Het sociaal statuut van stagairs - vrije beroepen

Er bestaat dikwijls verwarring omtrent het sociaal statuut van stagiairs die een stage doorlopen met de bedoeling later een vrij beroep uit te oefenen.

Dienen zij - wat hun sociaal statuut betreft - beschouwd te worden als student, als werknemer of als zelfstandige?

De uitoefening van een vrij beroep dient vaak te worden voorafgegaan door een stage. Op die manier doet de kandidaat-vrije beroepsbeoefenaar praktijkervaring op alvorens hij volledig zelfstandig zijn vrije beroepsactiviteiten kan uitoefenen.

Afhankelijk van het vrije beroep dat zal worden uitgeoefend, kan een stage worden gedaan onder het statuut van student, zelfstandige of werknemer. Hieronder worden voor een aantal vrije beroepen de mogelijkheden besproken. Voor meer info hieromtrent kan u de respectievelijke ordes en instituten contacteren.

  1. De advocaat-stagiair

Net zoals een advocaat die zijn stage reeds volbracht, oefent de advocaat-stagiair zijn activiteiten verplicht uit onder het sociale zekerheidsstelsel der zelfstandigen. Immers, de advocaat-stagiair mag reeds tijdens de stageperiode van drie jaar zaken autonoom behandelen. De stage wordt als een volwaardige beroepsactiviteit beschouwd. De onderwerping aan het sociaal statuut der zelfstandigen wordt eveneens verantwoord vanuit de noodzakelijke onafhankelijkheid en intellectuele zelfstandigheid van de advocaat-stagiair. De advocaat-stagiair wordt niet als student beschouwd, en kan bijgevolg geen afgeleide sociale rechten laten gelden als student.

  1. De architect-stagiair

Het toepasselijke sociale zekerheidsregime is afhankelijk van de situatie waarin de architect-stagiair zich bevindt of van de bepalingen in het stagecontract. Zoals de advocaat-stagiair, kan de architect-stagiair reeds ten volle het beroep van architect uitoefenen. De architect-stagiair wordt bijgevolg niet als student beschouwd. De stage kan worden uitgeoefend in het kader van een arbeidsovereenkomst voor bedienden of als personeelslid van een openbare dienst. In dit geval wordt de architect-stagiair als werknemer beschouwd. Bij afwezigheid van een arbeidsovereenkomst of een statuut als personeelslid van een openbare dienst, wordt de stage verricht als zelfstandige, en is de stagiair onderworpen aan het sociale zekerheidsstelsel der zelfstandigen. Alle info voor de architect-stagiair is terug te vinden op de website https://www.afgestudeerdalsarchitect.be/ .
 

  1. De stagiair-bedrijfsrevisor

De stage als bedrijfsrevisor kan worden doorlopen ofwel in het kader van een arbeidsovereenkomst, ofwel in het kader van een aannemingscontract als zelfstandige (overeenkomst van zelfstandige dienstverlening). In dit laatste geval is de stagiair uiteraard onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen. De overeenkomst van zelfstandige dienstverlening bevat de verbintenis van de stagemeester om de stagiair een ereloon te betalen, alsook de kosten te vergoeden die gemaakt worden in het kader van de uitoefening van de stage.

  1. De accountant-stagiair

De stage kan worden doorlopen ofwel in het kader van een arbeidsovereenkomst, ofwel in het kader van een aannemingscontract als zelfstandige (overeenkomst van zelfstandige dienstverlening). In dit laatste geval is de accountant-stagiair uiteraard onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen. De overeenkomst van zelfstandige dienstverlening bevat de verbintenis van de stagemeester om de stagiair een ereloon te betalen, alsook de kosten te vergoeden die gemaakt worden in het kader van de uitoefening van de stage.

  1. De notaris-stagiair

De stage is een noodzakelijke voorwaarde om het ambt van notaris te kunnen uitoefenen. De notaris-stagiair zal niet per definitie als zelfstandige worden beschouwd, dit zal afhangen van de concrete stagesituatie. Indien uit de feitelijke gegevens blijkt dat de stagiair in ondergeschikt verband werkt, dient hij/zij als werknemer te worden beschouwd. Wanneer er geen band van ondergeschiktheid is, zijn er twee mogelijkheden: de stagiair wordt bezoldigd of wordt niet bezoldigd. De bijstand die de stagiair zijn/haar stagemeester verleent, en waarvoor hij/zij niet of bijna niet bezoldigd wordt, wordt niet als een beroepsactiviteit beschouwd. De stagiair is in dit geval noch zelfstandige, noch werknemer. Wanneer de activiteit van de stagiair verder gaat dan louter de stage, en hij/zij hiervoor bezoldigd wordt, dan wordt de stagiair als zelfstandige helper beschouwd. Indien de stagiair eveneens student is die recht geeft op kinderbijslag en zijn activiteit als helper minder dan 80 uren per maand uitoefent, is er geen onderwerping aan het sociaal statuut der zelfstandigen.

  1. Stagiair-landmeter

De stage als landmeter maakt deel uit van het studieprogramma. De stagiair wordt als student beschouwd, en niet als werknemer of zelfstandige. Hoewel de stage doorgaans onbezoldigd is, kan de stagemeester de stagiair financieel belonen indien hij/zij dat wenst.

  1. Stagiair-gerechtsdeurwaarder

Om de stage aan te kunnen vatten is een diploma van licentiaat, master of doctor in de rechten vereist. Het succesvol beëindigen van de tweejarige stage is een noodzakelijke voorwaarde tot het verkrijgen van een stagecertificaat. Dit certificaat is vereist om deel te kunnen nemen aan het jaarlijks vergelijkend examen om tot kandidaat-gerechtsdeurwaarder benoemd te kunnen worden. Er geldt een numerus clausus, zodat enkel de best gerangschikte stagiairs worden benoemd. Na minstens vijf jaar kandidaat-gerechtsdeurwaarder te zijn geweest, kan men postuleren om benoemd te worden tot gerechtsdeurwaarder. Ook hier geldt een numerus clausus.

De stagiair-gerechtsdeurwaarder zal zijn stage meestal uitoefenen onder het statuut van zelfstandige in hoofdberoep, of als werknemer. Hoewel de stage in principe onbezoldigd is, leert de praktijk dat stagiairs doorgaans wel degelijk vergoed worden.

  1. Stagiair-tandarts

Om een RIZIV nummer te bekomen zodat de patiënten recht op terugbetaling krijgen moet de master in de tandheelkunde een van de bijzondere beroepstitels verwerven, nl. algemeen tandarts, tandarts-specialist in de parodontologie of  tandarts-specialist in de orthodontie. Hiervoor dient een stage gevolgd te worden van respectievelijk 1, 3 of 4 jaar.  De stage kan starten na goedkeuring van het stageplan.

De stagiair algemeen tandarts werkt als zelfstandige en is onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen. De stagiair betaalt zelf zijn wettelijke sociale bijdragen per kwartaal en sluit zich daartoe aan bij een sociale kas voor zelfstandigen. Tandartsen- Specialisten in opleiding hebben tijdens de stageperiode een statuut van bediende-werknemer.

  1. Stagiair-vastgoedmakelaar

De BIV-regeling bepaalt dat de stage van een stagiair-vastgoedmakelaar steeds dient te verlopen onder het zelfstandigenstatuut. Elke stagiair-vastgoedmakelaar is dus verplicht zelfstandige te zijn en mag geen arbeidsovereenkomst hebben met zijn stagemeester tijdens de stage.

Op deontologisch vlak zijn stagiair-vastgoedmakelaars net als de titularissen persoonlijk aansprakelijk voor elke gestelde daad bij de uitoefening van het beroep.

De stage dient om de stagiairs voor te bereiden op de inschrijving op het tableau van vastgoedmakelaars door hen de mogelijkheid te bieden zich in te werken in de beroepspraktijk en door hen vertrouwd te maken met de plichtenleer.

10.       Stagiair-arts

Om de situatie van de arts-stagiair correct in te schatten, dient een onderscheid te worden gemaakt tussen ​2 verschillende situaties.

  1. De stage als verplicht onderdeel van een universitair leerprogramma tot het behalen van het artsendiploma: deze stage wordt niet als een beroepsbezigheid beschouwd, maar als een studieperiode (zie onder). Men kan dus onmogelijk als zelfstandige worden beschouwd (tenzij er uiteraard een andere zelfstandige beroepsbezigheid zou zijn, los van de stage)
  2.  De huisarts in opleiding/arts-specialist in opleiding (haio/ASO): de artsen in opleiding die beschikken over een goedgekeurd stageplan vallen onder een sui generis statuut en genieten van een partieel werknemersstatuut. Zij zijn gedeeltelijk onderworpen aan de sociale zekerheid voor werknemers en genieten tussenkomst in de sectoren ziekteverzekering, kinderbijslag, (minimale tussenkomst) arbeidsongevallen en beroepsziekten, maar geen pensioentussenkomst en geen werkloosheidsuitkeringen. 

Meer informatie vind je bij Liantis ondernemingsloket.

Meer informatie over vrije beroepen, vind je hier.

Meer over: Starten, Beroepen-beroepsvoorwaarden, Beroepsvoorwaarden vrije beroepen, Sociale zekerheid, Verzekeringen

Op zoek naar meer ondernemersinfo?

UNIZO ondernemerslijn - 0800 20 750Voor andere nuttige ondernemersinfo
raadpleeg hier het UNIZO Kennisnet:
geef je zoekterm in of zoek per thema
of trefwoord in onze databank.

Of contacteer UNIZO Ondernemerslijn voor
een persoonlijk eerstelijns advies of een
nuttig contact.

Ons adviesteam staat voor je klaar!