Steeds meer ondernemers zakken weg in pessimisme. Dat blijkt uit de nieuwste UNIZO KMO-Barometer voor het tweede kwartaal van 2026. Slechts 30 procent zegt capaciteit te hebben voor nieuwe investeringen, bijna 9 op de 10 ondernemers denken niet aan uitbreiding van het personeelsbestand, 1 op de 5 kan niet aan zijn financiële verplichtingen voldoen en ziet slechts 5 procent de toekomst van de Belgische economie met vertrouwen tegemoet. 75 procent van de kmo’s ondervond rendabiliteitsproblemen door de oorlog in het Midden-Oosten en kon de bijkomende kosten niet doorrekenen. 

“Deze cijfers tonen een kmo-weefsel dat steeds harder moet duwen om op dezelfde plaats te blijven. Steeds meer ondernemers zijn pessimistisch, hebben weinig investeringsruimte en zien hun rendabiliteit afkalven omdat ze hun gestegen kosten niet doorgerekend krijgen. De oorlog in het Midden-Oosten is een van de verklaringen. 3 op de 4 kmo’s, over alle sectoren heen, rapporteren een negatieve impact op hun rendabiliteit. Slechts 18% onder hen kon de bijkomende hogere kosten grotendeels doorrekenen aan hun klanten. Dat is economisch gevaarlijker dan het op het eerste gezicht lijkt. Een ondernemer die zijn kosten niet doorgerekend krijgt, begint niet meteen te schrappen. Eerst stelt hij investeringen uit, daarna wordt hij voorzichtiger met aanwervingen, vervolgens komt elke factuur harder binnen. En zo taant zijn veerkracht en weerbaarheid. Precies dat zien we in deze barometer. Daarom waarschuwen we voor een sluipende verzwakking van het kmo-weefsel. Niet de spectaculaire crash is vandaag het grootste risico, maar de trage erosie. Laat dit dan ook een duidelijk signaal zijn naar onze beleidsmakers.” 

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO 

Meer zeer pessimistische ondernemers 

Het vertrouwen in de Belgische economie blijft bijzonder laag. Ongeveer 6 op de 10 ondernemers kijken pessimistisch naar de komende maanden, terwijl amper 5% de toekomst van de Belgische economie met vertrouwen tegemoetziet. Vooral de verschuiving binnen de negatieve groep valt op: het aandeel zeer pessimistische ondernemers stijgt van 11% naar 15%. Dat is een teken dat de onzekerheid bij een deel van de kmo’s serieus verdiept. 

Ook de sectorblik blijft zwak. Amper 19% is tevreden met de economische realiteit in zijn sector, en ruim 4 op de 5 ondernemers kijken dus niet positief naar hun sector. Tegelijk vreest ongeveer 1 op de 5 ondernemers moeilijk of zeer moeilijk aan zijn financiële verplichtingen te kunnen voldoen. 

Midden-Oosten raakt rendabiliteit 

De oorlog in het Midden-Oosten heeft de voorbije maanden duidelijk doorgewerkt in de rendabiliteit van Vlaamse kmo’s. 76% van de ondernemers zegt een negatieve impact te voelen. Bij 22% gaat het zelfs om een zeer negatieve impact. 78 procent bekijkt het conflict als een grote bedreiging voor hun bedrijf het komende halfjaar.  

“Internationale schokken werken vandaag breed door in onze kmo-economie. Niet alleen grote exportbedrijven of energie-intensieve ondernemingen voelen dat, ook kleinere ondernemingen zien hun kosten stijgen voor energie, transport, grondstoffen, materialen, loonkosten enzovoort. Veel ondernemers zitten tussen hamer en aambeeld. De kosten stijgen, maar ze krijgen die niet of nauwelijks doorgerekend aan hun klanten. Dus voelen ze die rechtstreeks in hun marges en rendabiliteit.” 

Kosten blijven hangen bij de ondernemer 

Slechts 17% van de ondernemers zegt die hogere kosten te kunnen doorrekenen aan klanten. Ongeveer 8 op de 10 ondernemers met hogere kosten krijgen die kosten amper of niet doorgerekend. 

“Veel kmo’s krijgen hun hogere kosten niet doorgerekend. Ze hebben te weinig prijszettingsmacht, werken in een harde concurrentiële markt of vrezen klanten te verliezen zodra ze hun prijzen verhogen. Daardoor belandt de schok niet bij de klant, maar in de marge van de ondernemer. En dat is problematisch voor de bedrijven, maar op termijn vooral voor onze economie en begroting.” 

Investeringen en aanwervingen blijven in wachtstand 

De barometer toont een kmo-weefsel dat vooral probeert stand te houden. 90 procent heeft geen aanwervingsintenties en slechts 30 procent zegt de ruimte te hebben om te investeren. 

“Dat zijn echte wachtstandcijfers. Ondernemers willen wel vooruit, maar missen de marge, de zekerheid en de ruimte om dat ook te doen. En dat is het gevaar, een economie valt niet alleen stil omdat bedrijven verdwijnen, maar ook omdat bedrijven stoppen met investeren, innoveren, aanwerven en risico nemen.” 

Cashflow onder druk 

Naast hogere kosten wegen ook laattijdige betalingen op de dagelijkse werking van kmo’s. Bij 1 op de 4 ondernemers komt een gemiddeld tot groot deel van de omzet te laat binnen. Dat betekent dat ondernemers soms wel omzet draaien, maar het geld niet tijdig op hun rekening zien verschijnen. Intussen lopen de eigen facturen wel door. 

“Dat is de dubbele druk waar veel kmo’s vandaag mee zitten. Hun kosten stijgen en moeten meteen betaald worden, terwijl een deel van hun inkomsten te laat binnenkomt. Op papier draait de onderneming misschien nog, maar in de praktijk komt de cashflow onder spanning. Veel ondernemers hebben de voorbije jaren hun reserves al aangesproken na corona, de energiecrisis, inflatie, loonindexeringen en geopolitieke onzekerheid. Dan kunnen ze cashflowproblemen missen als kiespijn.” 

Geen extra lasten 

“Beste beleidsmakers, neem deze signalen alsjeblieft ernstig. De begroting moet op orde, maar dit is absoluut niet het moment voor bijkomende lasten, nieuwe kosten of maatregelen die de competitiviteit van kmo’s verder onder druk zetten. Wie vandaag extra druk legt op ondernemers die al tussen hamer en aambeeld zitten, duwt rode cijfers dieper in het rood.” 

Over de Barometer 

De UNIZO KMO-Barometer is gebaseerd op negen indicatoren en wordt sinds 1978 systematisch elk kwartaal berekend op basis van een bevraging bij een representatief, vast panel van ondernemers. Dit zijn de resultaten voor het eerste kwartaal van 2026.