Nooit waren er zoveel kmo’s in België, dat blijkt uit het nieuwe KMO-Rapport 2025 van UNIZO, GraydonCreditsafe en UCM. Dat is goed nieuws voor onze economie en onze maatschappij, al brengt het rapport ook bekommernissen. De groei van kmo’s in Vlaanderen vertraagt aanzienlijk en een groot deel van de kmo’s heeft onvoldoende buffers om nieuwe kostenschokken op te vangen of noodzakelijke investeringen te doen. Ook het werkgeverschap wordt voor veel kleine ondernemers moeilijker en zwaarder, en dat is onrustwekkend.

“Ondernemerschap leeft, en daar mogen we met z’n allen erg tevreden mee zijn. Het KMO-Rapport brengt met de recordcijfers in die zin goed nieuws. Maar het toont ook heel wat cijfers die toch verontrustend zijn. UNIZO vraagt daarom structurele maatregelen en pleit voor een beleid op Vlaams, Brussels en federaal niveau dat uitgaat van de kmo en focust op doorgroei, investeringen en haalbare kosten.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO

Recordaantal kmo’s maar de groei stokt

In 2024 waren er in België 1.370.030 kmo’s actief. Vlaanderen blijft veruit het grootste kmo-gewest met 737.789 kmo’s, goed voor 53,8% van het Belgische totaal. Brussel telt 140.955 kmo’s (10,3% van het totaal). 

“Maar we zien tegelijk dat het aantal kmo’s in Vlaanderen minder sterk groeit dan in de voorbije jaren. Er komen minder starters bij en er vallen meer kmo’s weg, waardoor de aangroei kleiner wordt. In 2024 waren er in België 101.165 stopzettingen waarvan 11.067 faillissementen. Dat zijn recordaantallen. Zo zat de netto groei van het aantal Vlaamse kmo’s in 2024 rond 1,6%, terwijl dat in 2022 en 2023 nog meer dan 2% was en in 2020 en 2021 zelfs meer dan 3%. Een trend die ons als gewest zorgen moet baren, omdat ze veel vertelt over vertrouwen en ademruimte bij ondernemers.”

-Bart Buysse

Polarisatie van het bedrijfsweefsel

Het KMO-Rapport toont ook een duidelijke verschuiving richting kmo’s zonder personeel en grotere kmo’s, ten koste van ondernemingen met 1 tot 4 werknemers. Ten opzichte van 2019 waren er in 2024 in Vlaanderen 4.301 (-8,4%) minder kleine ondernemingen met 1 tot 4 personeelsleden. In Brussel gaat het zelfs om een sterke daling van -1.833 eenheden (-20,4%!).

Werkgeverschap is complexer en duurder geworden en weegt te zwaar voor de kleinste ondernemingen. Minder ondernemingen slagen erin om uit te groeien tot grotere werkgevers. Doorgroeien is minstens even belangrijk als opstarten. Een studie van de Nationale Bank van België toonde recent aan dat België veel minder scale-ups heeft in vergelijking met andere Europese landen. 

“Ondernemerschap groeit, maar werkgeverschap wordt voor veel kleine ondernemers moeilijker en zwaarder. Net de kmo die een eerste of tweede werknemer wil aanwerven, botst vandaag op hoge kosten, veel administratie en onzekerheid. Het gevolg is dat ondernemers het steeds vaker op veilig spelen: ze blijven solo, stellen uit of zoeken andere oplossingen.”

-Bart Buysse

Stijging van aantal kmo’s die in zwaar weer vertoeven

Om de impact van de kostenstijgingen op de financiële gezondheid van kmo’s in kaart te brengen, werd opnieuw gebruik gemaakt van het Schokbestendigheidsmodel van GraydonCreditsafe. Dit model geeft in essentie een idee van de mate waarin ondernemingen over voldoende reserves beschikken om schokken op te vangen.

“De resultaten wijzen op toegenomen financiële kwetsbaarheid. In Vlaanderen heeft 1 op 17 (5,7%) kmo’s een hoog risico op faling terwijl het in Brussel over 1 op 10 (10,1%) kmo’s gaat. In 2022 bedroegen de percentages kmo’s met een hoog risico op faling in Vlaanderen nog 2,7% en 5,6%. Op enkele jaren tijd zijn deze cijfers dus verdubbeld. Steeds minder kmo’s hebben voldoende reserves om nieuwe schokken op te vangen. Dat weegt niet alleen op hun overlevingskansen, maar ook op hun mogelijkheden om te investeren, te groeien en personeel aan te werven.”

- Eric Van den Broele, Director Research & Development van GraydonCreditsafe

Ondernemen is structureel duurder geworden

Het KMO-Rapport toont ook aan waarom steeds meer kmo’s onder druk komen te staan. Zo stegen de loonkosten de voorbije jaren stevig. Over de periode 2022–2025 ging het om een gecumuleerde stijging van ongeveer 19%. 

“De energieschok ligt achter ons (onze bevraging gebeurde voor de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten), maar energie blijft duurder dan vroeger: in 2025 lag de elektriciteitskost voor kmo’s nog altijd 25% hoger dan vóór de crisis en de aardgasfactuur bleef dubbel zo duur in 2025 als in 2020.”

“Hier mag zeker de kmo niet vergeten worden. In het verleden is al gebleken dat in dergelijke crisissen er veel aandacht is voor de grote industrie en consument, maar dat de kmo en diens energiefactuur wordt vergeten.” 

-Bart Buysse

Naast o.a. loonkost en energiekost is ook financiering een belangrijk pijnpunt. De rentevoeten voor ondernemingskredieten piekten in 2023–2024 rond de 5% en bleven in 2025 structureel hoger dan enkele jaren geleden. 

“Veel ondernemers hebben zich daarom de voorbije jaren gewend tot interne middelen, hun buffers dus, om te kunnen investeren en hun zaak draaiende te houden. Vandaag zien we dat de kosten niet terugvallen naar het oude normaal, terwijl de buffers wel geslonken zijn. Dat maakt ondernemen kwetsbaarder.”

-Bart Buysse

UNIZO en UCM vragen

UNIZO vraagt aan de Vlaamse, Brusselse en federale regering blijvende aandacht hebben voor een echt kmo-beleid dat groei, veerkracht en jobs versterkt. Think small first. Dat begint met wetgeving met de kmo als uitgangspunt, met vertrouwen in de ondernemer en minder administratie, Verder moeten ze beschermd worden tegen verdere stijging van de loonkost en oneerlijke concurrentie van buiten Europa en ook verhoogde aandacht bij de toekenning van overheidsopdrachten ook lagere energietarieven voor kmo’s. 

“Daarnaast moet het beleid blijven inzetten op drie hefbomen voor sterk ondernemerschap. Het verder faciliteren van werkgeverschap, onder meer via een eenvoudigere parafiscaliteit en minder administratieve verplichtingen voor kleinere bedrijven. Op het doorgroeien van kmo’s door een ondernemingsklimaat dat investeren, opschalen en internationaliseren makkelijker maakt. En tot slot ook op het stimuleren van de overdracht van ondernemingen. Zeker in het kader van de geplande meerwaardebelasting moet daarbij rekening worden gehouden met het vaak versnipperde aandeelhouderschap in familiebedrijven, zodat familiale overdrachten niet onbedoeld worden bemoeilijkt.”

-Bart Buysse

UNIZO waarschuwt naar aanleiding van de oorlog in het Midden-Oosten ook voor een nieuwe inflatieschok. Stijgende prijzen voor fossiele brandstoffen zoals aardgas en stookolie zullen zich, net als vijf jaar geleden tijdens de energiecrisis van 2021-2022, vertalen in permanent hogere loonkosten voor werkgevers door ons systeem van automatisch indexeren. 

“Daarom blijft UNIZO pleiten voor een duurzaamheidsindex die fossiele brandstoffen definitief uit de korf van goederen en diensten haalt. Een noodzakelijke waarborg in geopolitiek onzekere tijden. Een verdere stijging van de loonkost zou een absoluut drama betekenen voor het kmo-landschap in België“

“Europa moet blijven waken over een gelijk speelveld voor onze ondernemingen. Oneerlijke concurrentie en handelverstorende drempels zetten kmo’s op achterstand, zelfs binnen de Europese interne markt. Die markt moet een hefboom zijn voor onze bedrijven, dat is ze nu niet genoeg. Daarom vragen we dat Europa en de lidstaten resoluut werk maken van eerlijke concurrentie en het wegwerken van bestaande handelsbarrières.”

-Bart Buysse

Over het KMO-rapport 2025

Het KMO-rapport 2025 is een gezamenlijke publicatie van UNIZO, GraydonCreditsafe en UCM en brengt het kmo-landschap in België in kaart, met bijzondere aandacht voor regionale evoluties, werkgeverschap en financiële schokbestendigheid. Het is het enige rapport in België dat op deze schaal op basis van jaarrekeningen, doorgedreven algoritmes en andere gegevens kmo’s onder de loep neemt en toont hoe ze er nu voor staan.

Nuttig voor jou