Stop met Fake news over de taks shift - Opinie

"De taks shift heeft geen gat geslagen in de financiering van de sociale zekerheid en ons sociaal model al helemaal niet ondergraven. Nochtans wordt dit broodje-aap-verhaal gretig door sommigen rondgestrooid", zegt UNIZO-coördinator Sociale Zaken Caroline Deiteren in dit opiniestuk. "Het gaat om fake news dat de echte agenda meer kracht moet bijzetten: Werkgevers meer bijdragen laten betalen en extra belastingen op vermogen invoeren. Tegelijk worden de vergrijzing en de sterke stijging van de sociale uitgaven doodgezwegen. Dit is niet de manier om de sociale zekerheid te redden." 

Het verlagen van de loonlasten was in 2015 een absolute noodzakelijkheid. In geen enkel ander OESO land was de belastingdruk op lonen langs de kant van de werknemers zo hoog als in België. Wat de kostprijs voor de werkgevers betreft, stond ons land op de derde plaats in Europa. Dit was geen gezonde situatie die bovendien knaagde aan ons concurrentievermogen en zo tot een verlies van jobs leidde.

Men schildert de taks shift vaak af als een cadeau aan de werkgevers die vervolgens in de zakken van de aandeelhouders is verdwenen. Niets is echter minder waar. Degenen die dit beeld ophangen, vergeten er steeds bij te vermelden dat een belangrijk deel van de taks shift rechtstreeks gericht was op het verminderen van de belastingen en de persoonlijke bijdragen langs de kant van de werknemer. Zo werd de zogenaamde werkbonus verhoogd, waardoor de werknemers met een bruto loon tot 2.560 EUR daar netto meer van overhielden, en werd de personenbelasting verlaagd.
De kostprijs van deze operatie bedroeg tegen de 5 miljard euro, maar nooit wordt dit afgeschilderd als een gat in de sociale zekerheid en de staatskas. Integendeel. De vakbonden vragen om de werkbonus verder nog substantieel te verhogen, wat ettelijke honderden miljoenen euro zal kosten en een serieuze vermindering van sociale bijdragen en belastingen inhoudt. Dit maakt hun stelling dat de financiering van de sociale zekerheid wordt ondergraven door bijdrageverminderingen aan de werkgevers er niet geloofwaardiger op.

| Volgens sommigen gaat het om 6 miljard, dan weer om 8 miljard EUR 

Laten we bovendien eens wat dieper inzoomen op die taks shift voor de werkgevers. Volgens sommigen gaat het om 6 miljard, dan weer om 8 miljard EUR. Duizelingwekkende bedragen inderdaad. Was het maar waar. Dan zouden we de loonlasten eindelijk serieus kunnen verlagen, wat o.a. meer tewerkstellingskansen voor laaggeschoolden zou creëren.
De realiteit ziet er anders uit. Het theoretisch tarief van de werkgeversbijdrage werd verlaagd van 32,4% naar 25%. Als je deze theoretische verlaging zou berekenen, kom je inderdaad aan een kostprijs van meer dan 6 miljard EUR. In de realiteit bedroeg het effectief tarief van de werkgeversbijdrage in 2015 echter zo’n 28% en geen 32,4%. Bovendien werden andere bestaande bijdrageverminderingen geschrapt of hervormd. Op basis van de cijfers van de RSZ daarover lijkt de totale kostprijs van de taks shift eerder rond de 3 miljard EUR te liggen. Dat geld is niet gebruikt door de ondernemingen om een feestje te bouwen. 

| De investeringen van alle ondernemingen zijn nog nooit zo hoog geweest.

Integendeel. In de periode 2014-2018 kwamen er 230.000 jobs bij, waarvan 133.000 in de private sector. Professoren Joep Konings en Gert Bijnens berekenden in een Vives paper maart 2019 dat 73.000 nieuwe jobs rechtstreeks te wijten zijn aan de taks shift. Ook de komende jaren wordt nog een bijkomende positieve impact verwacht.

Daarnaast zijn de ondernemingen inderdaad rendabeler geworden. Maar goed ook, want ze hebben middelen nodig om te investeren in digitale en groene oplossingen die elkaar steeds sneller moeten opvolgen. Uit het UNIZO KMO rapport blijkt bijvoorbeeld dat de investeringen in materiële activa in 2018 131% bedragen van het niveau van 2009, bovenop inflatie. Ook uit de statistiekendatabase van de Nationale Bank blijkt dat de investeringen van alle ondernemingen (incl. ook grote) nog nooit zo hoog zijn geweest. Wil men deze resultaten van de taks shift werkelijk teniet doen door de bijdragen terug te laten stijgen?

En zal men de bijdragen en belastingen voor de werknemers dan ook terug verhogen? UNIZO pleit voor geen van beiden. Objectief bekeken was de taks shift immers bescheiden. Qua loonkosten staan we nu niet meer 3de in Europa, maar nog altijd 5de. Dat is onvoldoende. Bovendien ligt het zeker niet aan de werkgevers en werknemers dat er een gat zou ontstaan in de financiering van de sociale zekerheid. Tussen 2019 en 2024 stijgen de bijdragen met 17,3%, ten opzichte van een verwachte stijging van het BBP in dezelfde periode met 8,13%. Het is onrechtvaardig om daar nog schepjes bovenop te doen.

| De toekomst van onze sociale zekerheid verdraagt geen fake news of loopgravenoorlog.

En onrealistisch. Wie denkt aan verdere lasten op vermogen, moeten we evengoed op de waarheid wijzen: die bedragen vandaag al 11,3% van het BBP, tegenover 8,5% gemiddeld in de Eurozone. We hebben er in alle vormen en maten: de roerende voorheffing, de onroerende voorheffing, de registratierechten bij de aankoop van een woning, schenkings- en erfenisrechten, enz.
Het probleem in de sociale zekerheid ligt dan ook niet bij de bijdragen, maar bij de uitgaven. Die stijgen tegen 2024 met 23,9% en zijn daarmee de hoofdoorzaak voor het federale begrotingstekort van 12 miljard euro. Een deel van deze stijging is te verklaren en te verantwoorden. Een ander deel moet in een rationeel gesprek bekeken worden. Naar aanleiding van 75 jaar sociale zekerheid brachten de sociale partners een gezamenlijke tekst uit. We bevestigden daarin onze gehechtheid aan ons sociaal systeem en de principes van solidariteit en verzekering. 
We stelden gezamenlijk dat de financiering van de sociale zekerheid voldoende duurzaam moet zijn, maar we wezen er ook op dat de uitgaven beheerst moeten kunnen worden zodat ze sporen met de draagkracht van onze economie. Laten we die beide kanten van de medaille nu samen bekijken. De toekomst van onze sociale zekerheid verdraagt immers geen fake news of loopgravenoorlog.

 

Dit is een opiniestuk van Caroline Deiteren, coördinator Sociale Zaken van de UNIZO-studiedienst. 

Opmerkingen of reacties welkom via ondernemerslijn@unizo.be