Elektronisch betalen boomt, maar wie betaalt de prijs?
Meer elektronische betalingen zouden alles eenvoudiger en goedkoper moeten maken. Maar is dat ook de logica? Het nieuwste UNIZO dossier toont het tegendeel aan.
De voorbije tien jaar is het aantal elektronische transacties in België sterk toegenomen. Vandaag zitten we aan zo’n 3,5 miljard betalingen per jaar. Dat is een enorme groei, die vooral sinds de coronacrisis in een stroomversnelling is geraakt. Consumenten zijn massaal overgeschakeld op digitaal betalen, en ondernemers zijn daarin meegegaan.
Die evolutie heeft duidelijke voordelen. Betalen gaat sneller, veiliger en efficiënter. Klanten verwachten vandaag dat ze overal en op elk moment elektronisch kunnen betalen, met kaart, smartphone of online. Maar tegelijk wringt er iets. Want als het aantal betalingen zo sterk stijgt, zouden de kosten per betaling eigenlijk moeten dalen. Meer volume betekent normaal gezien schaalvoordelen. Alleen zien ondernemers daar weinig van terug.
Uit een bevraging van UNIZO blijkt dat 66% van de ondernemers elektronisch betalen te duur vindt. De volumes stijgen, maar het voordeel blijft uit. En precies daar zit volgens UNIZO het grootste probleem: de schaalvoordelen worden vandaag onvoldoende doorgerekend.
“Als die voordelen wél waren doorgestroomd, hadden we vandaag een heel ander debat gehad”, zegt Lieven Cloots van UNIZO. “We zijn geëvolueerd naar massaal elektronisch betalen, maar de koststructuur is niet mee geëvolueerd.”
Wat eenvoudig lijkt, is dat allang niet meer
Voor klanten is betalen vandaag eenvoudiger dan ooit. Een kaart tegen de terminal houden, een smartphone gebruiken of een QR-code scannen: het gebeurt in één beweging. Voor ondernemers is het net complexer geworden.
Het aantal betaalmethodes is de voorbije jaren sterk toegenomen. Naast klassieke kaartbetalingen zijn er mobiele betalingen, digitale wallets, online betaaloplossingen en nieuwe fintechtoepassingen bij gekomen. Elk van die betaalvormen heeft zijn eigen logica en prijszetting.
Wat voor de klant hetzelfde lijkt, is dat voor de ondernemer niet. Achter elke betaling schuilt een ander systeem, een ander type kaart en vaak ook een andere kost. Een debetkaart, kredietkaart, commerciële kaart of buitenlandse kaart kan telkens een ander tarief hebben. Ook de manier waarop de betaling gebeurt — via terminal, smartphone, QR-code of online — speelt een rol.
Volgens Cloots maakt net dat het zo moeilijk. “Je denkt als ondernemer dat je gewoon kaartbetalingen aanvaardt. In werkelijkheid aanvaard je tientallen varianten. Elk met hun eigen tarief. Dat is bijna niet meer te overzien.”
Die complexiteit vertaalt zich rechtstreeks in de praktijk. Ondernemers krijgen facturen die moeilijk te interpreteren zijn, omdat verschillende kosten door elkaar lopen. Ze weten vaak niet exact welke betaalmethodes ze aanvaarden, laat staan wat elke variant kost. Daardoor blijven ze regelmatig in contracten zitten die niet meer aansluiten bij hun zaak.
UNIZO-expert Lieven Cloots: “De federale regering voorziet een totaalaanpak. UNIZO benadrukt dat die concreet moet worden ingevuld.”
Ondernemers verliezen het overzicht én de controle
Naast de complexiteit speelt nog een tweede probleem: ondernemers verliezen controle over hun betaalverkeer.
In theorie beslissen ze zelf welke betaalmiddelen ze aanvaarden. In de praktijk is die keuze vaak beperkter. Contractuele bepalingen kunnen ervoor zorgen dat ondernemers meerdere soorten kaarten moeten accepteren, ook wanneer die duurder zijn. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer verschillende kaarttypes aan elkaar gekoppeld zijn.
Tegelijk verandert het landschap snel. België heeft met Bancontact een sterk en efficiënt nationaal betaalsysteem. Dat systeem is goed ingeburgerd en relatief goedkoop.
Maar nieuwe betaaloplossingen worden steeds vaker gebouwd rond internationale schema’s zoals Visa en Mastercard. Buitenlandse klanten gebruiken die systemen, en ook digitale wallets en fintechbedrijven werken er vrijwel uitsluitend mee. Voor hen is het niet interessant om voor elk land een apart systeem te ondersteunen.
Daardoor groeit de afhankelijkheid van internationale spelers. En dat heeft gevolgen. Wanneer hun marktaandeel stijgt, neemt ook hun invloed op tarieven en voorwaarden toe. Ondernemers hebben daar weinig vat op.
Volgens UNIZO is dat een belangrijke evolutie. Als er geen tegengewicht komt, dreigt het betaalverkeer duurder en minder transparant te worden.
Tijd voor een totaalaanpak
De federale regering erkent dat er een probleem is en voorziet in het regeerakkoord een totaalaanpak voor de kosten van elektronisch betalen. UNIZO heeft daarvoor gepleit en benadrukt dat die totaalaanpak nu ook concreet moet worden ingevuld.
Een eerste stap is transparantie. Ondernemers moeten beter inzicht krijgen in de verschillende betaalmethodes en hun kosten. Vandaag is het aanbod zo versnipperd dat het bijna onmogelijk is om nog een goede vergelijking te maken.
Daarom pleit UNIZO voor een vergelijkingstool, vergelijkbaar met de V-test in de energiesector. Zo’n tool moet op een eenvoudige manier tonen welke betaaloplossing het best aansluit bij de noden van een ondernemer. Niet alleen de transactiekost, maar ook andere elementen zoals vaste kosten en voorwaarden moeten duidelijk worden weergegeven.
Maar inzicht alleen volstaat niet. Ondernemers moeten ook effectief kunnen handelen op basis van die inzichten. Dat betekent dat ze voldoende flexibel moeten kunnen kiezen en van aanbieder moeten kunnen veranderen. Vandaag zitten ze nog te vaak vast in contracten die hen beperken.
Daarnaast pleit UNIZO voor een structurele oplossing via een convenant, naar Nederlands voorbeeld. In Nederland werden duidelijke afspraken gemaakt tussen overheid, sector en andere stakeholders. Die afspraken hadden als doel om elektronisch betalen te stimuleren én tegelijk de kosten voor handelaars te verlagen.
In Nederland daalden de kosten per transactie, terwijl het aantal elektronische betalingen sterk steeg. De schaalvoordelen werden er wél doorgerekend.
Groei moet ook voordeel opleveren
Het verschil met België is duidelijk. Ook hier steeg het aantal transacties sterk, maar de kosten daalden niet in dezelfde mate.
Volgens UNIZO toont het Nederlandse model dat schaalvoordelen wel degelijk kunnen werken, op voorwaarde dat ze georganiseerd worden. Groei alleen is niet voldoende. Er moeten duidelijke doelstellingen zijn en er moet opvolging gebeuren.
De kern van het verhaal is eenvoudig. Elektronisch betalen groeit snel en ondernemers volgen die evolutie. Maar zolang de kosten niet mee dalen, blijft de rekening bij hen liggen.
Volgens UNIZO moet groei hand in hand gaan met lagere kosten. Wanneer het aantal elektronische betalingen stijgt, moeten de schaalvoordelen zichtbaar worden in lagere tarieven.
Daarnaast ligt er ook een kans in innovatie. Nieuwe betaaloplossingen kunnen het systeem efficiënter maken. Betalingen die rechtstreeks van rekening naar rekening verlopen, kunnen sneller en eenvoudiger zijn, met minder tussenpersonen en dus lagere kosten.
Digitale euro als mogelijke doorbraak
Op langere termijn kan ook de digitale euro een rol spelen. Dat is een digitaal betaalmiddel dat rechtstreeks door de Europese Centrale Bank wordt uitgegeven.
Voor ondernemers kan dat een opportuniteit zijn, omdat er minder tussenpersonen nodig zijn om betalingen te verwerken. Dat kan de kosten drukken en tegelijk zorgen voor meer eenvoud.
Maar die kans is niet vanzelfsprekend. Als de digitale euro niet goedkoper is dan bestaande betaalmiddelen, zal ze weinig verschil maken. Wordt ze dat wel, dan kan ze het betaalverkeer grondig veranderen en een nieuwe standaard zetten.
Cash blijft een realiteit
Elektronisch betalen groeit, maar cash blijft belangrijk. Volgens cijfers van de Europese Centrale Bank gebeurt nog altijd 39% van de betalingen in de winkel contant.
UNIZO benadrukt dat cash niet mag verdwijnen. Tegelijk wordt de verwerking ervan moeilijker. Het aantal bankautomaten en bankkantoren is de voorbije jaren sterk gedaald, waardoor het voor ondernemers minder evident wordt om cash te beheren, te storten of wisselgeld te voorzien.
De realiteit is dus dubbel. Cash blijft nodig, maar de toekomst is digitaal. Net daarom is het essentieel dat elektronisch betalen betaalbaar blijft.
Naar een eerlijker betaalverkeer
Het betaalverkeer verandert sneller dan ooit. Dat biedt kansen, maar brengt ook uitdagingen met zich mee.
Ondernemers willen meegaan in die evolutie, maar verwachten terecht dat het systeem ook voor hen werkbaar en betaalbaar blijft. Vandaag is dat evenwicht zoek.
Een totaalaanpak moet dat herstellen. Door meer transparantie, meer keuzevrijheid en duidelijke afspraken kan het betaalverkeer opnieuw eenvoudiger en eerlijker worden.
Want uiteindelijk blijft de vraag dezelfde: als iedereen meer elektronisch betaalt, waarom betaalt de ondernemer dan niet minder?
- Eerlijke prijzen voor elektronisch betalen
Meer transacties moeten eindelijk leiden tot lagere kosten - Een duidelijke vergelijkingstool
Zoals de V-test: snel zien wat je écht betaalt en wat het beste past bij jouw zaak - Transparante tarieven en contracten
Geen verborgen kosten, geen complexe structuren - Meer keuzevrijheid voor ondernemers
Zelf bepalen welke betaalmiddelen je aanvaardt, zonder verplichtingen - Flexibel kunnen switchen van aanbieder
Geen langdurige contracten die je vastzetten - Een convenant zoals in Nederland
Afspraken tussen overheid en sector:
meer digitaal betalen én lagere kosten - Stimulans voor goedkopere betaaloplossingen
Innovaties zoals rechtstreekse rekening-tot-rekening betalingen - Digitale euro alleen als ze écht goedkoper is
Anders geen meerwaarde voor ondernemers - Cash blijft mogelijk en werkbaar
Voldoende automaten en eenvoudige manieren om geld te storten
In dit artikel lees je de grote lijnen, maar het volledige UNIZO-dossier gaat dieper in op de evolutie van het betaalverkeer in België en de impact op ondernemers.
Je vindt er onder meer:
- een analyse van de sterke groei van elektronische betalingen
- de resultaten van de UNIZO-bevraging bij ondernemers
- een overzicht van de belangrijkste knelpunten, zoals het gebrek aan transparantie en de kostprijs
Daarnaast bevat het dossier concrete beleidsvoorstellen van UNIZO, waaronder een totaalaanpak van het betaalverkeer, geïnspireerd op het Nederlandse model.
Betalen lijkt vanzelfsprekend, maar voor ondernemers komt er heel wat bij kijken. Klanten verwachten snelheid, eenvoud en keuze. Betalen met kaart, smartphone, QR-code of online is vandaag de norm geworden.
Tijdens de UNIZO e-paymentsday op 12 mei kregen ondernemers een helder overzicht van hoe ze hun betalingen efficiënter en overzichtelijk kunnen organiseren. Kon je er niet bij zijn? De sessies zijn beschikbaar om te herbekijken.
Je krijgt inzicht in hoe je je betaalstromen structureert, zowel in je fysieke zaak als online. Welke betaalmethodes zijn vandaag relevant? Hoe organiseer je je betalingen op een manier die werkbaar blijft? En hoe speel je in op de verwachtingen van klanten?
Tijdens de sessies delen experten concrete inzichten over hoe je betaalprocessen eenvoudiger kan maken. Zo wordt er ingegaan op mobiele betalingen en het gebruik van QR-codes, maar ook op hoe je online betalingen vlot kan integreren in je website of webshop.
Daarnaast komt ook een belangrijk thema aan bod waar veel ondernemers mee te maken krijgen: laattijdige betalingen. Je krijgt inzichten in hoe je hiermee kan omgaan en hoe je je processen beter kan organiseren.
Ook veiligheid krijgt aandacht. Denk aan phishing, fraude en valse facturen. Ondernemers krijgen praktische tips om risico’s te herkennen en te beperken.
Verder wordt er vooruitgekeken naar nieuwe evoluties in het betaalverkeer. Denk aan buy now pay later, embedded payments en instant payments. Deze trends winnen aan belang en kunnen nieuwe opportuniteiten bieden, afhankelijk van je onderneming.
De sessies vertrekken vanuit de praktijk en worden gebracht door experten uit het werkveld. Je krijgt concrete inzichten die je helpen om je betaalprocessen beter te organiseren en af te stemmen op je zaak.
