Bart Bespreekt: "Een koffiekenner op een dinsdagnacht"

Gisterenavond, of eerder gisterennacht, kreeg ik nog een mailtje van een ondernemer uit Kortrijk. Een hardwerkende, integere man die ik verder leerde kennen tijdens het Weekend van de Klant begin deze maand. Hij schreef mij het verhaal van een avond waarop hij de planning aan het voorbereiden was, iets wat veel ondernemers zullen herkennen. Daarom vind ik het belangrijk om zijn verhaal te delen, niet alleen voor onze ondernemers, maar ook voor onze beleidsmakers.

“Wij zijn een kleine familiale onderneming. We branden koffie, verpakken thee, hebben een winkel, een webshop, B2B-klanten, medewerkers en leveranciers verspreid over de hele wereld. We proberen te investeren, mensen werk te geven, correct belastingen te betalen en ondertussen ook nog te groeien en te vernieuwen. Om de zoveel tijd lijst ik de dossiers op die in de nabije toekomst op ons afkomen. In geen tijd stonden er al twaalf punten op papier.” 

“Nieuwe Europese verpakkingswetgeving, buitenlandse registraties wanneer we via onze webshop een paar dozen koffie naar buurlanden versturen, die per land verschillen. PFAS en BPA in voedselverpakkingen. De Europese regelgeving rond ontbossing voor o.m. koffie. Nieuwe regels rond duurzaamheidsclaims, toegankelijkheid van webshops, productveiligheid voor non-foodartikelen. Verder e-reporting en AI-regelgeving. Verplichtingen rond toeleveringsketens en dwangarbeid. Vlaamse afvalregels. En waarschijnlijk vergeet ik er nog een pak.”

“Ik ben een koffiekenner en een ondernemer. Maar ik moet door het leven als jurist, fiscalist, milieuspecialist, IT'er en compliance officer. Begrijp me niet verkeerd: voor veel van die regels bestaat er op zich ongetwijfeld een goede reden. Ik ben niet tegen duurzaamheid, voedselveiligheid, eerlijke handel of correcte informatie. Maar nu ik dat lijstje voor mij zie liggen, vraag ik me toch af wie het geheel eigenlijk nog bewaakt en welk doel en resultaat we daarmee bereiken?”

“Voor een groot bedrijf zijn al die verplichtingen ongetwijfeld vervelend, maar daar zitten hele afdelingen vol mensen die zich ermee bezighouden. Bij kleine ondernemingen zoals de onze komt dat gewoon allemaal op mijn bureau terecht. Ik begin me af te vragen of het nog de moeite loont om voor twintig, dertig of honderd bestellingen naar Duitsland of Frankrijk te versturen, omdat de administratieve kosten niet meer in verhouding staan tot de omzet. Ik verwacht niet dat al die regels morgen verdwijnen. Maar ik hoop wel dat de mensen die ze maken, eindelijk eens stilstaan bij de optelsom ervan.”

We leven toe naar een begrotingsakkoord. Alle aandacht gaat naar de ballonnetjes die worden opgelaten en de vraag wie straks hoeveel moet inleveren. Maar deze mail bewijst nog maar eens dat onze overheden ook heel wat beslissingen kunnen nemen die beleidsmatig geen euro hoeven te kosten maar een wereld van verschil maken voor het ondernemerschap en zo ook onze economie een enorme dienst bewijzen. 

Laat dat een boodschap zijn aan onze beleidsmakers op alle beleidsniveaus. Ondernemers hebben nood aan een voorspelbaar kader dat investeringen en groei stimuleert, niet aan extra lasten, maar evenzeer aan minder administratieve rompslomp en regeltjes. Want de extreme papierberg is al jaar en dag één van de drie belangrijkste redenen waarom zelfstandige ondernemers afhaken. En één op de drie mensen geeft aan nooit zelfstandige te worden door alle paperassen die erbij komen kijken.

Een groot deel van die papierstapel wordt vanuit Europa gevuld. Gelukkig groeit daar steeds meer het besef dat het zo niet verder kan. Op 12 oktober vroegen premier Bart De Wever, de Duitse bondskanselier Friedrich Merz en de Italiaanse premier Giorgia Meloni nog samen een Europese noodrem op bureaucratie. En vanuit onze rol roepen we samen met SMEunited en zusterorganisaties in andere Europese landen op om 2027 en 2028 om te dopen tot de Europese jaren van vereenvoudiging, met voorrang voor de uitvoering van bestaande regels, het schrappen van dubbele verplichtingen en een grondige evaluatie van de totale administratieve lasten. “Think small first” - een beleid op maat van kmo’s, die de overgrote meerderheid zijn van de ondernemingen in ons land en in Europa - moet meer dan ooit de leidraad zijn voor élk beleid!

Want de administratieve emmer loopt niet over door enkele grote verplichtingen, maar door duizenden kleine druppels. Hier en daar een formuliertje schrappen, zal niet volstaan. We moeten de manier waarop overheden regels maken en toepassen grondig veranderen. Daarin moeten Think Small First en only once centraal staan. Zorg ervoor dat ondernemers geen informatie moeten aanleveren die de overheid al heeft. En beoordeel iedere nieuwe verplichting vanuit het perspectief van een kleine onderneming. Want wat lukt voor onze koffiekenner, zal ook lukken voor een grotere onderneming. 

En vooral, maak van vereenvoudiging een meetbare opdracht, met duidelijke doelstellingen waarop overheden ook worden afgerekend. Voor iedere euro aan nieuwe administratieve lasten moeten er minstens drie verdwijnen. Zo verplichten we beleidsmakers en overheden om bij elke nieuwe regel ook bestaande verplichtingen tegen het licht te houden. Ook daaraan kunnen we budgettaire doelstellingen - noem het gerust “begrotingsprikkels” - verbinden. 

Het zou niet mogen dat ondernemers twijfelen om bestellingen te verzenden door alle regeltjes en administratieve verplichtingen. En het zou niet mogen dat een ondernemer meer tijd moet besteden aan het naleven van regels dan aan het uitbouwen van zijn zaak. De koffiekenner heeft zijn verplichtingen opgelijst, het wordt tijd dat de verschillende overheden de lijsten aan honderden vereenvoudigingsvoorstellen die doorheen de jaren zijn opgelijst, eindelijk doorlopen om er effectief in te schrappen. Onze ondernemers wachten er al jaar en dag op en zullen jullie eeuwig dankbaar zijn.