De recente escalatie in het Midden-Oosten, met militaire acties tussen Iran, Israël en de Verenigde Staten, zorgt wereldwijd voor onrust. Ook de invloed op onze Belgische markt en de gevolgen voor onze ondernemers mag niet onderschat worden. En dat beseft ook de kmo. 

“Uit de eerste resultaten van onze bevraging bij kmo’s die internationaal handelen, blijkt dat 55% van de respondenten een aanzienlijke impact verwacht op hun kosten en werking. Hoewel het om een eerste momentopname gaat, toont het een duidelijk patroon: ondernemers vrezen hogere energie- en brandstofprijzen, stijgende transport- en verzekeringskosten en onzekerheid over levertermijnen.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO

Energie en logistiek als eerste schok

De Straat van Hormuz is één van de belangrijkste doorvoerroutes voor olie en vloeibaar gas. Verstoring daar heeft onmiddellijke gevolgen voor de internationale markten. Voor Belgische ondernemingen vertaalt zich dat in hogere productie- en transportkosten.

Zelfs bedrijven zonder directe handelsrelatie met de regio kunnen indirect worden geraakt via internationale toeleveringsketens. Rederijen die routes mijden, stijgende verzekeringspremies en langere vaartijden zorgen voor extra onzekerheid.

Daarnaast raken hoge energieprijzen niet alleen de inflatie, maar ook rechtstreeks de competitiviteit van onze kmo’s. België behoort al jaren tot de landen met relatief hoge energie- en loonkosten. Een aanhoudend hoge olie- en gasprijs dreigt die kloof verder te vergroten, ook voor kleinere productiebedrijven, transporteurs en dienstverleners.

“Na de coronacrisis en de energiecrisis door de oorlog in Oekraïne weten kmo’s hoe snel zulke verstoringen doorwerken. Veel bedrijven houden vandaag rekening met scenario’s waarbij kosten opnieuw oplopen. Wanneer energie en transport tegelijk stijgen, komt de winstgevendheid meteen onder druk. Dat betekent minder financiele ruimte en dus minder ruimte om te investeren. En als energieprijzen structureel hoog blijven, raakt dat ook onze competitiviteit. Dat debat moet vandaag mee op tafel liggen.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder UNIZO

Risico op nieuwe inflatieschok

Indien het conflict aanhoudt en olieprijzen langere tijd hoog blijven, dreigt een bredere impact op de inflatie. Energie werkt immers door in vrijwel alle sectoren van de economie.

Ondernemers verwachten duidelijke rol van overheid

“Onze ondernemingen hebben de voorbije jaren meerdere schokken moeten opvangen. Een nieuwe inflatieschok kunnen veel kmo’s financieel niet meer dragen. België is door zijn huidige indexeringsmechanisme bijzonder gevoelig voor externe energiepieken: stijgende energieprijzen werken automatisch door in de loonindexering. Daarom hebben wij bij de regeringsvorming gepleit voor een duurzaamheidsindex, die tijdelijke geopolitieke pieken minder laat doorwegen in de loonkosten. Die piste haalde het niet, maar vandaag zien we waarom zulke structurele waarborgen nodig zijn. Daarom blijven wij daarvoor pleiten.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder UNIZO

Rol van de overheid

Bijna de helft van de bevraagde ondernemingen ziet een rol voor de overheid. Kmo’s vragen van de overheid in het bijzonder:

“Bedrijven vragen duidelijkheid, transparante monitoring van energiebevoorrading en een overheid die voorbereid is. Dat betekent blijvende export- en handelsondersteuning voor internationaal actieve kmo’s, gerichte advies en begeleiding rond contractuele en logistieke risico’s en, waar nodig, fiscale ademruimte bij onverwachte kostenstijgingen. Wij roepen de Belgische regering en de Europese Unie op om energieprijzen en bevoorrading nauwgezet op te volgen, Europese coördinatie te verzekeren rond veilige handelsroutes en waakzaam te blijven voor bijkomende inflatiedruk.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder UNIZO

 

Waakzaamheid tegen misbruik van marktmacht

Daarnaast vraagt UNIZO expliciet dat de Economische Inspectie en de Belgische Mededingingsautoriteit (BMA) alert zijn voor mogelijk misbruik van marktmacht.

Tijdens de energiecrisis na de Russische invasie in Oekraïne kwamen veel kmo’s in een moeilijke positie terecht: leveranciers met meer marktmacht rekenden eenzijdig extra kosten door of wijzigden contractvoorwaarden, terwijl kleinere ondernemingen die stijgingen zelf niet proportioneel konden doorrekenen.

 “We verwachten dat bevoegde instanties toezien op eerlijke handelspraktijken en optreden tegen misbruik van dominante posities of eenzijdige contractwijzigingen.”

-Bart Buysse

Bart Buysse besluit

“Voor veel kmo’s komt dit bovenop jaren van oplopende energie-, transport- en loonkosten. Veel buffers zijn al aangesproken. Als dit conflict aansleept en olieprijzen hoog blijven, dreigt dat opnieuw door te werken in inflatie en loonkosten. Dat is waarom wij blijven pleiten voor een duurzaamheidsindex: niet om indexering af te schaffen, wel om tijdelijke geopolitieke pieken niet automatisch te verankeren in structurele kosten.

Tegelijk verwachten we dat overheid en toezichthouders waakzaam zijn. In crisissituaties verschuift de machtsbalans snel en daar mogen kleinere ondernemingen niet opnieuw de dupe van zijn. Externe schokken mogen onze binnenlandse competitiviteit niet blijvend ondergraven.”