“We moeten ondernemers opnieuw meer vertrouwen geven!”

De druk neemt toe: “Een perfecte storm”

Veel van onze ondernemers liggen momenteel wakker van de energiecrisis, de politieke en geopolitieke spanningen en de opeenstapeling van onzekerheden. “Hoe kijken jullie daar als partij naar?”, opent Bart Buysse het gesprek.

“Uiteraard delen we die bezorgdheid”, benadrukt Sammy Mahdi. “We zitten in een perfecte storm, veroorzaakt door een complexe samenloop van omstandigheden. Op een aantal factoren hebben we zelf geen vat. Dus moeten we opletten voor simplistische ‘oplossingen’. Tegelijk is er ook veel dat we wél kunnen doen. Mijn credo luidt: ‘Never waste a good crisis.’  Dit kan een momentum zijn om bepaalde taboes te doorbreken en heilige huisjes te slopen.” Hij verwijst naar stappen die al gezet zijn: een vereenvoudiging van het vergunningsbeleid, meer flexibiliteit op de arbeidsmarkt, inspanningen op begrotingsvlak. “Toch blijft mijn oordeel scherp: er gebeurt nog te weinig om onze kmo’s opnieuw te laten groeien. En net daar moeten we op inzetten: hen sterker maken, zodat ze schokken beter kunnen opvangen.”

Energie- en loonkosten: “We hebben nul marge meer”

“Aan schokken momenteel geen gebrek”, pikt Bart Buysse in. “De stijgende energiekosten dreigen bijzonder zwaar te wegen op de rendabiliteit van onze kmo’s. En nu stelt de regering onze werkgevers ook nog eens voor om de kilometervergoeding voor het woon-werkverkeer van hun personeel tijdelijk te verhogen. Eens temeer komt de factuur bij onze ondernemers terecht. In ons nieuwste UNIZO-energiedossier leggen we de bredere energieproblematiek vanuit kmo-perspectief bloot. Een uitdaging die ook, los van de actuele crisis, doortastende en structurele maatregelen noodzaakt.” 

“Door deze energiecrisis zien we opnieuw het inflatiespook opduiken, met de automatische loonindexering als gevolg”, benoemt Bart Buysse de olifant in de kamer. “Onze kmo’s hebben op twee, drie jaar tijd een loonstijging van 22 procent moeten incasseren. Nóg een schok zou voor velen onverteerbaar zijn.” Hij wijst op de beperkingen van de huidige ingrepen. “De zogenaamde ‘centenindex’ is een verdienstelijke poging, maar in de uitwerking zitten elementen die op langere termijn een omgekeerd effect kunnen hebben.”

Ondernemer Juri De Groote zit intussen al op het puntje van zijn stoel. “Als we nu nóg eens een substantiële loonkostenstijging krijgen, dan is het ‘game over’. En dat geldt voor veel kmo’s. Onze reserves zijn opgebruikt. We hebben gewoon nul marge meer. Hij kijkt naar de politiek. “En dan zie ik hoe er getalmd wordt met doortastende maatregelen. Ik vraag me af of de ernst van de situatie wel voldoende wordt ingeschat. We tuimelen al jaren van crisis naar crisis. Corona, grondstoffen, energie… Het vat is leeg.” De frustratie zit diep. “We vragen een beleid dat ons opnieuw zuurstof geeft.”

Sammy Mahdi knikt. “Ik heb veel begrip voor wat je hier zegt. En we zijn ook bereid om naar die index te kijken. Maar niet als geïsoleerde maatregel. Wij zien dit in het kader van een brede fiscale hervorming.” Hij legt het spanningsveld bloot. “Want er is ook de koopkracht van de werknemers. Die is even belangrijk, ook voor onze economie en sociale cohesie. Als je hier te bruusk op ingrijpt, pook je de polarisering alleen maar verder op. Daarom geloven wij dat de sociale partners hier samen uit moeten geraken.”

Juri De Groote zet in deze context nog eens de puntjes op de ‘i’. “Wij zijn niet de motor van de polarisering, hè. Wij respecteren onze mensen, we willen hen motiveren en, ja, zelfs meer nettoloon betalen. Maar de gigantische belastingdruk verhindert dat.” Hij zucht. “En terwijl we daarover discussiëren – in plaats van het probleem aan te pakken – worden we aan 200 per uur voorbijgestoken door andere economische krachten. Zo gooien we onze eigen welvaart in de vuilbak. We hebben steun nodig in plaats van zotte ideeën. Toen onlangs het nieuws verscheen dat onze loonkostenhandicap ten aanzien van onze buurlanden iets was verminderd, waren er alweer onmiddellijk partijen die begonnen te pleiten voor een extra koopkrachtpremie. Wel, daar gaan mijn haren dus van rechtstaan. Ik ben als mens een absolute voorstander van sociale welvaart en ik heb hoegenaamd geen probleem met een stuk herverdeling. Maar de economist in mij zegt dat je eerst geld moet verdienen, waarna je het pas kan uitgeven. Niet omgekeerd dus.”

Sammy Mahdi heeft de boodschap van Juri duidelijk opgepikt. “Ik hoor je pleidooi voor zuurstof. En dat is terecht, we delen die volledig. We mogen de broeksriem niet zo hard aanspannen dat ondernemers niet meer kunnen ademen. Onze begroting op orde krijgen, lukt alleen met economische groei. Zonder groei kan je blijven besparen of lasten verhogen, maar finaal eindig je dan structureel met een nog groter begrotingsprobleem. En dus moeten we ook in tijden van budgettaire krapte durven blijven investeren in een groeiplan.” Hij trekt het breder. “Groei gaat trouwens over meer dan loonkosten alleen. Het gaat ook over infrastructuur, mobiliteit, kinderopvang… Als die randvoorwaarden niet kloppen, geraakt de hele keten niet vooruit. Het gaat over realistischere wetgeving. Onze bedrijven moeten opnieuw kunnen concurreren met de rest van de wereld, zonder platgedrukt te worden door regels die elders niet bestaan. Net daarom hebben we eind vorig jaar, samen met MR, het kmo-plan doorgeduwd. We ijveren ook voor een nieuw stikstofmodel en voor haalbaardere Europese regels.”

Ondernemen zonder ballast: “Geef ons vertrouwen”

Daar haakt Hilde Crevits op in. “Voor mij zit al een deel van de oplossing in het wegnemen van de administratieve ballast. Daar zetten we binnen de Vlaamse regering momenteel meer dan ooit op in. Daarbij moet het ‘only once’-principe de norm worden: als je één keer iets aan de overheid hebt meegedeeld of een formulier hebt bezorgd, kan het niet dat een andere overheidsdienst je daar nadien opnieuw naar vraagt.” Meteen aansluitend benoemt ze het dieperliggende probleem. “We zijn als overheid te risico-avers geworden. Dus omdat één procent in de fout gaat, maken we nieuwe regels waarmee we honderd procent van de ondernemers lastigvallen. Dat moet anders. Het wordt tijd dat we als overheid opnieuw wat meer vertrouwen geven aan onze ondernemers en dat we onze eigen administratie een stukje doen terugtreden.”

Ook het vergunningenbeleid moet volgens de minister anders. “Vandaag kan elke hond met een hoed op bezwaar aantekenen tegen, bijvoorbeeld, de uitbreiding van een bedrijf, ook als die daar zelf niets mee te maken heeft en er geen noemenswaardige hinder van ondervindt. Daar stellen we nu vanuit de regering paal en perk aan.  Jo Brouns (Vlaams minister van Omgeving en Landbouw en cd&v-partijgenoot n.v.d.r.) heeft op het vlak van vergunningen intussen al belangrijke stappen in de goede richting gezet. Wie in de toekomst roekeloos protesteert tegen een project, zonder aantoonbaar ‘aanmerkelijk belang’ zal daarvoor berecht en beboet kunnen worden.”

“Vertrouwen geven, impliceert ook dat je als overheid aanvaardt dat iemand een keer een fout te goeder trouw kan maken, en dat je daar niet meteen op springt, als een hyena op zijn prooi”, bouwt Sammy Mahdi hierop verder. “Vandaag maken ondernemers vaak met knikkende knieën een dossier in orde, in de hoop dat ze geen boete krijgen. Daarom is de filosofie van onze partij, die Hilde ook heeft uitgerold, om van dat recht op vergissen een algemene regel te maken.”

“Mijn echtgenoot is zelfstandige dus ik zie dat thuis ook”, vertelt Hilde Crevits vanuit haar persoonlijke ervaring, “Als je een formulier per ongeluk verkeerd invult, heb je meteen een boete aan je been, ongeacht of dat door een misverstand of verstrooidheid was, door de onduidelijkheid van de regels, of domweg omdat je een dag te laat bent doordat het internet plat lag… Daar willen we dus komaf mee maken. En intussen hebben we dat binnen de regering ook verworven, met respect weliswaar voor de eigen bevoegdheden van de betrokken overheidsdiensten.”

“Ik hoor het jullie graag zeggen”, reageert Juri De Groote. “Ik heb onlangs nog een fikse boete mogen betalen omdat mijn intracommunautaire aangifte – waarin we aangeven hoeveel omzet we in het buitenland hebben gedraaid – één dag te laat binnen was. “Simpelweg omdat ik er was van uitgegaan dat mijn collega die al had ingediend. En let wel, dat ging dus zelfs niet over een te late betaling van belastingen, hè. Het ging hier louter over informatie, die één dag te laat was overgemaakt aan de overheid. Maar als je zelf als ondernemer btw moet terugkrijgen van die overheid, dan duurt dat maanden. Dat is toch niet ernstig?!”

“Ook op vlak van administratieve vereenvoudiging kan ik nog wel wat kafkaiaanse anekdotes vertellen”, komt Juri op dreef. “Zoals die over het jaarlijks updaten van het UBO-register, met de aandeelhouders van mijn bedrijven. Ik bracht dat enkele weken geleden rechtstreeks digitaal in orde. …waarna ik van mijn accountant de vraag krijg om dat register te printen, te ondertekenen en per post te bezorgen. I kid you not! Als ondernemer ga je er logischerwijze van uit dat de bevoegde overheden dat ingevulde dossier op elk moment online kunnen raadplegen wanneer ze dat nodig hebben. Maar nee dus: elke bank en elke accountant moet van zijn klanten een geprint, met de hand ondertekend exemplaar van dat register bewaren. Kan het nog absurder?”