Dat moet een vroege aprilgrap zijn, dacht ik. Maar het bleek bittere ernst. Er stond écht: ‘Bezorg ons een selfie met uw identiteitskaart, duidelijk zichtbaar en leesbaar! Om zeker te zijn dat u het bent’. Het voelde als een zelfportret met de charme van een opsporingsbericht. Intussen contacteerden al heel wat ondernemers ons met hetzelfde verhaal. Bij een transactie of verkoop kregen ze dezelfde absurde selfie-opdracht. De reden? De anti-witwaswet. Die verplicht banken, notarissen en bepaalde ondernemingen om hun klanten te identificeren. Een goedbedoelde wet die qua interpretatie haar GPS verloor en ergens onderweg linksaf nam. Bedrijven en instellingen zijn namelijk zo bang om te falen onder de wetgeving, dat ze er zelf voor kiezen om het strenger in te vullen en méér te vragen dan nodig. 'Overcompliance' heet dat fenomeen. In mensentaal: niet alleen de letter van de wet volgen, maar ook diens verre neef en schoonmoeder. Alsof risicoaversie promotie heeft gemaakt. 

Gevolg: een ID volstaat niet meer. Nee, we moeten een mugshot van onszelf maken met een zichtbaar ID. Als een soort digitaal vernederingsritueel. En dat in tijden van Photoshop, AI en deepfakes. Doen alsof deze vorm van identificatie waterdicht is, is dus even naïef als verwachten dat Ruben Van Gucht zich morgen tot het celibaat bekeert. Dat deze identificatie duizenden ondernemers frustratie oplevert, lijkt bovendien collateral damage. Dat kan en moet beter, vinden wij. Wat stelt UNIZO voor (klik hier ook voor ons filmpje)? Een duidelijke, uniforme en maximale lijst van standaarddocumenten, een motiveringsplicht voor wie bijkomende documenten vraagt en een expliciet verbod op privacygevoelige extra’s zoals selfies met ID’s. En vooral: dat instellingen proportioneel omgaan met hun wettelijke verplichtingen, in plaats van extra eisen door te schuiven naar ondernemers. Want wat is het volgende: een video waarin je je rijksregisternummer achterstevoren opzegt? Of binnenkort je babyfoto en een krant van de dag dat je geboren bent bij elke geboorteakte? 

Bart Lodewyckx
Gedelegeerd Bestuurder UNIZO Limburg