Nog nooit telden Vlaanderen en Brussel zoveel zelfstandigen. Naar aanleiding van de Dag van de Ondernemer maakt UNIZO bekend dat hun aantal in 2025 is gestegen tot een absoluut record van 956.639. Dat is 2% meer dan een jaar eerder en maar liefst 30% meer dan tien jaar geleden. Vooral het aantal zelfstandigen in bijberoep (+48%) en gepensioneerde zelfstandigen (+66%) nam de voorbije tien jaar fors toe. Dat is goed nieuws! Helaas dreigt dit recordaantal ondernemers weldra weer extra belastingen te moeten slikken. UNIZO verzet zich tegen de aanhoudende stroom begrotingsvoorstellen die het ondernemerschap verder zullen verstikken en vraagt de federale regering om met gezond verstand te kiezen voor het oplossen van het uitgavenprobleem, voor structurele hervormingen, economische groei en een begrotingsbeleid dat op die manier ook op lange termijn houdbaar is.  

"Bijna één miljoen zelfstandigen. Ondanks de moeilijke economische omstandigheden blijft de ondernemerszin in Vlaanderen en Brussel bijzonder groot. Dat is zeer belangrijk en goed nieuws, want onze welvaart en werkgelegenheid steunen op mensen die initiatief nemen en risico's durven nemen. Maar op deze Dag van de Ondernemer mogen we ook de moeilijke kant van het ondernemerschap niet uit het oog verliezen. Onze ondernemers varen immers in bijzonder woelig water: naast veel starters zijn er ook veel stoppers en België stevent af op een recordjaar aan faillissementen, zowel in absolute als in relatieve cijfers. Nu, waar iemand ook staat in diens ondernemersavontuur, de Dag van de Ondernemer is vooral een bedanking voor iedereen die de moed had om de sprong te wagen en elke dag opnieuw als ondernemer het beste van zichzelf geeft.” 

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO 

Bijna 40.000 zelfstandigen netto erbij 

Het aantal zelfstandigen in Vlaanderen en Brussel blijft jaar na jaar toenemen. In 2015 waren er samen 737.802 zelfstandigen actief, tien jaar later zijn dat er 954.639. Ook de instroom blijft aanzienlijk. In 2025 startten in Vlaanderen 72.774 mensen als zelfstandige en zetten 43.430 zelfstandigen hun activiteit stop. Dat levert een netto groei van 29.344 op. In Brussel ging het om 20.120 starters en 9.332 stoppers, goed voor een netto groei van 10.788. Samen betekent dat een positieve balans van ruim 40.000 zelfstandigen. 

Van alle werkenden is 15,8% of 1 op 6 actief als zelfstandige in hoofdberoep. Bij de oprichting van nieuwe ondernemingen winnen vooral eenmanszaak aan terrein. Nationaal steeg dat aantal met 5,6 procent, het aantal nieuwe vennootschappen met 4,5 procent. 

"Toch zien we ook alweer een recordaantal stoppers. De uitdaging is niet alleen om mensen warm te maken voor ondernemerschap, maar vooral om ervoor te zorgen dat ze hun zaak kunnen uitbouwen en er een duurzaam inkomen uit halen." 

Ruim één op vier zelfstandigen onderneemt in bijberoep 

Misschien is de opvallendste evolutie wel de sterke groei van het ondernemerschap in bijberoep. In 2015 telden Vlaanderen en Brussel samen 163.474 zelfstandigen in bijberoep. Tien jaar later zijn dat er 242.242, een stijging van maar liefst 48%. Daarmee is inmiddels ruim één op vier zelfstandigen actief in bijberoep. 

Het bijberoep biedt mensen de kans om naast hun job een eigen zaak, ervaring en een klantenbestand uit te bouwen, zonder meteen hun vaste inkomen op te geven. Voor velen is het een opstap naar het hoofdberoep. Ongeveer 10% maakt die overstap binnen het eerste jaar, na vier jaar is dat bijna één op vijf. 

"Die springplank moeten we koesteren. Daarom vragen we de federale regering om werk te maken van de beloofde hervorming van het statuut. Zelfstandigen in bijberoep bouwen geen sociale rechten op met de betaalde sociale bijdragen. Uit onze bevraging blijkt dat 82% zich daartegen verzet. Zelfstandigen in bijberoep vragen ook een sociale bescherming, want het vormt zeer vaak een belangrijke aanvulling op hun normale inkomen. Ook bijberoepers verdienen een sociaal vangnet." 

 65% van de zelfstandigen in bijberoep gaat dan ook akkoord met de invoering van een minimumbijdrage. Concreet stellen we een minimale sociale bijdrage van ongeveer 100 euro per kwartaal voor, in ruil voor een betere bescherming tegen bijvoorbeeld ziekte, gedwongen stopzetting of geboorte van een kind. Die bijdrage moet betaalbaar blijven voor iedereen, maar voldoende hoog zijn om de bijkomende sociale rechten ook daadwerkelijk te kunnen financieren.  

“Daarnaast moeten we ervoor zorgen dat het bijberoep toegankelijk blijft voor wie voorzichtig wil starten. Daarom willen we mensen met een zeer beperkte activiteit, tot 2.000 euro omzet per jaar, vrijstellen van sociale bijdragen.” 

Ook na het pensioen blijft de ondernemerszin groot 

Ook steeds meer mensen blijven ondernemen nadat ze met pensioen zijn gegaan. In 2015 telden Vlaanderen en Brussel 63.687 gepensioneerde zelfstandigen. Tien jaar later zijn dat er 105.921, een stijging van ruim 66%. Daarmee combineert inmiddels meer dan één op tien zelfstandigen zijn pensioen met een zelfstandige activiteit. 

"Voor sommigen is het een bewuste keuze uit passie voor hun vak, voor anderen een financiële noodzaak. Wat de motivatie ook is, hun ervaring en vakkennis zijn goud waard voor onze economie. Maar fiscaal worden gepensioneerde zelfstandigen benadeeld. Wie na zijn pensioen als werknemer bijverdient, kan onder bepaalde voorwaarden genieten van een belastingtarief van 33%. Wie dat als zelfstandige doet, betaalt de gewone, progressieve tarieven. Dat verschil valt moeilijk te verantwoorden. Daarom vraagt UNIZO om het tarief van 33% ook open te stellen voor gepensioneerde zelfstandigen, als dat voordeliger is. Wie na zijn pensioen blijft ondernemen, verdient dezelfde fiscale kansen als wie in loondienst blijft werken." 

Een recordaantal ondernemers verdient een beleid dat ondernemerschap versterkt 

Voor UNIZO zijn de recordcijfers een extra reden om ondernemers in de bloemetjes te zetten, maar ook om de federale regering op haar verantwoordelijkheid te wijzen. Want het stijgende aantal zelfstandigen betekent niet dat het ook voor alle ondernemers goed gaat. Hoge kosten, toenemende financiële druk en een onzeker economisch klimaat maken het voor steeds meer ondernemers steeds moeilijker om hun zaak rendabel te houden en uit te bouwen. Daarom kijkt UNIZO met grote bezorgdheid naar de federale begrotingsonderhandelingen, waarin de ene belastingverhoging op ondernemerschap na de andere de revue passeert. 

"Bijna één miljoen zelfstandigen zijn geen garantie voor de toekomst. België is duidelijk een land van zelfstandigen en kmo's. Dan mag je ook verwachten dat de regering daar in haar begrotingsbeleid rekening mee houdt. Op de Dag van de Ondernemer worden ondernemers in de bloemetjes gezet, maar aan de begrotingstafel dreigen ze de rekening gepresenteerd te krijgen. Bijkomende belastingen op vennootschappen zonder personeel, btw-verhogingen voor bepaalde sectoren en een verdere versterking van de effectentaks. De ene belastingverhoging is nog niet gelanceerd of de volgende ligt alweer op tafel. En dat in een land dat Europees in de top drie staat voor belastingontvangsten, belastingen op vermogen en verschil tussen loonkost werkgever en nettoloon werknemer. België heeft geen gebrek aan belastingen, maar een probleem met zijn hoge overheidsuitgaven en te lage werkzaamheidsgraad." 

"We hebben dringend nood aan een ernstig begrotingsakkoord, en spreken dan ook openlijk onze steun uit aan de onderhandelaars die willen werken aan een akkoord. Maar dat moet er komen door de overheidsuitgaven te verlagen, de werkzaamheidsgraad verder op te krikken en structurele hervormingen door te voeren, niet door ondernemerschap en kapitaal steeds zwaarder te belasten. Maak het overheidsapparaat efficiënter, beperk de loonkosten, zorg ervoor dat meer mensen aan het werk gaan en geef ondernemingen opnieuw ruimte om te ondernemen, investeren en personeel aan te werven. Laat ook iedereen die zich op onze markten begeeft, bijvoorbeeld via e-commerce, dezelfde regels respecteren en evenveel bijdragen. Dat komt eerlijke concurrentie en onze begroting ten goede. Wie op de Dag van de Ondernemer zijn waardering wil tonen, kan dat het best doen door ook de andere 364 dagen van het jaar ondernemerschap alle kansen te geven."