Minister van Pensioenen Jan Jambon wil de pensioenopbouw bij landingsbanen en andere gelijkgestelde periodes inperken. Vrijdag zal besproken worden in welke mate de federale regering zijn ontwerpteksten zal volgen. UNIZO ondersteunt de ambitie om pensioenen vooral op basis van gewerkte periodes te berekenen, maar, ziet toch enkele knelpunten, en stelt daarom een efficiënt alternatief voor: “behoud landingsbanen, maar koppel ze aan een langere loopbaan. Wie minder werkt op het einde van zijn carrière, moet nadien langer actief blijven en om zijn pensioen volledig te behouden zelfs tot aan de wettelijke pensioenleeftijd.”

“Vrijdag ligt een ontwerp op tafel dat het aandeel volledige werkloosheid en landingsbanen in de pensioenopbouw beperkt tot maximaal 20%. Dit betekent dat op een loopbaan van 45 jaar maximum 9 jaren uit periodes van werkloosheid of landingsbanen mogen bestaan voor de berekening van het pensioen. Om armoede te vermijden geldt deze maatregel niet voor het minimumpensioen. Wij steunen dat principe. Pensioenrechten moeten in de eerste plaats maximaal gebaseerd zijn op effectief gewerkte jaren. Dat versterkt de eerlijkheid en de betaalbaarheid van het systeem.”

“Vandaag wordt bij werknemers gemiddeld bijna een derde van het pensioen opgebouwd tijdens periodes zonder arbeid of bijdragen. Bij zelfstandigen gaat het om amper 4 procent. Dat verschil is gigantisch. In dat licht is een strengere en consequente aanpak allerminst onredelijk.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO

Wat vraagt UNIZO over de beperking van het aandeel gelijkstellingen?

De beperking zal enkel voor volledige werkloosheid en voor landingsbanen gelden. Dat vinden wij niet consequent. Wie kiest voor een plafond van 20%, moet dat toepassen op alle gelijkgestelde periodes, behalve op periodes van moederschap, zorgperiodes militaire dienst, tijdelijke werkloosheid en onder voorwaarden voor landingsbanen.

Landingsbanen liggen vandaag dus mee onder het vergrootglas. Begrijpelijk: wie in een landingsbaan stapt, werkt minder uren maar bouwt vandaag nog grotendeels pensioenrechten op alsof hij voltijds blijft werken. Toch vragen we om landingsbanen niet af te schaffen, toch niet in de mate dat ze mensen aanzetten om langer actief te blijven. Koppel ze daarom aan effectief langer werken. Wie op het einde van zijn loopbaan minder werkt, moet ook later stoppen.”

- Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO

Belangrijk instrument

UNIZO benadrukt dat landingsbanen vandaag een belangrijk instrument zijn om uitval door ziekte te vermijden en ervaring langer op de werkvloer te houden. In een krappe arbeidsmarkt en met een lage effectieve uittredeleeftijd bij 55-plussers is dat dan ook zeer belangrijk.

Tegelijk blijkt uit onderzoek dat het tijdskrediet eindeloopbaan de loopbaan niet automatisch verlengt:

“Aan de ene kant weten we dat landingsbanen voor veel mensen het verschil maken tussen uitvallen of volhouden. Minder uren presteren kan net vermijden dat iemand in langdurige ziekte belandt of de interne motivatie behoudt. Aan de andere kant bewijzen cijfers dat deze systemen vandaag niet automatisch leiden tot een langere loopbaan. Instrumenten die bedoeld zijn om mensen langer aan het werk te houden, moeten dat doel ook effectief realiseren. Anders verliezen we draagvlak bij wie voltijds blijft werken, en fnuiken we de betaalbaarheid van het pensioenstelsel. Het antwoord ligt dus niet in afschaffen, maar in bijsturen zodat minder werken op het einde van de loopbaan effectief zorgt voor langer actief blijven.”

- Bart Buysse

Daarom pleiten wij voor een consequente aanpak. Als het aandeel gelijkgestelde periodes wordt beperkt tot 20%, dan moet die logica gelden voor alle gelijkgestelde periodes, met uitzondering van periodes van moederschap, zorgperiodes, militaire dienst, tijdelijke werkloosheid en landingsbanen waarin men effectief langer werkte.

Wat vraagt UNIZO voor de landingsbanen?

“Wij pleiten niet voor een afschaffing van landingsbanen, maar voor een gerichte bijsturing. Met een vergrijzende bevolking en stijgende pensioenuitgaven zullen we met z’n allen langer actief moeten blijven. Dat is een harde realiteit. Landingsbanen spelen daarin net een rol: ze moeten mensen helpen om het werk vol te houden tot aan het pensioen.”

“Maar wie minder werkt op het einde van zijn loopbaan, moet die keuze wel verbinden aan effectief langer werken. UNIZO vraagt dat iedereen die in een landingsbaan stapt navenant langer werkt.”

-Bart Buysse

Dat principe werd ook door de sociale partners in de Groep van Tien onderschreven: landingsbanen blijven volledig gelijkgesteld voor de pensioenopbouw, op voorwaarde dat men minstens effectief tot aan de wettelijke pensioenleeftijd actief blijft. Die koppeling tussen rechten en langer werken is voor ons het juiste evenwicht.

"Het ontwerp dat vrijdag voorligt, zet vooral in op het beperken van de pensioenopbouw bij werkloosheid en landingsbanen. Het principe begrijpen wij, maar elke landingsbaan uithollen via een automatische pensioenbeperking en verder alleen focussen werkloosheid is niet de juiste oplossing. Maak landingsbanen sterker door ze duidelijk te koppelen aan effectief langer werken. Zo houden we mensen langer aan de slag en bewaken we de houdbaarheid van het pensioenstelsel.”

- Bart Buysse