Vrijdag is het Black friday, en dat is in België al lang geen koopjesdag meer, het is een koopjesmaand geworden. En dat ondermijnt de marge, de kwaliteit en de lokale economie. Uit onze bevraging blijkt dat heel wat kmo-handelaars bewust niet meer deelneemt aan Black Friday, vooral door de extreme prijzenslag en de druk op hun rendabiliteit. “Wat ooit een gerichte stockactie was zoals onze solden, is hier een permanente kortingsdruk zonder context geworden. Black November lijkt een koopje, maar het is een dure rekening die later bij ons allemaal terechtkomt.” UNIZO vraagt tegelijk een strikte handhaving van de regels rond prijsaanduiding, productvereisten en verkoop met verlies, ook bij internationale webshops.

“Black Friday is zijn eigen doel compleet verloren. In de Verenigde Staten dient het als een eenmalige stockactie na Thanksgiving, vergelijkbaar met onze solden. Hier is het, door de druk van enkele giganten, verworden tot een marketinggewoonte die weken aanhoudt en ondernemers dwingt tot steeds diepere kortingen. Die aanhoudende korting holt de brutomarge uit. En die marge financiert investeringen, vernieuwing, digitalisering, duurzaamheid, jobs. De consument ziet misschien een aantrekkelijke prijs, maar die prijs heeft toch vaak een verborgen kost: vaak zowel in kwaliteit, materialen en arbeidsomstandigheden als in maatschappelijke en economische impact. Elke ondernemer moet voor zichzelf beslissen of hij/zij hieraan deelneemt. Als je, ondanks verlies aan brutomarge, op het einde toch meerwaarde voor je winkel kan creëren, moeten je dat zeker doen”

Daarnaast vloeit een groot stuk van de Black-November-omzet naar buitenlandse platforms. Een lokale ondernemer herinvesteert elke euro hier, buitenlandse speler doet dat niet. Black November lijkt een koopje, maar het is een dure rekening die later bij ons allemaal terechtkomt.”

— Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder UNIZO

De UNIZO-bevraging

Uit onze bevraging blijkt dat ongeveer 1 op de 2 van de kmo-handelaars bewust past voor Black Friday. Niet omdat ze geen klanten willen aantrekken, maar omdat het evenement voor hen een risico in plaats van een opportuniteit is geworden. Ze noemen daarbij vier duidelijke redenen: de negatieve prijzenslag die hen dwingt om mee te gaan in steeds diepere kortingen, de marges die nu al op het randje zitten, de wil om overconsumptie niet verder aan te wakkeren, en de groeiende weerstand tegen een Amerikaanse hype die volgens hen en volgens UNIZO in België compleet is ontspoord.

QUasi alle respondenten voelt dat de hype bij consumenten nog lang niet voorbij is.

“Dat heeft veel te maken met de agressieve marketingcampagnes van grote internationale spelers, die weken op voorhand een tsunami aan kortingen in gang zetten. Lokale handelaars krijgen die golf recht in hun gezicht.”

-Bart Buysse

Voor wie toch meedoet aan Black Friday, is het vaak geen vrije keuze. Respondenten klagen over de negatieve impact die deelname heeft op hun winkel, maar ze voelen zich toch verplicht om deel te nemen omdat “iedereen het doet”. Het is meegaan of achterblijven.

“Opvallend is dat steeds meer ondernemers bewust hun eigen verhaal schrijven. Ze lanceren alternatieven zoals Red Friday van Modeunie, Green Friday, Local Saturday of doen mee met de, acties waarmee ze een ander signaal willen geven: positief, lokaal verankerd, duurzaam. Niet meegaan in de hype, maar tonen waar ze als ondernemer wel voor staan.”

-Bart Buysse

Hoe Black November de kern van de winkelstraat aantast

Black November holt stap voor stap de ruggengraat van onze winkelstraten uit:

Economisch verdwijnt de brutomarge, waardoor ondernemers minder kunnen investeren in vernieuwing, groei en jobs. Tegelijk vloeit een groot deel van de omzet weg naar internationale webshops, geld dat niet terugkeert naar onze eigen economie.

Ecologisch jaagt de permanente kortingsdruk de overconsumptie aan en duwt ze producenten richting goedkopere, minder duurzame producten met een kortere levensduur.

Maatschappelijk vervaagt het gevoel voor waarde. Als prijzen kunstmatig dalen, gebeurt dat altijd ten koste van iets: kwaliteit, materialen, afwerking of arbeidsomstandigheden. En wanneer marges structureel dalen, verdwijnen winkels.

Wat UNIZO vraagt

UNIZO ondersteunt elke actie die ondernemers meerwaarde biedt, meedoen of niet meedoen kan beide correct zijn, maar we vragen tegelijk dat overheid en toezichthouders hun rol ernstig opnemen door:

-Strikte en gelijke handhaving van de regels rond prijsaanduiding, verbod op verkoop met verlies en productvereisten voor alle webshops, ook internationale platforms

-Actieve controle op misleidende kortingen en artificiële prijsverhogingen voor Black Friday.

“UNIZO vraagt daarnaast dat eerlijke concurrentie eindelijk wordt afgedwongen. Vandaag moeten Belgische handelaars zich houden aan strenge regels rond prijsaanduiding, productveiligheid, sociale normen en verkoop met verlies, terwijl internationale platforms diezelfde regels op grote schaal omzeilen. Uit het recente UNIZO-rapport blijkt hoe miljoenen pakketten uit niet-Europese webshops ons land binnenkomen met amper een fractie aan effectieve controles. Dat creëert een oneerlijk speelveld waarin lokale ondernemers structureel worden weggeconcurreerd door spelers die opereren zonder fiscale, sociale of ecologische verplichtingen. UNIZO vraagt daarom een versterkte handhaving: meer douanepersoneel, digitale controles én een gelijk fiscaal en juridisch kader voor alle webshops, ongeacht hun herkomst, te beginnen met een pakjestaks van twee euro, die later opgetrokken kan worden. Alleen zo blijft de concurrentie eerlijk en blijft de waarde die hier wordt gecreëerd ook hier.”

-Bart Buysse

Bart Buysse besluit

“Black Friday is voor veel kmo’s al een moeilijk extraatje. Black November is dat zeker. Het ondermijnt de marge, de kwaliteit en het evenwicht in onze lokale handel nog meer. Als consument denk je soms dat je geld bespaart, maar goedkoop is zelden een goede koop. En als je met korting koopt, koop dan lokaal. Dat geld blijft hier, financiert onze voorzieningen, onze zorg, onze infrastructuur.

Bewustzijn en evenwicht, daar pleiten wij voor. Niet tegen kortingen, wel tegen een systeem dat zichzelf opvreet. Want uiteindelijk betalen we allemaal de rekening.”