Vierde editie UNIZO Dag van de Ondernemer in teken van alomtegenwoordigheid zelfstandigen en KMO's

Ondernemers zijn écht overal! ...en ze komen van overal

Ondernemers vormen een minderheid in onze samenleving. Toch zijn ze de 'dragers' van onze economie en welvaart. Wie er de ogen voor opent, kan er niet naast kijken: Ondernemers vind je écht overal! Meteen de centrale boodschap waarmee UNIZO deze ochtend de vierde editie aftrapte van haar 'Dag van de Ondernemer'. Met die 'Dag' vraagt UNIZO extra aandacht en applaus voor zelfstandigen en KMO's. Omdat ze het verdienen. Zonder ondernemers wérkt het niet.

Het nationale aftrapmoment vond plaats bij de firma Manna in Wijnegem. Een sterk familiebedrijf van de vierde generatie dat met zijn sauzen zowat de ganse wereld verovert. Het verhaal is illustratief voor dat van vele toekomstgerichte, creatieve ondernemingen in Vlaanderen en Brussel. Ondernemingen die vasthouden aan hun lokale verankering en tewerkstelling, maar die tegelijk hun vleugels uitslaan en écht overal komen of naartoe gaan om er te ondernemen.

UNIZO-enquête: Zit ondernemen wel of niet in de genen?
Naar aanleiding van deze Dag van de Ondernemer organiseerde UNIZO een enquête om na te gaan hoe bepalend de familiale omgeving is bij het al dan niet kiezen voor een ondernemersloopbaan. Uit de bevraging, waaraan 1.350 ondernemers deelnamen, blijkt in elk geval dat bijna de helft (46 %) minstens één ouder met een zelfstandige beroepsactiviteit heeft of had. 38 % groeide op in een familie waarin ook tantes, ooms, neven en nichten een zelfsatndige activiteit uitoefen(d)en. 37 % geeft aan ook zelfstandig ondernemende broers en/of zussen te hebben.

Starten in een familie zonder andere ondernemers: het kan, maar...
Van de gevestigde ondernemers uit de UNIZO-enquête geeft 1 o 4 (24 %) aan geen enkele andere ondernemer in de familie te hebben. Het kán dus, ondernemen zonder een onmiddellijk voorbeeld in familiekring. Al blijkt uit getuigenissen van veel van deze ondernemers dat ze het bij aanvang vaak moeilijk(er) hebben gehad. Enerzijds omwille van de op zijn minst wat meer terughoudende reactie van hun onmiddellijke familie (die vaak haar faalangst en risico-aversie tracht over te brengen), maar anderzijds ook door een gebrek aan een familiaal 'klankbord' tijdens de eerste opstartfase. Het helpt enorm als je als prille starter advies kan vragen of problemen kan aankaarten bij je ervaringsdeskundige ouders, broer of zus... waarvan je zeker weet dat hun reactie belangeloos en oprecht goed bedoeld is. Niet dat 'niet-zelfstandige' familieleden uiteindelijk niet willen helpen, "maar ze hebben vaak geen idee waarover het gaat. Laat staan dat ze weten hoe ze er moeten aan beginnen." Starters uit een traditioneel 'niet ondernemende' familie staan dus vaker alléén, moeten van in het begin meer hun plan trekken en moeten als 'buitenbeentje' in de familie ook mentaal sterker in hun schoenen staan.

Starters uit ondernemende families hebben een streepje voor
Zonder op basis van deze zeer beperkte UNIZO-enquête een hard wetenschappelijk bewijs te claimen, bevestigt het onderzoek wel dat er beduidend méér ondernemers instromen vanuit families met een ondernemende traditie, dan uit milieus die hier geen connectie mee hebben. Al is toch opmerkelijk dat 1 op 4 (24 %) als echte pioniers uit een niet-ondernemende familie zijn opgestaan. Dat in bepaalde families veel ondernemerschap geconcentreerd zit dan in andere, heeft waarschijnlijk deels te maken met (genetisch doorgegeven) persoonlijkheids/karakterkenmerken. Maar zeer zeker ook met de voorbeeldfunctie van familieleden en hun positieve houding ten aanzien van ondernemerschap. Heel wat zelfstandige ouders beschouwen het als quasi 'vanzelfsprekend' dat ook zoon of dochter een zelfstandige zaak runt, al dan niet door overname van het familiale bedrijf. Waarbij die ouders ook vaak bereid blijken om bij aanvang financieel een stukje bij te springen. Incentives die wie niet uit een zelfstandig nest komt, moet missen.

Werknemer of ambtenaar als tussenstap
Opvallende uitkomst van de enquête in de marge hierbij: Van alle ondervraagde ondernemers begon slechts 25 % recht van de schoolbanken als zelfstandige. 75 % werkte eerst als werknemer of ambtenaar.

Ondernemers en hun netwerk
Dat gelijkgestemden elkaar opzoeken, geldt ook voor ondernemers. 68 % van de ondervraagden, of bijna 7 op 10, heeft ondernemers onder zijn goede vrienden. Terwijl 49 % op zijn minst spreekt van 'kennissen' met een eigen zaak. Slechts 8 % heeft geen of nauwelijks contact met andere ondernemers (buiten de uitgesproken professionele context). Dat informele netwerk is erg belangrijk voor ondernemers. Niet alleen om ervaringen uit te wisselen en elkaar te ondersteunen. Maar ook om kracht, bevestiging en onderling respect van elkaar te krijgen in een qua perceptie toch soms nog 'vijandige, afgunstige' omgeving. Ook voor ondernemers zonder familiale 'backing' is zo'n netwerk een erg inspirerende en ondersteunende biotoop. UNIZO investeert dan ook heel sterk in het organiseren en faciliteren van netwerkevents.

Ondernemers en hun (bijzondere) werkplek(ken)
De meeste ondervraagde ondernemers startten hun zaak destijds meteen in een daartoe ingericht - definitief - pand (kantoor, atelier, winkelruimte). 17 % begon vanuit een tijdelijke werplek in huis: de garage, de kelder, de woonkamer... Opvallend: werken in coworking-spaces en publieke ruimten, wat momenteel als 'hip' wordt gepromoot, breekt voorlopig nauwelijks door. Van de ondervraagde ondernemers startte destijds amper 2 % in zo'n ruimte. En slechts 1 % werkt er nu nog.

Ondernemers en hun motivatie
Deze enquête bevestigt dat het verlangen naar autonomie, het ‘eigen baas’ zijn, de belangrijkste motivatie is om te starten als zelfstandige (43%).  De tweede belangrijkste motivatie is het kunnen tonen waartoe men in staat is (competenties) (35%).  Puur financiële argumenten komen slechts op een vijfde plaats (13%).  

Ondernemers en hun twijfels
Bij de factoren die ondernemers hebben doen twijfelen om de stap naar het ondernemerschap te zetten, zien we dat slechts 12 % ‘niet enthousiaste reacties van familie en vrienden’ aanstipt. Zeer weinig, in vergelijking met bijvoorbeeld de onzekerheid over het inkomen (47 %), het mindere sociaal statuut (45 %), de angst om te mislukken (36 %) en de soms moeilijke balans tussen werk en privé (30 %). Die kennelijke (relatieve) ‘weerbaarheid’ ten aanzien van negatieve reacties, is een goede zaak. Vooral omdat ondernemers in de eerste plaats op zichzelf en hun eigen intuïtie moeten kunnen en durven vertrouwen. Maar het is ook belangrijk omdat ‘een niet zelfstandige familiale achtergrond’ geen onoverkomelijke belemmering mag vormen voor wie een zaak wil runnen. In dat verband is het ook essentieel dat ondernemerschap als reële en aantrekkelijke carrièrepiste, nog meer wordt gepromoot en aangeleerd in het onderwijs.  

Ondernemers over (het gebrek aan) respect voor hun werk
38 % van de ondervraagde ondernemers ervaart dat succesvol zaken doen in ons land aanzien en status oplevert. Maar slechts 24 % gaat akkoord met de stelling dat ondernemen in België als een goede carrièrekeuze wordt beschouwd. Hier is dus zeker nog werk aan de winkel. Tot slot vindt 45 % dat ondernemers in België onvoldoende media-aandacht krijgen.

Info: Tijdens de Dag van de Ondernemer organiseert UNIZO verschillende activiteiten, verspreid over Vlaanderen en Brussel. Voor een overzicht, kijk op www.dagvandeondernemer.com.

Meer weten? Contacteer UNIZO-woordvoerder Filip Horemans
M 0478/22.37.51 - E filip.horemans@unizo.be