De cijfers die bekend raakten over de controles op de luchthaven van Luik bevestigen volgens UNIZO het structureel en groeiend probleem van buitenlands e-commerceplatforms. UNIZO vraagt daarom dringend bijkomende beleidsmaatregelen om het gelijk speelveld te herstellen en te handhaven, met een versterking van de controlecapaciteit en een harde aanpak van fraude en productonveiligheid. Daarnaast verwacht UNIZO dat de door minister Clarinval opgerichte e-commercetaskforce dringend rapporteert over haar werking, de reeds ondernomen acties en de concrete, afdwingbare maatregelen die zij hieraan zal koppelen.

 “Vorig jaar verwerkte de douane in Luik meer dan 1,3 miljard aangiftes, goed voor gemiddeld 3,6 miljoen per dag. In januari van dit jaar werd zelfs een nieuw record genoteerd. De instroom blijft dus toenemen. Slechts 0,006 procent van de goederen wordt effectief gecontroleerd. Dat komt neer op ongeveer 216 aangiftes per dag. Bij 30 procent van die controles worden inbreuken vastgesteld. Dat toont nogmaals in hoeverre het probleem structureel is. Dit is een controlecrisis, een gezondheids- en veiligheidsrisico en een frontale aanval op eerlijke concurrentie.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO

Explosieve groei, minimale pakkans

Via Luik komt ongeveer 20 procent van alle online aankopen van buiten de Europese Unie Europa binnen. De aangiftes stegen op korte tijd explosief: van minder dan 400 miljoen in 2023 naar 1,3 miljard vorig jaar. Met het nieuwe record in januari wordt duidelijk dat de piek nog niet bereikt is.

“We zien de volumes zienderogen stijgen, maar de controle blijft quasi onbestaande. 0,006 procent controle op miljarden aangiftes betekent dat de pakkans verwaarloosbaar is. En dat weten die niet-Europese webshops ook.

De vastgestelde inbreuken gaan van namaak en productonveiligheid tot fraude via onderwaardering en foutieve oorsprong, wat een artificieel prijsvoordeel creëert voor buitenlandse verkopers die de regels omzeilen. Wie hier onderneemt, betaalt btw en invoerrechten, volgt productnormen en draagt verantwoordelijkheid voor garantie en veiligheid. Dat is de basis van eerlijke concurrentie, en die staat vandaag zwaar onder druk.”

-Bart Buysse

Meer dan een pakjestaks nodig

De aangekondigde Europese pakjestaks van 3 euro niet volstaan om het probleem op te lossen. Een bijkomende heffing zonder effectieve handhaving verandert niets aan de kern van het probleem. Zolang de pakkans miniem blijft, blijft het systeem aantrekkelijk voor wie de regels wil omzeilen.

“We vragen daarom bijkomende en structurele beleidsmaatregelen. De controlecapaciteit van douane- en economische inspectiediensten moet substantieel worden versterkt, met extra middelen, bijkomend personeel en technologische hulpmiddelen zodat de pakkans effectief stijgt. Daarnaast moet fraude, bijvoorbeeld via foute aangiftes, systematisch en gericht worden aangepakt. We pleiten er bovendien voor dat wanneer bij een controle een inbreuk wordt vastgesteld op één artikel binnen een zending, een vermoeden van totaalinbreuk kan worden toegepast, waardoor ook de overige goederen in dezelfde zending als niet-conform worden beschouwd tot de verzender conformiteit kan bewijzen. Alleen met een consequente en doortastende handhaving kan het gelijke speelveld voor onze lokale ondernemers worden hersteld.”

-Bart Buysse

Gratis retourbeleid jaagt volumes en kosten verder op

Naast de instroom van goedkope pakjes wijst UNIZO ook op een bijkomend probleem: het massale gebruik van gratis retourzendingen bij e-commerceplatformen. Dat stimuleert overconsumptie en zorgt voor een extra stroom transport met een aanzienlijke milieu- en mobiliteitsimpact.

“Door het gratis retourbeleid bestellen sommige consumenten artikelen meteen in verschillende maten of kleuren, met de bedoeling een groot deel nadien kosteloos terug te sturen. Dat jaagt de pakjesstromen nog verder de hoogte in en zorgt voor aanzienlijke milieu- en mobiliteitskosten. Vaak komen producten bovendien beschadigd of minder verkoopbaar terug, waardoor ze opnieuw moeten worden verwerkt of zelfs vernietigd. Daarom pleiten wij ervoor om gratis retourzendingen te verbieden. Dat zal ook het consumentengedrag bijsturen en de retourstromen beperken.”

-Bart Buysse

Resultaten opleveren

Minister Clarinval nam enige tijd geleden het goede initiatief om een e-commerce taskforce op te richten om de problematiek rond niet-Europese platformen aan te pakken.

“Dat is een belangrijke stap in de goede richting en de minister is onze aanpak genegen. Nu is het moment gekomen om ook snel en concreet te handelen. De cijfers van vandaag, en het record in januari, tonen dat de situatie verder escaleert. Wij verwachten dan ook dat de taskforce dringend rapporteert over hun werking en binnen de maand concrete, afdwingbare maatregelen voorlegt. Het gaat om het beschermen van de consument, het bewaken van productveiligheid en vooral om het herstellen van een gelijk speelveld voor onze lokale ondernemers. Krachtige beslissingen dringen zich nu op.”

-Bart Buysse