In de jaren 1900 werd de term Big Five door jagers gegeven aan een select clubje waaronder de leeuw, de luipaard, de olifant, de buffel en de neushoorn. Zij werden allen geroemd en gevreesd omwille van de moeilijkheidsgraad van de jacht op deze dieren. Tijden zijn veranderd, maar je kan ze vandaag nog steeds op safari gaan bekijken in landen als Zuid-Afrika, Namibië of Kenia. De “Big Five” zijn cruciaal voor het Afrikaanse ecosysteem. Zij zorgen voor de nodige evenwichten in de levensketen.

Dichter bij huis werd vorige week de analogie gemaakt in een conceptnota om ons Vlaams ecosysteem, zijnde de lokale economie en de lokale gemeenschap te versterken. Net als bij de Big Five, worden een aantal functies in de vele Vlaamse dorpskernen steeds moeilijker te spotten. Het aanzicht van de Vlaamse stads- en dorpskern is de laatste decennia fel veranderd en gaat een identiteitscrisis door. En de oorzaken zijn velerlei. De opkomst van baanwinkels, online giganten, hypermarkten,… in combinatie met de steeds mobielere consument, zorgen ervoor dat het aanbod in de kernen steeds verder verschraalt.

Enkele jaren geleden nog trok UNIZO al eens aan de alarmbel. In opdracht van de provincie brachten we toen een studie uit met als ronkende naam ‘de laatste laat het licht aan’. Waar iedere kern vroeger haar eigen unieke karakter en identiteit had, staan de lokale big 5 van de dorpskern ook steeds meer onder druk. Van de bruine kroeg om de hoek, over het lokale bankkantoor tot de warme bakker, de beenhouwer en de buurtwinkel. Allen worden stilaan al even moeilijk te spotten als de luipaard of de leeuw in de Afrikaanse savanne. En dit tot treurnis van ons allemaal. Lokale voorzieningen komen onder druk te staan, maar vooral dat de identiteit van het dorp verandert onherroepelijk in een desolaat en monotoon landschap. Lokale en bruisende dorpskernen zijn een vitale schakel in het weefsel van onze samenleving.

Wim Sonneveld legde de vinger op de wonde in ‘Het Dorp’: “Dat dorp van toen, het is voorbij. Dit is al wat er bleef voor mij. Een ansicht en herinneringen.” Willen we bovenstaand scenario voorkomen dan moet er nu geschakeld worden en dan zullen termen als duurzaamheid, nabijheid en leefbaarheid een invulling moeten krijgen. Geert Noels pleit in zijn boek 'Gigantisme: van too big to fail, naar trager, kleiner en menselijker', voor een nieuwe wereldeconomie, waarbij de mens terug centraal staat. Dat is geen nostalgische reflex, maar gezond verstand.