Bij ons in het dorp werd een Mercedes de auto voor ondernemers genoemd. Een droomauto voor het droombestaan van zelfstandigen. Eigen baas, vrijheid blijheid en een zwembad in de tuin. Een maatschappelijke misvatting die vandaag nog steeds leeft, dat moet ik je niet vertellen.  

Ik gebruik met bewust het woord “misvatting”, want dit blijkt zeker niet altijd de realiteit te zijn. Nieuwe cijfers uit het monitoringsrapport van de FOD Sociale Zekerheid tonen aan dat zelfstandigen doorgaans goed leven, maar wel sneller onder de inkomensarmoedegrens belanden dan werknemers. Wie welvaart en jobs schept voor anderen, staat zelf meer bloot aan risico’s en is sneller de dupe van financiële problemen.  

België scoort goed op het vlak van bescherming tegen armoede bij werknemers. Een job biedt zekerheid: een stabiel loon en voorspelbaarheid, dus weinig risico. Wie werkt, staat doorgaans sterk en wordt goed ondersteund wanneer zaken fout lopen. Maar wanneer jouw zaak als ondernemer begint te kwakkelen, sta je soms in de kou.  

Heel wat ondernemers geven aan geldzorgen te ervaren, met impact op persoonlijk welzijn. Vaak hebben ze daardoor minder tijd en aandacht voor andere zaken zoals familie en vrienden, zien ze daardoor minder opportuniteiten en schaadt het hun creativiteit. Precies datgene wat ondernemers zo sterk maakt.   

Een tegenslag als ziekte of een ongeval kan financiële gevolgen hebben die langer blijven nadreunen of zelfs onomkeerbaar zijn. Dat vergt een voldoende sterk vangnet. Ondernemers vallen vandaag terug op een forfaitaire uitkering. Dat is een belangrijke basis, maar wel een minimum. Want ze is voor veel ondernemers te laag om hen voldoende te ondersteunen wanneer het nodig is. 

Daarom vragen wij als UNIZO meer aandacht voor de risico’s die zelfstandigen lopen. Een betere begeleiding en bescherming, die vooral meer in lijn ligt met de realiteit en het ondernemersrisico tempert. Ten eerste moet er meer gebeuren voordat er iets misloopt. Op aandringen van UNIZO voorziet het regeerakkoord in een gezondheids- of preventiebudget, en sociale verzekeringsfondsen bieden nu al burn-outpreventies aan. Goed dat het er is, maar we willen dat dit verder wordt uitgebouwd, zodat preventie beter beschermt.  

Wanneer het dan toch problemen ontstaan, vragen we voor een proportionele uitkering, zeker in de eerste maanden. Met andere woorden: wie meer inkomsten binnenkreeg, moet in die eerste periode ook een hogere uitkering ontvangen, zodat de inkomensval geen vrije val wordt en de onderneming meer kans heeft op voortbestaan. Want het gat tussen het oorspronkelijke inkomen en wat vandaag binnenkomt bij problemen, is vaak nog te groot.  

Dat is geen pleidooi voor luxe maar voor realisme. Wie verantwoordelijkheid neemt, welvaart en werk creëert, verdient een vangnet dat niet alleen opvangt, maar ook weer rechtzet. Dat is belangrijk voor jou als ondernemer, maar ook voor de overheid. Elke onderneming die overkop gaat, is een verlies voor onze economie en ons maatschappelijk weefsel.  

Los daarvan wil ik jou als ondernemer ook een boodschap meegeven. Wacht niet tot het water je aan de lippen staat. Financiële en morele problemen zijn een enorm taboe bij zelfstandigen. Heel wat ondernemers aarzelen (te) lang om hulp te vragen. Mede omdat ze niet willen opgeven als ondernemer, maar ook omdat velen niet weten waar ze die hulp kunnen vinden. Laat me heel erg duidelijk zijn: UNIZO wil dat baken voor jou zijn. Mede door onze samenwerking met DYZO Vlaanderen - het aanspreekpunt voor ondernemers in moeilijkheden - kunnen we leden in moeilijkheden perfect begeleiden en ondersteunen.  

Tenslotte nog een tip: terwijl wij volop ijveren voor een beter statuut en een steviger vangnet, kan u zelf ook extra zekerheid inbouwen. Denk op tijd na over je eigen bescherming. Een verzekering gewaarborgd inkomen is een extra investering, maar misschien wel één die op termijn serieus kan opleveren. Heb je er al één, controleer dan op geregelde tijdstippen of de voorwaarden nog bij jouw huidige situatie passen. Want tegenslag plan je niet.  

Trek op tijd aan de bel en durf ook vooruit te denken over je eigen bescherming. Wij blijven als UNIZO aan de kar trekken voor een eerlijk sociaal statuut, betere preventie en een uitkering die de klap beter dempt. Je netwerk en UNIZO staan naast je, wanneer je winsten boekt, maar ook wanneer het misloopt. Een ondernemer die rechtop blijft of na tegenslag weer rechtop staat, houdt ook jobs, gezinnen en buurten recht. Zelfzorg is belangrijk. Dat besef wens ik u toe, veel meer dan eender welke Mercedes. 

Bart Buysse

Nuttig voor jou