Steeds meer ondernemingen stappen over van Brussel naar Vlaanderen en Wallonië. Uit de recentste cijfers blijkt dat in 2025 netto 759 ondernemingen uit het Brussels Gewest naar de andere gewesten verhuisden, 47,7 procent meer dan in 2024. Grote boosdoener is en blijft de fiscale druk in het gewest. Zo stegen in acht Brusselse gemeenten de opcentiemen op de onroerende voorheffing dit jaar met gemiddeld 20 procent. 

“Ons land moet zich zorgen maken over een rentesneeuwbal, Brussel over een belastingssneeuwbal. Om de begroting op orde te krijgen, worden de belastingen op ondernemingen steeds verder opgetrokken. Maar hoe zwaarder je ondernemers belast, hoe groter het risico dat ze vertrekken. Daardoor dreigt Brussel economische activiteit en belastinginkomsten te verliezen, waarna de druk om de belastingen opnieuw te verhogen alleen maar toeneemt. Zo dreigt Brussel in een vicieuze cirkel terecht te komen. Het Brussels Gewest moet zijn verantwoordelijkheid nemen en samen met de negentien gemeenten de fiscale druk onder controle houden. Iedere versnippering is een verlies aan efficiëntie. We hebben nood aan een coherent fiscaal beleid. Je kunt je begroting niet gezond maken door de ondernemers die ze meefinancieren, weg te belasten.”

-Julie Huntz, experte Brussel bij UNIZO

Brussel verliest ondernemingen

De cijfers van Statbel tonen aan dat Brussel meer ondernemingen ziet vertrekken naar de andere gewesten dan er vanuit Vlaanderen en Wallonië bijkomen. In 2025 bedroeg het nettoverlies 759 ondernemingen, tegenover 514 in 2024. Dat is een stijging van bijna 48 procent. Vorig jaar verhuisden in totaal 2.826 ondernemingen vanuit Brussel naar Vlaanderen of Wallonië, terwijl 2.067 ondernemingen de omgekeerde beweging maakten.

Dat ondernemingen Brussel verlaten, heeft verschillende oorzaken. Maar volgens UNIZO speelt de toenemende fiscale druk een belangrijke rol in het verslechterende ondernemingsklimaat. In Brussel-Stad is de kantoorbelasting tussen 2021 en 2025 meer dan verdubbeld. Nochtans beloofde het stadsbestuur in zijn meerderheidsakkoord belastingverlagingen voor ondernemingen, onder meer voor startende ondernemers. Van die beloften is voorlopig nog niets terechtgekomen. Bovendien verhoogden acht Brusselse gemeenten dit jaar hun opcentiemen op de onroerende voorheffing met gemiddeld 20 procent.

Die belastingverhogingen wegen op de vaste kosten van ondernemingen, die zich in economisch onzekere tijden bevinden. Voor ondernemers die willen uitbreiden, investeren of een nieuw huurcontract afsluiten, kan dat mee de doorslag geven om zich buiten Brussel te vestigen.

UNIZO waarschuwde eerder al voor ondernemersvlucht

De cijfers komen voor UNIZO niet als een verrassing. Uit een eerdere bevraging van de ondernemersorganisatie bleek al dat bijna één op de drie Brusselse ondernemers overweegt om de hoofdstad te verlaten. Maar liefst 73 procent gaf aan dat de hoge fiscale druk een negatieve impact heeft op de onderneming.

“Een onderneming die naar Vlaanderen of Wallonië verhuist, verdwijnt niet noodzakelijk uit de Belgische economie. Maar Brussel riskeert wel economische activiteit en toekomstige belastinginkomsten te verliezen. Terwijl het gewest die inkomsten broodnodig heeft.”

“En ook voor de ondernemer zelf brengt zo'n verhuis kosten en onzekerheid met zich mee. Een nieuwe vestiging zoeken, de activiteiten verplaatsen, klantenrelaties onderhouden en de bereikbaarheid voor personeel en klanten verzekeren. Het is bijzonder jammer als ondernemers zich genoodzaakt zien die inspanningen te leveren, niet omdat hun onderneming daardoor kan groeien, maar omdat de fiscale druk op de huidige locatie te hoog wordt.”

Brussel moet haar verantwoordelijkheid nemen

UNIZO vraagt de Brusselse regering en de negentien gemeenten om de fiscale druk op ondernemingen serieus onder de loep te nemen. Een fiscaal pact tussen het Gewest en de gemeenten moet fiscale stabiliteit, transparantie en voorspelbaarheid garanderen. Het moet de wildgroei aan lokale belastingen indijken en investeringen net meer niet afschrikken. Een harmonisering van de gemeentelijke belastingsreglementen en meer transparantie over inkomsten en uitgaven van de overheden moet het vertrouwen van ondernemers helpen herstellen. 

De juridische basis daarvoor bestaat al. Een Brusselse ordonnantie uit 2022 voorziet in gewestelijke compensaties voor gemeenten die afzien van nieuwe of hogere belastingen met een negatieve economische impact. Tussen 2023 en 2025 was daarvoor jaarlijks ongeveer 15 miljoen euro voorzien. Het Brussels Gewest trekt dus miljoenen uit om gemeenten aan te moedigen de belastingdruk niet verder te verhogen. Dan mogen ondernemers ook verwachten dat duidelijk wordt welke gemeenten die afspraken naleven en welke gevolgen eventuele afwijkingen hebben.

Volgens UNIZO legt dit ook een structureel probleem bloot. De negentien gemeenten kampen met grote budgettaire uitdagingen en zoeken bijkomende inkomsten om hun dienstverlening te financieren. Maar wanneer hogere lokale belastingen ondernemingen afschrikken, draagt het hele gewest daar de economische gevolgen van. Die fiscale versnippering ondermijnt de aantrekkelijkheid van Brussel als vestigingsplaats en maakt een coherent fiscaal beleid bijzonder moeilijk. De federale fiscale compensaties voor regelluwe zones die ook Brussel wil invoeren geven een positief signaal, maar bieden geen oplossing voor de fiscale druk in de rest van het gewest.

Ook het recent voorgestelde Brusselse Oxygen-plan voor kmo's moet helpen om het ondernemingsklimaat opnieuw aantrekkelijker te maken. De ambities rond administratieve vereenvoudiging, snellere vergunningen, betere bereikbaarheid en meer veiligheid zijn positief, maar moeten snel worden omgezet in concrete maatregelen. Het heeft weinig zin om met Oxygen ondernemerschap nieuwe zuurstof te geven, als die door steeds hogere belastingen weer wordt weggezogen.

“Wij begrijpen dat Brussel voor een enorme budgettaire uitdaging staat. Maar die los je niet op door ondernemingen telkens opnieuw de rekening te presenteren. Elke onderneming die vertrekt, betekent mogelijk minder economische activiteit, jobs en belastinginkomsten. Brussel heeft die ondernemers net nodig om zijn begroting gezond te maken. Geef hen dus voldoende redenen om te blijven, niet om te vertrekken.”