Economische vooruitzichten zijn (g)een kompas

Alle economische vooruitzichten zijn fout, maar sommige zijn nuttig. Deze uitspraak parafraseert een quote van George Box, één van de bekendste professoren statistiek van de tweede helft van de 20^e eeuw: all models are wrong, but some are useful. Geen enkel model of vooruitzicht kan namelijk de volledige complexiteit van de echte wereld vatten, waardoor het technisch gezien altijd ‘fout’ of onvolledig is. Maar de waarde van een model niet ligt in het feit of het de absolute waarheid spreekt, maar in de vraag of het bruikbaar is voor een specifiek doel.

Naar goede traditie passeerden tegen het jaareinde tal van economische vooruitzichten de revue¹: van commerciële banken, de Europese Commissie, de OESO, het IMF, de Nationale Bank van België en ja, zelfs van consultancy bedrijven. Heel veel data dus, maar daarom lopen de resultaten niet noodzakelijk uiteen. Integendeel, we kunnen spreken van een consensus. De Belgische economie zal in 2026 groeien met iets meer dan 1 procent en de inflatie zal iets minder dan 2 procent bedragen. 

Deze consensus is eigenlijk geen verrassing. Je zal maar als enige instelling een recessie of een prijzenhausse voorspellen die er niet komt: de goede naam wordt te grabbel gegooid, de geloofwaardigheid verdampt. Dat geldt des te meer voor commerciële banken met klantenbelangen. Als men als een miserabel jaar voorspelt, dan loopt de bank het risico dat klanten minder orders plaatsen. Ik kan iedereen een positieve kijk op de economie aanraden – de start van een nieuw jaar biedt momentum – maar in deze context werkt het optimism bias in de hand.

Maar laat er geen twijfel over bestaan: economische vooruitzichten zijn nuttig omdat ze richting geven, waarschuwen voor risico’s en/of opportuniteiten blootleggen. Terug naar de cijfers voor België: er is ook consensus dat de komende jaren onze begrotingssituatie ronduit zorgwekkend zal blijven met een sterk negatief primair saldo (exclusief rente-uitgaven), stijgende rentelasten en een oplopende schuldgraad. En aangezien ook voor andere EU-lidstaten vooruitzichten beschikbaar zijn, kunnen we vergelijken: België behoort tot de slechtst presterende landen op vlak van begroting. Deze prognoses maken duidelijk dat verdere budgettaire inspanningen onvermijdelijk zijn in functie van een terugkeer naar een houdbaar begrotingstraject.