Het is vandaag de Dag van het Vrije Beroep. De Federatie Vrije Beroepen (FVB), aangesloten bij UNIZO, zet dit jaar het alarmerende personeelstekort in de sector centraal, en lanceert voor het eerst het initiatief  “Vrije Beroeper voor de Klas”. Het initiatief wordt genomen door het uitzonderlijk hoge aantal knelpuntberoepen. Het voorbije jaar stondenmeer dan 15.391 vacatures open en met een vacaturegraad van 6% kampen de vrije beroepen met de op één na grootste arbeidskrapte in België, na de bouwsector. Accountants en verpleegkundigen behoren tot de tien grootste knelpuntberoepen. Verschillende vrije beroepers trokken vandaag naar 25 scholen in Vlaanderen en Brussel om leerlingen kennis te laten maken met hun beroep en de carrièremogelijkheden. Minister Eléonore Simonet en UNIZO-topman Bart Buysse gingen in gesprek met de laatstejaars van het Brusselse Imelda-Instituut.

“De personeelstekorten dreigen steeds meer een rem te zetten op een van de sterkste groeisectoren van ons land, de vrije beroepen. Het is opvallend dat juist beroepen die zo cruciaal zijn voor onze economie, rechtssysteem, gezondheidszorg en samenleving steeds moeilijker geschikte mensen vinden. Van een verpleegkundige aan het ziekenhuisbed tot een accountant die ondernemers begeleidt, we hebben vrije beroepers elke dag nodig. Onze samenleving kan zich niet veroorloven om morgen zonder deze gespecialiseerde profielen te zitten. De zoektocht naar versterking begint daarom al op de schoolbanken. We willen jongeren tonen hoe boeiend, maatschappelijk relevant en toekomstgericht deze loopbanen zijn. Niet iedereen hoeft zelfstandige te worden. Ook wie als medewerker aan de slag gaat in een kantoor of praktijk, kiest voor een loopbaan met veel kansen en impact. Dat is precies wat we met ‘Vrije Beroeper voor de Klas’ willen doen.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO en Philippe Van Walleghem, secretaris-generaal van FVB.

“De Dag van het Vrije Beroep is een goed moment om stil te staan bij de waarde van deze beroepen en bij de mensen die er elke dag het verschil maken.Met ‘Vrije Beroeper voor de Klas’ brengen we die praktijk ook rechtstreeks naar de schoolbanken. Zo kunnen jongeren de kansen en de maatschappelijke betekenis van deze loopbanen zelf ontdekken en zien welke boeiende carrières er voor hen openliggen. Dit soort momenten tussen scholen en vrije beroepers verdient alle steun, zeker wanneer er grote vraag is naar jong talent."

- Eléonore Simonet, minister van Middenstand, Zelfstandigen en KMO's

Vrije beroepen schreeuwen om versterking

De personeelstekorten bij vrije beroepen zijn bijzonder groot. Met een vacaturegraad van 6% kampen de betrokken sectoren met de op één na grootste arbeidskrapte in België, na de bouwsector. Dat is aanzienlijk hoger dan het Belgische gemiddelde van 3,8% en bijna drie keer zoveel als het Europese gemiddelde van 2,1%. Bijna nergens knelt de arbeidsmarkt dus harder dan bij vrije beroepen. Verschillende beroepen, zoals  accountants, verpleegkundigen, artsen, dierenartsen, kinesitherapeuten, ergotherapeuten, apothekers en landmeters-experten, werden als knelpuntberoep opgenomen.

Vooral in de zorg en de economische beroepen is de nood aan versterking groot. Twee van deze vrije beroepen, accountants en verpleegkundigen, staan zelfs in de top tien van grootste knelpuntberoepen in Vlaanderen. Tussen oktober 2025 en september 2026 registreerde VDAB maar liefst 10.116 vacatures voor verpleegkundigen, terwijl gemiddeld slechts 915 werkzoekenden beschikbaar waren. Ook accountants zijn bijzonder gegeerd. Op één jaar tijd werden 2.284 vacatures geregistreerd. Daarnaast werden onder meer 1.095 vacatures voor ergotherapeuten, 955 voor kinesitherapeuten en 400 voor apothekers ontvangen.

Van de praktijk naar de schoolbanken

Met ‘Vrije Beroeper voor de Klas’ wil FVB jongeren rechtstreeks laten kennismaken met de mensen achter de beroepen. In 25 scholen in Vlaanderen en Brussel vertellen accountants, verpleegkundigen, advocaten, architecten, artsen, podologen, gerechtsdeurwaarders, bedrijfsrevisoren en andere professionals over hun dagelijkse werk, hun loopbaan, ondernemerschap en de maatschappelijke betekenis van hun beroep. Leerlingen krijgen ook de kans om vragen te stellen.

De aftrap vond plaats in het Brusselse Imelda-Instituut, waar minister Eléonore Simonet en UNIZO-FVB-topman Bart Buysse met leerlingen van het zesde middelbaar in gesprek gaan.

“We kunnen niet verwachten dat jongeren kiezen voor beroepen waarvan ze nauwelijks weten wat ze inhouden. Veel leerlingen hebben bijvoorbeeld geen idee hoe veelzijdig het werk van een accountant vandaag is, hoeveel ondernemerschap er bij een vrij beroep komt kijken of welke doorgroeimogelijkheden er zijn. Daarom brengen we de beroepspraktijk rechtstreeks naar de klas. Jongeren horen uit eerste hand wat deze beroepen zo boeiend maakt, welke kansen ze bieden en hoe belangrijk ze zijn voor onze samenleving. We willen dat leerlingen bij hun studiekeuze ook stilstaan bij beroepen waar de nood aan talent bijzonder groot is.”

Eén op de vijf starters kiest voor een vrij beroep

De zoektocht naar talent is des te belangrijker omdat de vrije beroepen een steeds grotere economische rol spelen. België telt inmiddels 458.864 zelfstandige vrije beroepers, goed voor ruim één op de drie zelfstandigen. Samen stellen de vrije beroepen meer dan 360.000 mensen tewerk. Ze realiseren jaarlijks 87,8 miljard euro omzet en creëren 37,5 miljard euro toegevoegde waarde.

Bovendien blijft het aantal vrije beroepers sterk groeien, waardoor ook de nood aan gekwalificeerde medewerkers verder toeneemt. In 2025 gingen 25.345 nieuwe vrije beroepers van start, goed voor bijna één op de vijf nieuwe ondernemingen in België. Op tien jaar tijd steeg het aantal starters binnen de vrije beroepen met 52,2%, tegenover ongeveer 30% voor alle starters samen.

“Vrije beroepers werken steeds vaker samen in groepspraktijken en multidisciplinaire kantoren, waardoor hun rol als werkgever verder groeit. De aanhoudende personeelstekorten dreigen die groei steeds meer af te remmen. Kantoren en praktijken die willen uitbreiden of meer klanten en patiënten willen helpen, botsen op een gebrek aan geschikte medewerkers. Net nu de vraag naar hun dienstverlening groeit, dreigt het tekort aan talent hun verdere ontwikkeling te beperken.”

FVB en UNIZO vragen structurele aanpak van personeelstekorten

Vacatures raken moeilijk ingevuld door een beperkte instroom, vergrijzing en een mismatch tussen beschikbare en gevraagde competenties. Digitalisering, AI en toenemende specialisatie veranderen bovendien snel welke profielen vrije beroepen nodig hebben. In bijna zeven op de tien vacatures worden kandidaten met ervaring gevraagd, terwijl bijna drie op de tien werkzoekenden geen relevante ervaring kan voorleggen. Ook onregelmatige uren en werkdruk spelen een belangrijke rol.

Met de schoolbezoeken willen FVB en UNIZO zelf het voortouw nemen, maar om de personeelstekorten structureel aan te pakken, is meer nodig. Vandaag verloopt de studie- en beroepsoriëntering te versnipperd en krijgen jongeren onvoldoende zicht op de concrete loopbaankansen binnen vrije beroepen. FVB en UNIZO pleiten daarom voor een nauwere samenwerking tussen scholen, CLB's, VDAB en beroepsorganisaties, waarbij professionals en ondernemers vaker zelf voor de klas staan. Ook ondernemerschap moet een vaste plaats krijgen in opleidingen die voorbereiden op een vrij beroep.

Daarnaast moet de overheid meer investeren in knelpuntopleidingen, zodat hogescholen en universiteiten voldoende studenten kunnen opleiden voor beroepen waar de tekorten het grootst zijn. Daar horen ook voldoende kwaliteitsvolle stageplaatsen bij, zodat studenten de nodige praktijkervaring kunnen opdoen. Die nieuwe krachten zijn vandaag al nodig, maar zullen er morgen nog niet zijn. Daarom is een vlottere erkenning van buitenlandse diploma's nodig, zonder afbreuk te doen aan de vereiste beroepskwalificaties, taalkennis en deontologische regels.