Hoe leg je de stukjes van jouw financieringspuzzel?
Het vinden van de juiste financiering voor jouw kmo is een absoluut cruciale, maar ook complexe puzzel. Zeker wanneer de puzzelstukjes schielijk evolueren zoals ze dat de voorbije jaren doen. “In een voortdurend veranderende markt met toenemende economische onzekerheid, striktere kredietvoorwaarden en de opkomst van nieuwe financieringsbronnen en -instrumenten, moet een doordachte financieringsmix meer dan ooit top of mind zijn bij elke ondernemer”, noopt onze gedelegeerd bestuurder Danny Van Assche. Maar hoe stel je een toekomstgerichte mix samen die aansluit bij jouw ambities? Wat zijn de verschillende opties? En hoe doen andere kmo’s het?
Het absolutisme van de traditionele banklening als financieringsoptie ligt al even achter ons. De markt biedt vandaag tal van alternatieven. Een diversiteit die voor vele kansen, maar ook complexiteit zorgt. Want elk type financiering brengt een resem aan voordelen, voorwaarden en risico’s met zich mee.
Om dat mee kaart te brengen, bevroegen we 545 UNIZO-leden naar hun keuze voor en ervaring met verscheidene financieringsinstrumenten. Die bevindingen goten we in een rapport in samenwerking met KBC. Op basis hiervan schetsen we een praktisch beeld dat elke onderneming kan inspireren op weg naar duurzame groei en financiële stabiliteit
De verschillende puzzelstukken
Ondanks de ruime keuze aan externe financieringsbronnen, leert de enquête dat interne middelen de meest gangbare optie blijven voor kmo’s. Ruim twee op drie ondernemingen deed er de voorbije drie jaar beroep op. 14% van de ondervraagden gebruikte het niet, maar geeft wel aan het een relevante vorm van financiering te vinden.
Interne financiële middelen zoals bijvoorbeeld winstreserves, ingebracht kapitaal of verkoop van vaste of vlottende activa heeft als grote voordeel schuldenvrij te zijn. Je moet als ondernemer dus niet piekeren over terugbetalingsverplichtingen of rente. Ook wachten op goedkeuring van eventuele financierders is niet aan de orde, en dat zorgt voor schot in de zaak. Maar liefst 84 procent van de startups maakten de voorbije drie jaar gebruik van interne middelen als financieringsvorm. Bij scale-ups en gevestigde kmo’s ligt dat cijfer wat lager, met respectievelijk 63 en 66 procent.
Ook de klassieke banklening blijft hoog scoren. 61 procent van de bevraagde ondernemingen klopten de voorbije drie jaar aan bij de bank. Die populariteit komt niet onverwacht, bankleningen stellen ondernemingen immers in staat significante investeringen te doen. Ze zijn voorspelbaar door hun vaste rentetarieven en terugbetalingsschema’s. In tegenstelling tot de interne middelen blijkt de banklening het populairst bij scale-ups (62%) en gevestigde kmo’s (68%), iets minder bij start-ups (40%).
Lenen kan ook bij familie en/of vrienden. Eén op de vier kmo’s keek al eens in de richting van naasten in hun zoektocht naar financiering. Voor startups stijgt dat cijfer zelfs naar één op de drie. Minder populair, maar enigszins gelijkaardig is Crowdlending. Een opkomende vorm waarbij kmo’s via online platformen financiering ophalen bij een grote groep investeerders (de ‘crowd’) in plaats van bij één kredietverstrekker zoals een bank. Het biedt unieke voordelen zoals flexibele kredietvoorwaarden, maar ook specifieke uitdagingen zoals kortere looptijden en vaak eerder beperkte budgetten.16 procent informeerde al eens naar zo’n crowdlending. Drie procent maakte er al gebruik van.
Wie grote investeringen graag mijdt, maar wel op zoek is naar snelle toegang tot bedrijfsmiddelen, komt uit bij leasing en/of renting. Het stelt ondernemers in staat benodigde machines, voertuigen en apparatuur te gebruiken tegen een periodieke betaling. Zo blijft er meer werkkapitaal over voor andere uitgaven. Eén op de twee ondernemers maakte hier de voorbije drie jaar gebruik van, nog eens 13 procent onderschrijft leasing als een relevante bron van financiering
Misschien maakt je onderneming wel aanspraak op subsidies. Het belang van overheidssteun blijft groot, ruim één op de vijf ontving de voorbije drie jaar subsidies. Een duw in de rug door de overheid kan kmo’s aan financiële middelen helpen die ze elders vaak niet of moeilijk kunnen krijgen.
Het blijft natuurlijk een vrij specifieke vorm van financiering met enkele kenmerkende drempels. Zo duurt een aanvraag vaak lang. Het proces kan daarnaast ook best complex zijn, mede door de vaak strenge voorwaarden en lange doorlooptijd. KMO’s zijn doorgaans ook verplicht om het gebruik van de verkregen middelen verregaand te verantwoorden.
Het verschil tussen subsidies en leverancierskrediet is qua populariteit miniem. Leverancierskrediet ontstaat bij betalingsuitstel van goederen of diensten die al geleverd zijn. Door die te gaan gebruiken of verkopen, genereer je als kmo de nodige cashflow om je leverancier te betalen. In praktijk is het vooral nuttig voor kmo’s die regelmatig aankopen bij dezelfde leveranciers en een goede betaalhistorie hebben. Ook hier maakt ongeveer 20% van de respondenten gebruik van, min of meer evenveel kmo’s gaven aan wel graten te zien in leverancierskrediet maar het de voorbije drie jaar niet te gebruiken.
Een externe investeerder aan boord halen, een grote stap die slechts 5% van de bevraagde kmo’s nam. Vooral scale-ups haalden een derde partij aan boord. Venture capitalists, business angels, investeringsmaatschappijen zoals PMV of andere ondernemers, allen voorbeelden van investeerders die jouw kmo kunnen helpen groeien. Vaak brengen ze waardevolle ervaring, kennis en een sterk netwerk waardoor ze kmo’s performanter maken.
Wees je wel bewust van de verwachtingen inzake rendement, inspraak en eventuele exit strategieën. Een weloverwogen keuze en een grondige voorbereiding zijn dan ook absolute musts!
Tenslotte is er nog Factoring, de minst gebruikte tool. Slechts één procent van de ondervraagden maakte hier de voorbije drie jaar gebruik van. Vooral kmo’s die behoefte hebben aan snel kapitaal kunnen hier wel bij varen. Bij factoring speelt een onderneming haar facturen door naar een factoringmaatschappij. In ruil voor een vergoeding ontvangt die dan meteen haar geld en moet er niet gewacht worden tot de klant de factuur betaalt.
"De tijd van het boerenverstand is voorbij, laat je omringen door een expert bij de zoektocht naar financiering."
“De keuze voor zekerheid”
“Een steeds groeiende variëteit aan relevante financieringsvormen of niet, het is voor ondernemers moeilijker dan ooit om effectief financiering te vinden” vertelt experte Valerie Van Vlieberghe. Zij is één van de coaches binnen onze UNIZO-begeleiding en helemaal thuis in de wereld van cashneed en financiering.
Dat blijkt ook uit onze enquête. Op de vraag of kmo’s het vandaag makkelijker vinden dan vroeger om financiering te vinden is het antwoord resoluut “nee”. 43 procent vindt het vandaag significant moeilijker om bancair krediet te verkrijgen. 38 procent denkt hetzelfde over niet-bancaire leningen. En voor 44 procent lijkt ook een investeerder vinden vele male moeilijker dan vijf jaar geleden.
Drie op vier respondenten gaven aan drempels te ervaren bij het aangaan van leningen. Vooral door de vereisten op vlak van onderpand, waarborg en persoonlijke borgstelling. Maar ook door de hoge interesten en administratieve lasten.
"In vergelijking met vroeger zijn de vereisten rond kredietwaardigheid en transparantie fors toegenomen. Banken hanteren strengere kredietvoorwaarden en er is er een sterke focus gekomen op duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Investeerders kijken steeds vaker naar de sociale prestaties van een kmo om financieringsbeslissingen te nemen. Dat legt extra druk op ondernemingen om te investeren,” duidt Valerie Van Vlieberghe.
“Ook de kapitaalinvesteringen drogen wat op. De typische Vlaamse investeerders zijn risicoaverser dan ooit. Net als de kmo’s zelf. Ik merk dat veel ondernemingen steeds vaker kiezen voor zekerheid.”
Voorbereiding, duidelijkheid en je cijfers kennen
Eén op de twee kmo’s geeft aan het komende jaar op zoek te gaan naar extra financiering. 32% zal hiervoor de eigen middelen van de onderneming aanwenden, één op de vijf opteert voor privékapitaal en 24 procent stapt naar de overheid. De meeste kmo’s kijken toch terug naar de bank. Maar liefst 79 procent van de respondenten plant een bancaire lening aan te vragen.
“Belangrijk bij de keuze van je financieringsvorm is voorbereiding, duidelijkheid en je cijfers kennen. Weet als ondernemer perfect hoeveel je nodig hebt en waarvoor je het zal gebruiken. Werkkapitaal, assets, vastgoed,…het doel van je financiering bepaalt veel. Zoek je bijvoorbeeld naar middelen voor een innovatief of duurzaam project? Informeer dan voor subsidies bij de Vlaamse overheid! Heb je veel geld nodig, ga dan zeker voor een bredere ‘finmix’”, adviseert Valerie Van Vlieberghe.
Valerie Van Vlieberghe
De drie van Valerie
“De terugbetalingscapaciteit en de gezondheid van je balans zijn enorm belangrijk. De kwaliteit daarvan bepaalt hoe je financieringsmix eruit zal zien en hoeveel mogelijkheden er zijn. Met weinig eigen vermogen en hoge leningen zal je bij de bank of PMV niet ver komen. Een stukje eigen inbreng is altijd nodig.”
Eens je een gepersonaliseerde financieringsmix hebt uitgedokterd, is het tijd voor de opmaak van een dossier. Waar je ook gaat aankloppen, zorg dat je alle nodige info en cijfers meteen kan voorleggen. “De bank, subsidies, investeerders, wie de partij ook is, je dossier moet volledig zijn,” gaat de financieel adviseur verder. “Een financieel plan op minimum drie jaar, een KAS-plan en een ondernemingsplan zijn absolute vereisten.
“Wie je bent als ondernemer is haast even belangrijk als wat je hebt. Wat is je visie, hoe zit het met de leveranciers, wie zijn je klanten? Vragen waar je perfect op moet kunnen antwoorden.”
“De tijd van het boerenverstand is voorbij, laat je omringen door een expert. In de eerste instantie om je financiën te monitoren. Heel veel ondernemers zijn heel goed in hun stiel, maar zonder iemand met kennis van de cijfers lukt het vaak niet. Dat principe geldt ook in de zoektocht naar financiering. Met een halfbakken plan kan je eventuele investerende partijen enkel afschrikken, vraag advies aan een derde partij. Unizo kan je daarbij helpen.”
Unizo: “Er is nood aan duurzame initiatieven, slimme investeringen en betere begeleiding.”
Tenslotte stellen we ook drie beleidsmaatregelen voor om kmo’s beter te ondersteunen in hun zoektocht naar financiering. Ten eerste pleiten we voor de opstart en verdere uitbreiding van programma’s die mikken op de opleiding en begeleiding van ondernemers. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan over het beheer van cashflow, de voorbereiding van kredietaanvragen, en de beoordeling van verschillende financieringsopties. Een goed voorbeeld is het FINMIX-programma van VLAIO5, waar ondernemingen de kans krijgen om hun business- en financiële plannen voor te leggen aan een panel van financieringsexperten.
Duurzaamheid blijft een absolute uitdaging door de hoge kosten en lange terugverdientijden. Uit onze enquête blijkt dat heel wat kmo’s reeds ervaring hebben met het zoeken naar financiering voor duurzame initiatieven. Daarin kunnen ze niet genoeg ondersteuning krijgen. Investeringsaftrekken, toegang tot groene leningen en/of investeringsfondsen tegen gunstige voorwaarden (bijvoorbeeld bij Participatiemaatschappij Vlaanderen) zijn op hun plaats .
Met zo'n 270 miljard euro op spaarboekjes hebben Belgische gezinnen een potentieel krachtige hefboom voor economische groei. Hoewel banken dit geld al gebruiken voor kredieten en leningen, kunnen overheden particuliere spaarders verder stimuleren om rechtstreeks te investeren in de meer dan één miljoen kmo's in ons land.
Succesvolle instrumenten zoals de Vlaamse winwinlening, het vriendenaandeel en de federale taks shelter bieden belastingvoordelen om investeringen in start-ups en groeibedrijven aan te moedigen. Deze tools hebben hun nut bewezen en blijven populair.
Met slim beleid kan slapende kapitaal verder geactiveerd worden in naam van economische groei, innovatie en verduurzaming.
Wil je meer weten over de ervaringen en plannen rond de verschillende financieringsvormen van de 545 ondernemers? Lees nog meer antwoorden, informatie en diepteanalyses in ons rapport
Raadpleeg het volledige rapport hier