Recente EU-VK-top: wat betekent dit voor jouw KMO?

Er is een nieuw politiek akkoord tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk dat de samenwerking weer moet aanzwengelen. Deze vernieuwde agenda voor de samenwerking tussen de EU en het VK, gesloten op 19 mei 2025, biedt mogelijk nieuwe kansen, vooral voor de landbouw- of voedingssector. Laten we eens kijken naar de belangrijkste aandachtspunten voor onze ondernemers. 

Als we specifiek kijken naar onze landbouw- en voedingsbedrijven, dan zijn de voorbije vijf handelsjaren met het Verenigd Koninkrijk vaak een parcours vol hindernissen geweest. Waar voeding, planten en dieren voor Brexit relatief vlot de grens overstaken, bracht de nieuwe realiteit met het VK als 'derde land' een pak extra werk en kosten met zich mee. Ondernemers werden geconfronteerd met de noodzaak van gezondheidscertificaten voor vlees en zuivel, fytosanitaire certificaten voor planten en sierteeltproducten, en vaak ook fysieke inspecties aan de grens. 

Voor exporteurs van bijvoorbeeld verse groenten, fruit, bloemen of bewerkte voedingswaren betekende dit concreet hogere kosten door verplichte keuringen en administratie, extra wachttijden die problematisch zijn voor bederfbare goederen, en een flinke dosis onzekerheid. Juist deze specifieke, sanitaire en fytosanitaire gerelateerde lasten, die de handel in deze producten zo bemoeilijkten, hoopt men met de nieuwe plannen te verminderen. 

Minder gedoe aan de grens voor voeding en landbouw? 

Een van de belangrijkste plannen is het opzetten van een speciale zone voor sanitaire en fytosanitaire maatregelen (SFS). Simpel gezegd gaat dit over regels voor voedselveiligheid en de gezondheid van planten en dieren. Het doel is om het voor ondernemers makkelijker te maken om producten zoals voeding, planten of dieren te verhandelen tussen Groot-Brittannië en de EU. 

Wat zou dit concreet kunnen betekenen? 

• Minder papierwerk en controles: De bedoeling is dat de meeste van deze goederen de grens over kunnen zonder de huidige berg certificaten en inspecties. Dit zou ook gelden voor handel tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland. Noord-Ierland blijft dan zijn speciale toegang tot zowel de EU-markt als de Britse markt behouden. 

• Welke producten? De regels zouden gelden voor de productie en verkoop van agrovoedingsproducten, levende dieren, pesticiden, biologische producten en bepaalde marketingstandaarden. 

• VK volgt EU-regels: Een belangrijk punt is dat het VK de relevante EU-regels moet blijven volgen. Als de EU-regels veranderen, moet het VK zich aanpassen. Dit wordt "dynamische afstemming" genoemd. Dit zorgt ervoor dat de standaarden voor voedselveiligheid gelijk blijven. 

• Uitzonderingen mogelijk: Het VK mag wel eigen maatregelen nemen om zijn volksgezondheid of de gezondheid van planten en dieren te beschermen, net zoals EU-landen dat kunnen. Er komt een korte lijst met uitzonderingen waarbij het VK mag afwijken van EU-regels, maar alleen als dit niet leidt tot lagere standaarden en de EU-markt niet schaadt. 

• Bij ruzie: Als er onenigheid is, komt er een onafhankelijke commissie om te bemiddelen. Maar het Europese Hof van Justitie blijft de baas als het gaat om de uitleg van EU-wetgeving. 

• Meepraten, niet meestemmen: Het VK mag in een vroeg stadium meedenken over nieuwe EU-regels die voor dit SFS-gebied gelden, maar krijgt geen stemrecht in de EU-besluitvorming. 

• Toegang en bijdrage: Het VK krijgt toegang tot belangrijke EU-systemen en databanken die nodig zijn voor deze samenwerking en zal hiervoor een financiële bijdrage leveren. 

Voor kmo's in de landbouw, voeding en sierteelt kan dit dus een flinke verbetering zijn. Minder rompslomp aan de grens en meer voorspelbaarheid, omdat je weet dat Britse partners aan dezelfde EU-normen moeten voldoen. 

Andere belangrijke punten voor ondernemers 

Naast de plannen voor voeding en landbouw, zijn er nog andere zaken die voor jou als ondernemer interessant kunnen zijn: 

• Samenwerking voor energie: Er wordt gekeken of het VK kan meedoen aan de Europese markt voor elektriciteit. Ook hierbij moet het VK de EU-regels volgen en zorgen voor eerlijke concurrentie. 

• CO2-uitstoot (ETS): Men wil de Britse en Europese systemen voor de handel in CO2-uitstootrechten (ETS) aan elkaar koppelen. Dit kan betekenen dat bedrijven mogelijk geen extra CO2-taks aan de grens (CBAM) hoeven te betalen als ze goederen importeren of exporteren, mits aan de voorwaarden wordt voldaan. Dit geldt voor sectoren als elektriciteitsproductie, industrie, scheepvaart en luchtvaart. 

• Makkelijker werken in het VK (en andersom): Er komen gesprekken over hoe de regels voor mensen die voor zaken reizen of tijdelijk in het VK of de EU werken beter kunnen. Denk aan werkvergunningen (het "sponsorship scheme") en de erkenning van diploma's en beroepskwalificaties. 

• Vlottere grenscontroles: Er wordt gesproken over het gebruik van automatische grenscontroles (eGates) voor reizigers, wat de doorstroming kan verbeteren. 

• Veiligheid op zee en online: De samenwerking wordt versterkt op het gebied van maritieme veiligheid (zoals beveiliging van schepen en havens) en cyberveiligheid om kritieke infrastructuur beter te beschermen. 

• Eerlijke concurrentie: Er is een akkoord bereikt over hoe samengewerkt zal worden om eerlijke concurrentie tussen bedrijven te waarborgen.