Eén op drie kmo’s kreeg dit jaar al te maken met werknemers die ziek werden tijdens hun vakantie. Voor UNIZO en Bouwunie bevestigt dit wat we bij de invoering van de maatregel al vreesden: de regeling legt een zware last op kmo’s, die het financieel, administratief en organisatorisch mogen oplossen. 

Van Europese regel naar Belgische realiteit

Sinds 1 januari 2024 kunnen werknemers die ziek worden tijdens hun vakantie de verloren vakantiedagen later opnemen. België voerde de maatregel in na een veroordeling door het Europees Hof van Justitie.

“België werd verplicht om zijn arbeidsrecht aan te passen, maar werkgevers worden daardoor opnieuw geconfronteerd met extra kosten, meer administratieve rompslomp en grote uitdagingen in werkorganisatie en vakantieplanning. Bovendien hebben ze geen enkel instrument om te controleren of een ziektegeval — zeker in het buitenland — terecht is of niet. Het kost hen steeds meer, zonder dat ze daar ook maar enige grip op hebben.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO

Nu al moeilijk, maak het niet onmogelijk

Het is vandaag al bijzonder moeilijk om alles georganiseerd te krijgen als kmo. UNIZO stond  van meet af aan dan ook  zeer kritisch tegenover deze maatregel, omdat ze  zowel duur, organisatorisch complex en moeilijk controleerbaar is. Vooral in sectoren met arbeiders, waar bijna de helft van de werkgevers er nu al mee geconfronteerd wordt, valt de impact niet te onderschatten. 

Natuurlijk is er begrip van werkgevers voor werknemers die ziek zijn. Maar het is niet rechtvaardig dat de volledige last steeds bij de werkgever terechtkomt. Werkgevers kunnen er ook niet aan doen dat een werknemer de pech heeft om ziek te worden tijdens zijn vakantie. Toch zijn het zij die moeten opdraaien  voor de financiële, logistieke en administratieve gevolgen. Zeker voor kmo’s is deze impact haast onwerkbaar. Daar kunnen nu echt geen extra loonkosten door hervormingen op het gewaarborgd loon bij.  

-Bart Buysse

Cijfers die tot nadenken stemmen

Volgens de cijfers van SD Worx kreeg 33 % van de kmo’s dit jaar al te maken met ziekte tijdens vakantie (2024: 20 %), meldt gemiddeld 6 % van de werknemers zich ziek tijdens verlof en moeten zij gemiddeld vijf vakantiedagen opnieuw plannen.

Bij kmo’s met arbeiders loopt dit zelfs op tot acht dagen, en bij grotere kmo’s zegt zeven op de tien werkgevers dat ze er al mee geconfronteerd werden. Ook in de bouw ondervindt men grote problemen: 

“In de bouw heb je het klassieke bouwverlof. Het gros van de bouwbedrijven volgt dat collectieve verlof. Inclusief de zaakvoerder. Valt een werknemer ziek tijdens de vakantie, dan moet de werkgever tijdens zijn eigen vakantie de administratie voor die ziekte regelen. Bovendien komt de planning na het bouwverlof in het gedrang. Wil de werknemer zijn vakantiedagen recupereren aansluitend op het bouwverlof, dan moet de werkgever tijdens zijn vakantie de planning herschikken. Zeker voor kleinere kmo’s, waar er al weinig marge op de ploegen zit, kan dit voor problemen zorgen.”

- Jean-Pierre Waeytens, gedelegeerd bestuurder van Bouwunie

Gewaarborgd loon

De  maatregel over ziekte tijdens verlof treft de werkgever duidelijk. Toch liggen er nog extra voorstellen op de politieke tafel die de impact van zieke werknemers op de werkgever nog serieus doen stijgen. Tot een quasi onhoudbaar niveau zelfs. 

Vandaag betalen werkgevers het loon van zieke werknemers gedurende twee weken bij arbeiders en één maand bij bedienden. In het politieke debat klinkt steeds vaker de roep om de kost van ziekte verder bij de werkgever te leggen.
Volgens UNIZO kan dat niet de bedoeling zijn.

Arbeiders hebben vandaag niet “maar” twee weken gewaarborgd loon. In de twee daaropvolgende weken ontvangen zij bovenop de ZIV-uitkering ook nog een aanvulling van de werkgever. In de praktijk hebben zij dus één maand gewaarborgd inkomen — wat voor werkgevers sowieso een aanzienlijke kost is.

UNIZO ziet dan ook geen reden om de huidige regeling aan te passen. Als er al iets verandert, dan moet dat gebeuren via het sociaal overleg, binnen het ruimere dossier van de arbeiders-bediendenharmonisering.
Een oprekking van de regeling naar het niveau van de bedienden — waarbij werkgevers twee extra weken loon zouden moeten doorbetalen — zou voor veel ondernemingen gewoon een extra factuur betekenen, en dat wil UNIZO absoluut vermijden.

Sommige partijen willen nog verder gaan. Zoals in de pers verscheen,  ligt een voorstel op de politieke tafel om werkgevers tot zes maanden gewaarborgd loon te laten betalen. Dergelijke maatregelen dienen enkel en alleen om het gat in de begroting te dichten. Dat is volgens UNIZO totaal onrealistisch en onaanvaardbaar.

“Dergelijke voorstellen zijn compleet naast de realiteit. De economische context laat gewoon geen extra loonkosten toe, dat is zo, punt. Plannen als dit zouden de loonkosten nog verder de hoogte in jagen, in een land waar die nu al torenhoog zijn. Beste onderhandelaars: maak het niet nog duurder voor werkgevers.”

- Bart Buysse

Werkbaar houden: regels zijn cruciaal

UNIZO roept op om de wettelijke meldings- en attestverplichtingen strikt toe te passen, zodat het systeem niet ontspoort. Een werknemer moet:

  • Onmiddellijk melden dat hij ziek is,
  • Binnen twee dagen een medisch attest bezorgen,
  • En duidelijk aangeven dat hij zijn vakantiedagen later wil opnemen, in overleg met de werkgever.

“Zonder die verplichtingen verliest de werkgever elke controle. We hebben er als UNIZO bewust op aangedrongen dat die verplichtingen in de wet blijven, want anders dreigt dit systeem helemaal uit de hand te lopen.”

-Bart Buysse