Het aantal freelancers in Vlaanderen en Brussel blijft groeien en bereikt met 243.647 een nieuw record. Dat is 3.9% meer dan vorig jaar en een stijging met bijna een kwart op vijf jaar. Met een theoretische omzetcapaciteit 34,7 miljard euro per jaar vertegenwoordigen freelancers een enorme economische kracht, maar dat is er één met grote financiële kwetsbaarheid. Uit het nieuwe Freelancer Focus Rapport 2026 van UNIZO blijkt dat 35% van de freelancers in hoofdberoep binnen drie maanden financieel in de problemen zou komen als opdrachten wegvallen. Meer dan de helft (52%) maakt zich dan ook zorgen over het vinden van nieuwe opdrachten. UNIZO vraagt een sterkere bescherming tegen oneerlijke handelspraktijken, een beter sociaal statuut en meer mogelijkheden om tijdelijke inkomensverliezen op te vangen.

“We moeten niet alleen kijken naar hoeveel freelancers erbij komen, maar vooral naar hoeveel er op lange termijn kunnen blijven ondernemen. Freelancers zijn voor hun inkomen volledig afhankelijk van voldoende opdrachten. Als die wegvallen, blijven hun vaste kosten en sociale bijdragen gewoon doorlopen. Daarom moeten we hen de mogelijkheid geven om tijdelijke inkomensverliezen op te vangen, bijvoorbeeld door een flexi-job te combineren met hun zelfstandige activiteit. Hun sociale bescherming moet voldoende zekerheid bieden wanneer ze door ziekte of andere tegenslagen niet kunnen werken. En omdat freelancers vaak afhankelijk zijn van een beperkt aantal opdrachtgevers, kunnen laattijdige betalingen of oneerlijke contractvoorwaarden hen bijzonder hard treffen. Daarom moeten we ervoor zorgen dat ze als volwaardige ondernemers worden behandeld.”

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO.

Bijna 244.000 freelancers, maar financiële zekerheid blijft achter

Met 205.206 freelancers in Vlaanderen en 38.441 in Brussel blijft het freelance ondernemerschap groeien. Op vijf jaar tijd steeg hun aantal met ongeveer een kwart. Ook het gemiddelde uurtarief neemt toe, van 84 euro vorig jaar naar 88,5 euro vandaag. 

Op basis van dat tarief en 46 actieve werkweken berekent UNIZO een theoretische omzetcapaciteit van ongeveer 142.500 euro per freelancer per jaar, samen goed voor 34,7 miljard euro. Dat is geen werkelijk gerealiseerde omzet, maar illustreert wel de economische omvang van deze groeiende groep zelfstandigen.

Toch vertaalt die economische activiteit zich niet automatisch in financiële zekerheid. Van de freelancers in hoofdberoep kan 8 procent maximaal één maand zonder opdrachten overbruggen, terwijl nog eens 27 procent na één tot drie maanden in de problemen zou komen. 

De onzekerheid vertaalt zich ook in hun kopzorgen. Meer dan de helft (52%) maakt zich zorgen over het vinden van nieuwe opdrachten, tegenover 49 procent vorig jaar. Daarnaast ligt 35 procent wakker van het inkomen, 30 procent van het sociaal statuut en 27 procent van dalende freelancetarieven.

Meer dan helft freelancers weigert opdrachten

Opvallend is dat freelancers ondanks die financiële onzekerheid niet zomaar elke opdracht aannemen. Meer dan de helft (55%) heeft het afgelopen jaar minstens één opdracht geweigerd. De belangrijkste redenen waren een te lage vergoeding (68%), onrealistische verwachtingen (50%) en slechte communicatie (27%). 

Maar liefst 35 procent vindt dat betalingen doorgaans niet tijdig en correct verlopen. Minder dan de helft (46%) ervaart duidelijke en transparante afspraken, amper 37 procent spreekt van goede communicatie en slechts 34 procent vindt de contractvoorwaarden volledig correct.

“Dat freelancers opdrachten weigeren, is geen teken dat ze werk te veel hebben, maar dat ze hun expertise niet tegen om het even welke voorwaarden willen aanbieden. En terecht. Maar die vrijheid komt onder druk te staan wanneer opdrachtgevers hun sterkere onderhandelingspositie misbruiken. Zeker voor freelancers die financieel weinig reserves hebben, is het niet evident om een opdracht te weigeren of een klant aan te spreken op slechte afspraken. Daarom vragen we een strengere handhaving van de bestaande B2B-wetgeving, zodat freelancers beter beschermd worden tegen oneerlijke contractvoorwaarden en machtsmisbruik”

UNIZO wil freelancers meer financiële ademruimte geven

Naast een betere bescherming in hun zakelijke relaties vraagt UNIZO ook maatregelen die freelancers helpen om financieel moeilijke periodes te overbruggen. Zo willen we dat zelfstandigen in hoofdberoep één dag per week een flexi-job mogen uitoefenen. Daarmee kunnen ze tijdelijk extra inkomsten verwerven wanneer het aantal opdrachten terugvalt, zonder hun zelfstandige activiteit te moeten stopzetten.

Ook de sociale bescherming moet verder worden versterkt. UNIZO vraagt onder meer een sterker wettelijk pensioen, eenvoudigere mogelijkheden om aanvullend pensioen op te bouwen en meer ondersteuning bij gezondheidsproblemen. 

Daarnaast pleit UNIZO voor meer soepelheid bij de betaling van sociale bijdragen. Freelancers die hun bijdragen voor het vierde kwartaal te laat betalen, krijgen vandaag een verhoging van 10 procent. UNIZO wil die beperken tot 3 procent. Zo wordt vermeden dat ondernemers die tijdelijk krap bij kas zitten, door een extra financiële sanctie nog dieper in de problemen raken.

Ook de administratieve en fiscale lasten moeten omlaag. Freelancers staan niet alleen in voor hun opdrachten, maar moeten ook zelf klanten zoeken, facturen opvolgen en hun volledige administratie beheren. Die taken kosten kostbare tijd die ze niet kunnen factureren. Minder administratieve rompslomp en een eerlijke, voorspelbare fiscaliteit moeten hen meer ruimte geven om zich op hun klanten en de groei van hun onderneming te concentreren.