augustus vorig en dit jaar toenam met 5%, naar in totaal 175.806. Bekijken we de groei over de afgelopen drie jaar (sinds 2017), dan noteren we voor Vlaanderen +19% (naar 142.466) en voor Brussel +18% (naar 33.360). Waarmee intussen 1 op 5 Vlaamse zelfstandigen (20%) als freelancers aan de slag is. In Brussel ligt dat aandeel zelfs op 30%. 88% werkt in hoofdberoep, 12% in bijberoep. 64% is een man, 36% een vrouw. 64 % werkt via een vennootschap, 36% als eenmanszaak. Freelancers vinden we in alle takken van de economie. Ze kunnen actief zijn als consultant, grafisch vormgever, vertaler, copywriter, fotograaf, informaticus, gezondheidscoach...   

Aantal freelancers in Vlaanderen, per sector

Grafiek Freelancers in Vlaanderen

Aantal freelancers in Brussel, per sector

Grafiek Freelancers in Brussel

Als we voor Vlaanderen de opsplitsing maken volgens sector, wordt meteen duidelijk dat het gros van de freelancers zich situeert binnen de nacecodes 'Advies op het gebied van bedrijfsbeheer' en 'Adviesbureaus op het gebied van public relations en communicatie' (samen goed voor een aandeel van 25,7%), IT-diensten (12,5%) en 'Creatieve activiteiten, kunst en amusement'(10,9%) vervolledigen de top 4, goed voor samen de helft (49,1%) van alle freelancers. "Meteen ook sectoren en activiteiten die erg gevoelig zijn gebleken voor de impact van corona", zegt Danny Van Assche van UNIZO. "In ons rapport geeft 61% van de opdrachtgevers toe dat ze door corona geschrapt hebben in hun opdrachten aan freelancers, waarbij bespaard werd op onder meer adviesverlening. En als we kijken naar, bijvoorbeeld de eventsector, waar traditioneel veel freelancers werken, is duidelijk dat ook zij de afgelopen maanden zwarte sneeuw hebben gezien en vaak nog zien. Het is dan ook niet verwonderlijk dat dit jaar één op drie - 32% -  freelancers aangeeft te weinig te verdienen om uit de kosten te geraken. Wat acht keer zoveel is als de 4% van vorig jaar."

Bewust gekozen zelfstandigenstatuut
Maar ondanks die tegenslagen blijven veruit de meeste freelancers - 85% - doelbewust kiezen voor het zelfstandigenstatuut. Amper 4% zou vandaag niet meer dezelfde keuze maken. Voordelen zoals de persoonlijke vrijheid en autonoom kunnen werken, het zelf kiezen van opdrachten en het bepalen van de eigen agenda vormen daarbij doorslaggevende argumenten.

Dat freelancers echte zelfstandigen zijn, blijkt ook uit de UNIZO-enquête. Amper 3% ambieert uiteindelijk een job als werknemer, 63% hoopt in de komende vijf jaar actief blijven als freelancer en 2% wil in die periode doorgroeien van bij- naar hoofdberoeper. Deze vaststelling staat in schril contrast met de stelling van sommigen, dat freelancers voornamelijk schijnzelfstandigen zijn die gedwongen worden om als zelfstandige te werken. UNIZO verzet zich tegen die redenering, die in de praktijk niet blijkt te kloppen. Tegelijk verzet UNIZO zich tegen een soort 'tussenstatuut', dat regelrecht in zou gaan tegen de manifeste wil van de freelancers om als zelfstandigen te werken.

Die bewuste keuze om als zelfstandige te werken, verhindert de freelancers echter niet om zich zorgen te maken over hun sociaal statuut (36% van de ondervraagden geeft dit aan als voornaamste kopzorg). Net zoals álle zelfstandigen overigens. UNIZO ondersteunt de vraag van de freelancers dan ook om het sociaal statuut van de zelfstandigen verder te harmoniseren richting de sociale bescherming die werknemers en werklozen genieten. Prioriteiten daarbij zijn een verdere verbetering van de pensioenberekening van de zelfstandigen, het uitbouwen van een betere bescherming tegen economische moeilijkheden en werkloosheid en het toekennen van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen die gebaseerd zijn op het vroegere inkomen (in plaats van het huidige forfaitaire bedrag).

Nog slechts 44% is tevreden tot zeer tevreden over inkomen
Door impact van corona zijn de meeste freelancers dit jaar een stuk minder tevreden over hun inkomen geworden. Terwijl 80% aangaf tot voor corona goed tot zeer goed te verdienen, is dat aandeel intussen drastisch gedaald naar 44%. Daar tegenover staat een stijging van het aandeel freelancers dat net rond komt, van 15% voor naar 24% na corona. Meest frappant is hier echter de toename van 5% naar 32% van het aandeel freelancers dat niet genoeg meer verdient om rond te komen. 50% van de freelancers maakt zich overigens grote zorgen over het vinden van opdrachten en klanten.

Gemiddeld 8 op 10 freelancers tevreden over opdrachten en opdrachtgevers
Door de band genomen zijn de freelancers, met een gemiddelde score van 8 op 10, behoorlijk tevreden over de kwaliteit van hun opdrachten en opdrachtgevers. Gemiddeld minder tevreden zijn ze evenwel over de aanwezigheid van onevenwichtige contractclausules en over de betaalhygiëne van bepaalde klanten. UNIZO voert al geruime tijd strijd op beide fronten en boekte hier ook al vooruitgang. Zo werd in maart vorig jaar het wetsvoorstel goedgekeurd om misbruik van machtsverhoudingen tussen bedrijven aan te pakken. En één maand later werd het wetsvoorstel goedgekeurd dat de betalingstermijnen inkort tot maximum 90 dagen (inclusief verificatieperiode) bij transacties tussen grote bedrijven en KMO's. Voor UNIZO een belangrijke stap vooruit, al moet de limiet voor UNIZO op 60 dagen, alles inbegrepen, komen te liggen.

Waarom doen opdrachtgevers beroep op freelancers?
Voor het derde jaar op rij werden ook opdrachtgevers bevraagd over het waarom van hun samenwerking met freelancers. "Behoefte aan gespecialiseerde kennis" (57%), de "ondernemersmentaliteit en flexibiliteit van de freelancer" (56%) en "pieken opvangen" (46%) waren daarbij de Top 3-antwoorden. De tevredenheid over de samenwerking met freelanders blijkt overigens hoog. Zo zou 86% andere ondernemers met grote tot volle overtuiging aanraden om met freelancers te werken.

Corona-steunmaatregelen voor freelancers die er, mede onder druk van UNIZO kwamen
Om freelancers te helpen de coronacrisis door te komen, bepleitte en bewkam UNIZO heel wat steunmaatregelen van de Vlaamse, Brusselse en federale overheid, zoals:

  • Het crisis-overbruggingsrecht
  • De compensatiepremie
  • Het relanceoverbruggingsrecht
  • En binnenkort: het Vlaams beschermingsmechanisme (tot €15.000)

En daarnaast  in sociaal statuut:

  • Vermindering sociale bijdragen
  • Uitstel van sociale bijdragen
  • Vrijstelling van sociale bijdragen

Er is ook nog corona-ouderschapsverlof (tot eind september).

Danny Van Assche, gedelegeerd bestuurder van UNIZO: "Deze coronacrisis is nog niet voorbij en heeft nog altijd een grote impact op de activiteiten en het inkomen van heel veel freelancers. Daarom is het belangrijk dat ook in de komende periode nog de nodige steunmaatregelen worden voorzien, zij het dan meer gecibleerd, dus echt op maat van die bedrijven die het zwaarst geïmpacteerd zijn. Het Vlaamse beschermingsmechanisme is in dit verband een uiterst belangrijke maatregel om bedrijven die nog altijd een veel lagere omzet draaien dan normaal doorheen deze crisis te loodsen."

Vlaams minister van Economie en Innovatie Hilde Crevits: “De voorbije maanden waren ook voor veel freelancers een bijzonder moeilijke periode. Hun opdrachtgevers hadden minder activiteiten en ze werden dus minder gevraagd. We hebben ook voor ondersteuning gezorgd voor freelancers. Zo werd bijna 36 miljoen euro aan premies uitbetaald aan 9.000 freelancers. Ook nu nog kunnen ze een beroep doen op het Vlaams beschermingsmechanisme. Het is belangrijk dat we de sector ondersteunen, het zijn vaak freelancers die het laatste radartje in het geheel vormen. Daarom ook dat ik verheugd ben dat Unizo elk jaar met de Dag van de Freelancer aandacht geeft aan de sector.”

Info: www.unizo.be/dagvandefreelancer

PDF iconU kan het integrale Freelancer Focus-rapport hier downloaden...PDF iconU kan hier enkele visuals downloaden met belangrijke resultaten uit het rapport...

Meer weten: Contacteer UNIZO-woordvoerder Filip Horemans
M 0478/22.37.51 - E filip.horemans@unizo.be