Jan Robrechts - Lavetan: "Groei zit in de genen van je organisatie"

Elke week pikken wij een stukje uit een van de vele ondernemersverhalen die in 'Vele (om)wegen naar groei' gebundeld zijn. Omdat het inspirerende verhalen zijn, waar iedere ondernemer wel iets van opsteekt. Deze week is het de beurt aan Jan Robrechts van Lavetan.

In de wirwar van bedrijven langs de Veedijk in Turnhout valt het gebouw van Lavetan meteen op. Strak en spierwit met een grote raampartij vooraan en artistieke cirkelvormige lampen in de inkomhal. Want ‘de buitenkant vertelt veel over de binnenkant, de cultuur van een bedrijf’, merkt labodirecteur Jan Robrechts op. ‘Clean en kwaliteit zijn twee belangrijke normen in onze business.’ Lavetan is een gespecialiseerd laboratorium voor de voedingsindustrie, de industriële dierproductie en de farmaceutische sector.

Een geval van serendipiteit

Eén van de belangrijkste kwaliteiten van een ondernemer is dat hij of zij altijd gevoelig blijft voor triggers. En daar ben je het ontvankelijkst voor tussen vijf uur ’s avonds en negen uur ’s morgens. De rest van de tijd focus je op wat moet gebeuren, op de routine, de dagtaak. Maar het ontmoeten, het uitdenken en het creëren, dat gebeurt tussen vijf en negen. Dan komt je geest in een andere, creatieve flow. Ik had een eigen klinisch labo toen ik op een avond rond een uur of acht bezoek kreeg van een dierenarts. Hij wilde dat ik een paar ontledingen voor hem deed: testen in verband met gevoeligheid voor bepaalde antibiotica bij bacteriën. Ik heb dat gedaan omdat ik die man wilde helpen, daar zat toen geen strategie achter. Maar het is voor mij wel de trigger geweest om Lavetan op te starten. Een mooi geval van serendipiteit: op dat moment ontdek je dingen waar je niet naar op zoek was, maar die je leven wel een bepalende richting geven.

De wereld verandert terwijl je in je kot zit

Ondernemen is een genetische afwijking bij ons in de familie (lacht). Mijn vader was zelfstandig apotheker en de familie van moederskant heeft een boomkwekerij, één van de grootste in Europa. ’Als je goed werk levert, komen de klanten vanzelf’, zei de boerenlogica van mijn vader. Er zit een grond van waarheid in, maar vandaag de dag is kwaliteit alleen niet meer voldoende. Ondernemen is complexer geworden. Je moet aan je klanten, aan je doelgroep, een toegevoegde waarde kunnen leveren. Je moet evolueren, investeren, jezelf voortdurend heruitvinden. Je prijzen moeten juist zitten en je moet mee zijn met de markt. Je kan een topvideotheek hebben bijvoorbeeld, maar als niemand nog video’s bekijkt, verkoop je er geen. De basisgedachte blijft ‘goed werk leveren’, maar ‘goed’ heeft een ruimere inhoud gekregen. Je moet het verschil blijven maken. Als je werkt in een bedrijf waar nooit wat verandert, moet je je hele grote vragen stellen!

Onze medewerkers hebben nooit anders gekend dan verandering. We proberen dat te faseren, maar evolutie en innovatie zit toch in het DNA van ons bedrijf, het is deel van onze cultuur. Onze sector vraagt dat ook. Als je niet elk jaar mee evolueert, geraak je het na drie jaar niet meer bijgebeend. In deze wereld verandert er voortdurend van alles. Het is een belangrijke opdracht om dat bij te houden via werkgroepen en contacten met klanten. Dáár hoor je wat ze vinden van het labo en wat de prospecten vragen voor morgen. Het is een raad die ik starters in eender welke sector altijd geef: ‘Mensen, kom naar buiten! De wereld verandert terwijl je in je kot zit.’

There is no elevator to succes. You have to take the stairs

Ik ben zelf nogal traag in de dingen. Ik moet echt zeker zijn van mezelf en van mijn kunnen voor ik stappen zet. Ik heb bijvoorbeeld vijf jaar in dienstverband gewerkt, het laboratorium van m’n werkgever uitgebouwd en met drie vermenigvuldigd, voor ik een eigen labo ben begonnen. Ik probeer stap voor stap te gaan. Ook met de organisatie. Hier in mijn bureau hangt een ingekaderde quote die ik van mijn management heb gekregen en die mij typeert: ‘There is no elevator to succes. You have to take the stairs.’

Het citaat geeft aan hoe ik zelf altijd gewerkt heb, hoe ik omga met ons bedrijf en vooral ook met de mensen die hier werken. Mensen die na een jaar al willen doorgroeien, die de lift naar boven willen nemen en die enkel bezig zijn met hun eigen bonussen, die worden er snel uitgefilterd. Bij ons zijn de mooiste groeikansen voor wie zijn tijd neemt om te groeien.

Als je een muurtje metselt, kan je het proces versnellen door een haardroger op de cement tussen de stenen te zetten. Dan gaat het ietsje rapper. Maar finaal heeft die cement toch zijn tijd nodig om te drogen. Dat geldt ook voor mensen. Die hebben ook hun tijd nodig om te groeien. Jonge mensen die hier komen solliciteren en die stoefen over alles wat ze op korte tijd al gedaan hebben, daar kan ik niks mee. Die hebben niks geleerd. Veel gezien maar niks geleerd. Ze zijn heel enthousiast en ze verzetten bergen, da’s prachtig. Maar ze moeten ook hun tijd durven nemen om matuur te worden. Zo’n rijpingscurve duurt ongeveer vijf jaar. Na vijf jaar kan je de dingen pas echt doorgronden en dán kan je inhoud wijzigen of van richting veranderen. Expertise verwerf je niet op één jaar, en krijg je ook niet van horen zeggen, je moet dat ervaren. Stap per stap. Dan zit het in je genen.

Wie hier wil werken, moet ook willen meegaan in ons gemeenschappelijk verhaal. Hun acties moeten gestuurd worden door het grotere belang van de organisatie. Mensen die niet coöperatief zijn, die niet in team kunnen werken en die niet gaan voor een gemeenschappelijk doel, die worden er automatisch uitgefilterd, op alle niveaus. Wij werken hier niet met individuele, laat staan met verborgen agenda’s. Die trap naar boven nemen we sámen.

Onze mensen corrigeren elkaar daarin. Ze wachten niet per se op een signaal van boven, van het management om misbruiken of fout gedrag aan te kaarten. Dat ze elk voor zich verantwoordelijkheid nemen voor het collectief, dat vind ik sterk.

Het borgen van kennis in de genen van het bedrijf

Een heel belangrijke hoeksteen van ons bedrijf is het borgen van menselijke kennis in de genen van de organisatie. Bij elke evolutie of innovatie is het streefdoel: menselijke kennis opslaan in geautomatiseerde processen. Vorig jaar hebben we een deel van het verwerkingsproces van de stalen geautomatiseerd met robotica. Constante kwaliteit is voor ons superbelangrijk. Door enkele manuele handelingen weg te nemen, verminder je het risico op fouten. Want elke manuele handeling is een potentiële foutenbron. Daarbij werken we zo een stuk efficiënter en halen we de menselijke leercurve naar beneden. Een paar jaar geleden hebben we ook de administratie en ons dispatchingsysteem sterk geautomatiseerd en gecentraliseerd. Zo doen we het overal, in alle processen en op alle niveaus in ons bedrijf: menselijke kennis borgen in software. De opleidingstermijn gaat naar beneden, de kwaliteit blijft constant en mensen kunnen zich focussen op de essentie. En zo gaan we vooruit.

Máár, stap voor stap. Het heeft geen zin om in robotica te investeren als onze chauffeurs niet op tijd binnenkomen. Dan gaat een deel van de benefits van die robotica verloren. Je moet niet willen springen voor je kan stappen. Ik denk dat dat een fout is die veel kmo’s maken: ze zijn te veel bezig met één puntje op te lossen zonder het geheel te bekijken. Het heeft geen zin om veel markt binnen te halen als je niet kan factureren, of als je een batterij mensen moet inzetten op die facturatie, met andere woorden: als die kennis niet geborgd is. Dan kan je niet groeien.

Het laat je niet los, nooit

Ondernemen is dikwijls ook wakker liggen. Nog altijd. Schouders ophalen en denken: ’t komt wel goed… da’s mijn aard niet. Ik ben continu met de zaak bezig, zeven dagen op zeven. Da’s die genetische afwijking, hé (lacht). Ik denk dat het een kenmerk is dat ik deel met héél veel ondernemers. Het laat je niet los, nooit. Mensen zien alleen de mooie kanten en de successen van een bedrijf. Dan lijkt het niet moeilijk. Maar ik zie heel veel ondernemers uit diverse sectoren die met zorgen kampen. ‘Lotgenotencontacten’ zijn dan belangrijk. Een aantal jaren geleden had ik een rechtstreekse medewerkster die geld overschreef naar haar eigen rekening. Dat was ‘ne moeilijke’. Vooral de vertrouwensbreuk viel me heel zwaar. Toen ik er met andere ondernemers over sprak, hoorde ik bij hen soortgelijke verhalen. Die herkenbaarheid sterkt je. Het is ook een groeicurve die je moet doorlopen en je komt er matuurder uit.

[...]

Het volledige verhaal van Jan? Dat leest u in het gratis boek 'Vele (om)wegen naar groei'. Downloaden is de boodschap!