De federale regering heeft vannacht een akkoord bereikt over een pakket van 80 miljoen euro aan energiesteun voor de komende drie maanden. UNIZO stelt vast dat de bal opnieuw in het kamp van de werkgevers wordt gelegd, zij het op vrijwillige basis. Voor veel kmo’s is de financiële ruimte vandaag zo beperkt dat de praktische haalbaarheid van deze maatregel allerminst evident is.

“Het is positief dat de regering kiest voor een tijdelijke en gerichte aanpak, zonder bijkomende verplichtingen voor werkgevers. Dat is belangrijk in de huidige context, waarin veel ondernemingen al onder zware druk staan. Tegelijk zal het succes van deze maatregel afhangen van de vraag of die in de praktijk ook haalbaar is voor kmo’s. En daar lijkt het antwoord ons in veel gevallen ‘nee’ op te zijn.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO.

Haalbaarheid voor kmo’s 

Het grootste deel van het pakket gaat naar woon-werkverkeer, via een fiscale stimulans voor werkgevers om kilometervergoedingen te verhogen of in te voeren. Werkgevers worden zo aangemoedigd om hun werknemers extra te ondersteunen, met een compensatie via een belastingkrediet.

“De bal wordt hiermee toch opnieuw in het kamp van de werkgevers gelegd, die in de praktijk eerst zullen moeten voorfinancieren. Het is dan ook essentieel dat werkgevers zelf kunnen inschatten wat haalbaar is binnen hun onderneming. Zeker bij bedrijven waar vandaag nog geen woon-werkvergoeding bestaat, zal de voorziene compensatie in geen geval volstaan om de werkelijke kost te dekken.”

UNIZO wijst erop dat ondernemingen vandaag al geconfronteerd worden met een opeenstapeling van kosten.

“De marges bij kmo’s zijn de voorbije jaren uitgehold. De loonkosten stegen met bijna 20% op drie jaar tijd en ondernemers kregen al een opeenstapeling van kosten te verwerken. De energiefactuur komt bovendien niet één keer binnen, maar zes keer. Eerst rechtstreeks, via hun eigen verbruik. Daarna via leveranciers en transport. Vervolgens via de automatische loonindexering, die energieprijzen omzet in hogere lonen. Die hogere lonen duwen opnieuw de prijzen en dus de index. En tot slot via klanten die afhaken of minder besteden en maatregelen als dit. Dat is de realiteit waarin ondernemers vandaag moeten werken.”

Die druk vertaalt zich dan ook in de cijfers. Nog voor de crisis was er al een record aan faillissementen. Het aantal ondernemingen met personeel daalt, en het risico op faling is op enkele jaren tijd verdubbeld.. Allemaal cijfers die net voor de crisis werden vastgesteld. We vrezen alvast wat we zullen zien bij de volgende metingen. 

De aangepaste berekeningswijze van de forfaitaire kilometervergoeding roept voorlopig nog vragen op. Op basis van de huidige informatie lijkt deze maatregel in de praktijk voornamelijk van toepassing te zijn op de publieke sector, met slechts beperkte toepassing voor de private sector.

Focus op huishoudens en werknemers

UNIZO stelt vast dat het akkoord vandaag sterk focust op werknemers en huishoudens, terwijl zelfstandigen en ondernemers minder in beeld komen, hoewel hun uitdagingen in vele gevallen niet verschillen. We verwachten dan ook dat diezelfde logica wordt doorgetrokken in de komende begrotingsgesprekken, en dat zelfstandigen niet opnieuw als eerste worden aangesproken wanneer er bijkomende middelen moeten worden gezocht.

“Er wordt gekeken naar werknemers die zich moeten verplaatsen naar hun werk. Maar wat is het verschil met een aannemer die elke dag naar zijn klanten rijdt? Ook daar lopen de kosten snel op, en daar is vandaag nauwelijks ondersteuning voor voorzien. De regering gaat er te gemakkelijk van uit dat zelfstandigen die kosten kunnen doorrekenen, dat kan in veel sectoren gewoon niet. Op dat vlak hadden we meer verwacht.”

“Vandaag gaat het om een tijdelijke en vrijwillige maatregel. Maar in de praktijk zien we vaak dat de vraag naar deze systemen blijft hangen aan vakbondszijde. Dat is absoluut niet wenselijk.”

Geen sancties, maar ook geen structurele oplossing

Voor zelfstandigen voorziet het akkoord in de mogelijkheid om hun sociale bijdragen uit te stellen of vrijstelling aan te vragen, zonder verlies van sociale rechten. Concreet kunnen bijdragen van het eerste semester van 2026 met een jaar worden uitgesteld via een vereenvoudigde procedure.

“Dit is een nuttige maatregel om tijdelijk wat ruimte te geven. Het zorgt ervoor dat zelfstandigen niet meteen in de problemen komen met hun betalingen. Maar dit  verandert niets aan de onderliggende kosten. Het gaat om uitstel, geen afstel. De energiekosten blijven, en de factuur komt later gewoon terug. Dat maakt dat dit een tijdelijke oplossing is, maar geen antwoord op de echte druk waar zelfstandigen vandaag onder staan. Belangrijk is wel dat dit sanctievrij blijft voor de pensioenopbouw.”

Campagne rond energieverbruik: zinvol en in lijn met praktijk

UNIZO verwelkomt ook de aangekondigde sensibiliseringscampagne rond energieverbruik, met aandacht voor telewerk, carpoolen en openbaar vervoer.

“Het is goed dat er breder wordt gekeken naar manieren om het energieverbruik te beperken. Dat zijn pistes die wij zelf ook al langer naar voren schuiven. Tegelijk is het belangrijk dat dit geen algemene verwachting wordt. Wat mogelijk is, hangt sterk af van de job, de locatie en de organisatie van het werk. Bedrijven moeten daarin de nodige flexibiliteit behouden. Deze maatregelen mogen dan ook in geen geval een verplichting worden”

Doorbraak in gekoppelde dossiers nu nodig

Met deze beslissingen rond energiesteun eist UNIZO dat er een einde komt aan de koppeling met andere dossiers, waarop vele ondernemers zitten te wachten, zoals de uitbreiding van flexi-jobs naar alle sectoren en een versterking van de wetgeving rond overheidsopdrachten, en het dossier rond tabakverkoop. Deze moeten finaal worden goedgekeurd op de eerstvolgende ministerraad.