Informatie

Personeel opleiden met meer rendement

Hoe haal je het hoogst mogelijke rendement uit de opleiding en bijscholing van je personeel? Hoe motiveer je medewerkers om een training te volgen? En hoe zorg je ervoor dat die nieuw verworven kennis ook meteen terugvloeit naar je onderneming? Hoe zorg je er dus voor dat de (eventuele) verplichting die op je onderneming rust zo zinvol mogelijk invult? 

Kijk verder dan alleen vandaag

Een opleidingsbehoefte dient zich meestal niet van vandaag op morgen aan. Je bedrijf evolueert, je hebt bepaalde bedrijfsdoelstellingen voor ogen… De kunst bestaat erin die bedrijfsevolutie en –ambities tijdig in kaart te brengen, zodat je de daaruit voortvloeiende opleidings- en bijscholingsbehoeften kan inschatten en voldoende op voorhand een opleidingssessie kan (laten) organiseren. Je medewerkers (laten) bijscholen onder zware tijdsdruk, omdat ze de evoluties in uw sector niet meer kunnen volgen, is geen gezonde aanpak.

Luister naar je personeel

Betrek je personeel bij je opleidingsplannen. Luister naar hun ervaringen op de werkvloer. Op welke terreinen ervaren ze zelf een tekort aan vakkennis, aan welke bijscholing voelen ze eventueel een behoefte? Heb je concrete bijscholingsplannen, informeer het personeel daar dan vooraf uitgebreid over. Verduidelijk vooral ook het waarom en het belang ervan, en kader dit in de concrete ambities van het bedrijf. Betrokken medewerkers zullen ook meer openstaan voor opleidingsinitiatieven en er ook meer uit halen.

Volgt je bedrijf nog?

Een bedrijf dat sneller evolueert dan (de opleidingsgraad van) zijn medewerkers riskeert ernstige problemen: er worden fouten gemaakt, de nieuwste technologieën worden misschien ontweken… Maar ook de omgekeerde situatie kan tot zware moeilijkheden leiden. Personeelsleden worden klaargestoomd om bijvoorbeeld met de nieuwste, meest geavanceerde apparatuur te werken, maar worden dan bij terugkeer in het bedrijf geconfronteerd met nog altijd diezelfde, verouderde machines, waarvan de vervanging veel te lang op zich laat wachten. Het gebeurt helaas nog al te vaak, met als gevolg: demotivatie van het aanvankelijk enthousiaste personeel; kennis die door een gebrek aan praktische toepassingsmogelijkheden heel vlug verdwijnt… kortom een verloren investering. Waak er dus over dat opleiding en bedrijfsevolutie harmonieus op elkaar afgestemd blijven.

Opleidingssteun?

Er zijn verschillende manieren om ondersteuning te krijgen voor de opleiding van jezelf of medewerkers. Hieronder alvast de 3 belangrijkste instrumenten:

1) De kmo-portefeuille in Vlaanderen of de premie opleiding in Brussel  

2) In Vlaanderen het Vlaams opleidingsverlof of Gemeenschappelijk initiatiefrecht of in Brussel het betaald educatie verlof 

3) Heel wat sectoren (- en hun fondsen) ondersteunen ondernemingen bij opleiding. Check dus zeker of jou bedrijf hiervoor in aanmerking komt. Wil je graag meer informatie de mogelijkheden in jouw sector, bekijk zeker dit overzicht of maak gebruik van de online-tool van de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV).

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 10/08/2026

Opleidingsverplichtingen voor werkgevers

De federale regering heeft in 2024 werkgevers extra verplichtingen opgelegd in verband met de opleiding van hun personeel:

  • Grotere werkgevers (vanaf 10 werknemers) moeten aan hun werknemers een individueel opleidingsrecht toekennen. Het individuele opleidingsrecht is een minimumaantal opleidingsdagen waarop elke werknemer recht heeft
  • Tenzij een sectorale cao andere regels bevat, moet je als werkgever voor elke werknemer het opleidingskrediet bijhouden in het personeelsdossier. Aanvankelijk werd daarvoor de online tool Federal Learning Account (FLA) voorzien. Maar het gebruik van de FLA werd nooit verplicht en sinds 1 januari 2026 is hij terug afgeschaft. De gegevens die toch in de FLA geregistreerd werden blijven tot eind 2026 beschikbaar, daarna worden ze gewist
  • Werkgevers met minstens 20 werknemers (of wanneer een cao dit verplicht) moeten jaarlijks tegen 31 maart een opleidingsplan opstellen

Individueel opleidingsrecht

Het individueel opleidingsrecht is het aantal dagen opleiding waarop een individuele werknemer recht heeft, rekening houdend met zijn werkregime (voltijds of deeltijds) en eventuele afwezigheidsperiodes. Hoeveel dagen individueel opleidingsrecht je aan elke werknemer moet geven hangt daarnaast ook af van:

  • Het aantal werknemers dat je in dienst hebt
  • En de eventuele sector-cao's
Aantal werknemers Aantal dagen opleidingsrecht Mag sector-cao andere regels opleggen?
0-9 0 Ja, maar dit is juridisch niet afdwingbaar
10-19 1 Ja, maar hij mag je niet vrijstellen
20+ 5 Ja, maar nooit minder dan 5

Je bent als werkgever verantwoordelijk voor de registratie van dit individueel opleidingsrecht in het personeelsdossier.

Registratie van gevolgde opleidingen

Werkgevers met minstens 10 werknemers (dit zijn de werkgevers die een individueel opleidingsrecht moeten toekennen) zijn verplicht om voor hun werknemers het opleidingskrediet bij te houden. Volgens de wet moet dit opleidingskrediet in het personeelsdossier bijhouden. In de praktijk mag je dat bijvoorbeeld ook doen in een excel.

De opleidingsrekening moet naast de identificatie van de werknemer minstens de volgende gegevens bevatten:

  • Op hoeveel dagen individueel opleidingsrecht heeft elke werknemer in een bepaald jaar recht?
  • Hoeveel dagen opleiding heeft elke werknemer in een bepaald jaar heeft gevolgd?
  • En hoeveel niet-gebruikte opleidingsdagen uit vorige jaren werden overgedragen?

Elke 5 jaar mag je de teller van het opleidingskrediet op 0 zetten. Omdat het opleidingsrecht op 1 januari 2024 werd ingevoerd, eindigt de 1e 5-jaarlijkse periode op 31 december 2028.

Hoe bereken je het aantal werknemers dat je in dienst hebt?

Voor het berekenen van de drempels van 10 of 20 werknemers wordt alleen rekening gehouden met de werknemers die aan de RSZ zijn onderworpen. Deze controle gebeurt op het niveau van de onderneming, niet op het niveau van de technische bedrijfseenheid. Flexijobbers bv. zijn niet onderworpen, jobstudenten zijn niet onderworpen voor de eerste 600 uur per jaar , …

De berekening gebeurt in voltijdse equivalenten. Die berekening moet elke 2 jaar opnieuw gebeuren:

  • Voor de jaren 2026 en 2027 hou je rekening met de gemiddelde tewerkstelling van het 4e kwartaal 2024 tot en met het 3e kwartaal 2025
  • Voor de jaren 2028 en 2029 hou je rekening met de gemiddelde tewerkstelling van het 4e kwartaal 2026 tot en met het 3e kwartaal 2027

Voor de berekening tel je het aantal voltijds equivalente werknemers op het einde van elk kwartaal samen en deel je het resultaat door 4. Was je niet doorlopend werkgever, dan deel je het resultaat door het aantal kwartalen waarvoor je wel als werkgever werd beschouwd.

Was je tijdens de referteperiode geen werkgever, dan hou je rekening met het aantal werknemers op de laatste dag van het 1e kwartaal waarin je werkgever werd.

Welke werknemers hebben recht op het individueel opleidingsrecht?

Heb je de drempel van 10 werknemers bereikt, dan beschikt elke werknemer over een individueel opleidingsrecht, ook wanneer ze niet aan de RSZ onderworpen zijn. Dat geldt dus ook voor jobstudenten, flexijobbers, werknemers met een vervangingscontract, …

Hoe bereken je het aantal dagen opleidingsrecht waarop een individuele werknemer recht heeft?

Voor werknemers die deeltijds werken of die in de loop van het jaar in dienst of uit dienst gaan geldt een pro rata berekening. Geldt in jouw sector een individueel opleidingsrecht van 5 dagen, dan heeft een werknemer die halftijds werkt recht op 2,5 dagen opleidingen.

Niet gebruikte dagen zijn overdraagbaar naar de volgende jaren. Bij een ontslag moet je de werknemer de mogelijkheid bieden opleidingen te volgen voor openstaande dagen (bv. een opleiding bij een sociaal fonds).

Bij uitzendarbeid is de juridische werkgeer (het uitzendkantoor) verantwoordelijk voor de berekening van het individueel opleidingsrecht en de registratie van de gevolgde opleidingen. Maar het uitzendkantoor zal die informatie wel opvragen bij de ‘gebruiker’.

Opleidingsplan

Tot slot, naast de registratie van gevolgde opleidingen en het individueel opleidingsrecht, moet je als werkgever jaarlijks tegen 31 maart een opleidingsplan opstellen. 

Opleidingsplan

Hoe je zo'n opleidingsplan best opstelt, kan je lezen op de website van Liantis. 

Je kan ook modellen terugvinden online, zoals bijvoorbeeld voor het paritair Comité 200: Registratie van een opleidingsplan (sfonds200.be). Let er wel op dat die modellen enkel correct zijn voor dat specifieke paritaire comité. 

Meer informatie

Meer informatie over de opleidingsverplichtingen vind je op de website van de FOD WASO en bij je sociaal secretariaat.

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 12/08/2026

Gebruik de kmo-portefeuille om je kost voor opleiding of advies te verlagen

Kmo-portefeuille: financiële steun voor opleiding en advies

Wil je investeren in opleiding of extern advies om je onderneming sterker te maken? Dan kan je mogelijk gebruikmaken van de kmo-portefeuille. Via deze Vlaamse subsidie krijg je een deel van de kosten terugbetaald voor erkende opleidingen of adviestrajecten. De steun kan zowel voor jou als ondernemer als voor je medewerkers worden ingezet.

Waarvoor kan je de kmo-portefeuille gebruiken?

Je kan de kmo-portefeuille gebruiken voor opleidingen en advies bij een geregistreerde dienstverlener. Voor advies is het toepassingsgebied beperkt tot cybersecurity. Voor opleidingen moet de inhoud aansluiten bij een van de volgende thema’s:

  • Bedrijfsstrategie;
  • Beroepsspecifieke competenties;
  • Digitalisering;
  • Duurzaamheid;
  • Financiële geletterdheid;
  • Innovatie;
  • Internationalisering.

Twijfel je of een opleiding binnen deze thema’s past? Bekijk dan de toelichting op de website van VLAIO.

Kom je in aanmerking?

De kmo-portefeuille is er voor zelfstandigen, kmo-ondernemers, vrije beroepers en freelancers. Om steun te krijgen, moet je onderneming aan vijf voorwaarden voldoen:

Hoeveel subsidie kan je krijgen?

Je kan jaarlijks maximaal 7.500 euro steun aanvragen. Het subsidiepercentage hangt af van de grootte van je onderneming.

Voor een kleine onderneming bedraagt de subsidie 30% van de kostprijs, met een maximum van 7.500 euro per jaar. Een kleine onderneming telt minder dan 50 werknemers en heeft een jaaromzet of balanstotaal van maximaal 10 miljoen euro.

Voor een middelgrote onderneming bedraagt de subsidie 20% van de kostprijs. Een middelgrote onderneming telt minstens 50 en minder dan 250 werknemers en heeft een jaaromzet van maximaal 50 miljoen euro of een balanstotaal van maximaal 43 miljoen euro.

Hoger steunpercentage voor cybersecurity en energie-efficiëntie

Steunaanvragen die worden ingediend voor een advies of een opleiding met betrekking tot cybersecurity of energie-efficiëntie krijgen een verhoogd steunpercentage. Kleine ondernemingen krijgen een tussenkomst van 45% en middelgrote ondernemingen krijgen een tussenkomst van 35%.

Kan je als starter gebruikmaken van de kmo-portefeuille?

Ook startende ondernemers kunnen gebruikmaken van de kmo-portefeuille. Je onderneming moet wel al actief zijn. Dat betekent dat de startdatum van je onderneming in de Kruispuntbank van Ondernemingen vóór de indieningsdatum van je subsidieaanvraag moet liggen.

Hoe vraag je de kmo-portefeuille aan?

Je vraagt de subsidie volledig digitaal aan via het e-loket ondernemers. Je kan inloggen met eID of itsme. Gebruik je de kmo-portefeuille voor het eerst, dan moet je je onderneming eerst registreren.

Dien je aanvraag uiterlijk 14 dagen na de start van de opleiding of adviesverlening in. Na je online aanvraag moet je eigen bijdrage binnen 30 dagen op de kmo-portefeuille-rekening staan. Alleen als je bijdrage tijdig en correct betaald is, stort de Vlaamse overheid haar deel bij. Hou rekening met de termijnen: VLAIO past deze deadlines strikt toe.

Ontvang je de factuur van je dienstverlener? Dan kan je via het e-loket ondernemers opdracht geven om de factuur te betalen met de middelen uit de kmo-portefeuille. 

Meer informatie over aanvragen en betalingen vind je op de website van VLAIO.

Wil je zelf diensten aanbieden via de kmo-portefeuille?

Bied je zelf opleidingen of advies aan? Dan kan het interessant zijn om erkend te worden als geregistreerde dienstverlener. Ondernemers kunnen de kmo-portefeuille namelijk alleen gebruiken voor diensten bij geregistreerde dienstverleners. Die erkenning kan je commerciële kansen vergroten. Meer informatie over de voorwaarden vind je op de website van VLAIO. Ook buitenlandse dienstverleners kunnen geregistreerd worden als ze aan de voorwaarden voldoen.

De Vlaamse regering heeft beslist dat maatwerkbedrijven toegang zullen krijgen tot de KMO-Portefeuille. Het is nog niet duidelijk vanaf wanneer dit effectief in voege zal treden. 

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 10/08/2026

Vernieuwde steunmaatregelen in Brussel voor opleiding en consultancy

Deze regelgeving is geregionaliseerd. Onderstaande tekst is van toepassing op ondernemingen en ondernemers die in het Brussels Gewest gevestigd zijn.

Vanaf 25 maart 2019 zijn nieuwe voorwaarden en steunpercentages van toepassing voor opleiding en consultancy, waar de Brusselse KMO’s hun voordeel kunnen mee doen.

In grote lijnen komt het erop neer dat enerzijds het algemeen steunpercentage verminderd van 50% naar 40%, maar dat anderzijds voor starters (minder dan 4 jaar actief) en ook voor bepaalde prioritaire sectoren (waaronder industrie en ambachten, handel en horeca, renovatie, ICT, …) er verhogingen kunnen zijn tot 60%. De maximumsteun wordt wel teruggebracht tot 10.000€ (voorheen 15.000€)

Voor opleiding is het minimumbedrag per aanvraag (en niet per opleiding) 1.000€. Ook dat is een verandering, want het betekent dat je verschillende opleidingen kan bundelen in één aanvraag (totaalbedrag minimum 1.000€).

Voor consultancy of advies is het minimumbedrag ook 1.000€.

Alle informatie en aanvraagformulieren vindt u hier. 

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 29/11/2024

Vlaams opleidingsverlof, wat is dat eigenlijk?

Belangrijke wijziging vanaf schooljaar 2026-2027

De Vlaamse Regering heeft beslist om het Vlaams opleidingsverlof, kortweg VOV, te hervormen. Vanaf schooljaar 2026-2027 (start september 2026) zullen belangrijke wijzigingen plaatsvinden. Hieronder worden de belangrijkste zaken opgelijst: 

  • De opleiding mag slechts 1x gevolgd worden.
  • De opleiding omvat minstens 32u. Enkel modules die tot eenzelfde opleiding behoren kunnen gecombineerd om aan deze voorwaarde te voldoen.
  • Opleidingen georganiseerd door werkgevers voor eigen werknemers, moeten beschikken over een positief preadvies 
  • Het terugbetalingsforfait wordt verhoogd naar 24,5 euro per uur afwezigheid ikv VOV. 

Wil je alle wijzigingen bekijken, klik dan hier voor meer info. 

Vlaams opleidingsverlof?

Het Vlaams opleidingsverlof (VOV), vroeger het betaald educatief verlof, geeft jouw werknemer(s) het recht om maximaal 125 uur afwezig te zijn van de werkvloer voor het volgen van een zelfgekozen opleiding (geregistreerd in de opleidingsdatabank), mét behoud van zijn (plafonneert) loon. Al zijn er 3 uitzonderingen, namelijk wanneer je werknemer een specifieke opleiding wil volgen op aanraden van een loopbaanbegeleider,  examens bij de examencommissie worden afgelegd of traject voor ervaringsbewijzen EVC wordt gelopen. 

Belangrijk voor jou als werkgever: 

  • Je kan als werkgever het VOV van jouw werknemer(s) in principe niet weigeren.
  • Je krijgt als werkgever voor die uren afwezigheid een forfait uitbetaald van 24,5 euro per uur afwezigheid in het kader van VOV. Jij als werkgever moet per kwartaal het aantal uren afwezigheid (per werknemer) voor het volgen van de opleiding ingeven in de DmfA (aangifteplatform sociale zekerheid). De opleidingsverstrekker van jouw werknemer(s) laadt de aanwezigheidsattesten op. Op basis hiervan bepaalt de overheid hoeveel je terugbetaald krijgt, al kan dit wel even duren. De momenten waarop de uitbetalingen gebeuren, vind je terug bij de Vlaamse overheid.
  • Je kan de individuele aanvraag tot uitbetaling van het forfait ten vroegste 3 maanden vóór en ten laatste 3 maanden na de startdatum van de opleiding kan u de aanvraag starten voor de terugbetaling. De aanvraag doe je volledig digitaal, via het WSE-loket. Let op: de Vlaamse administratie is zeer strikt op deze termijnen!

Hoeveel opleidingsverlof krijgt mijn werknemer?

Op  schooljaarbasis beschikt je werknemer over 125 uur (via het gemeenschappelijk initiatiefrecht kan dat oplopen tot maximaal 250 uur). 

De opleiding die je medewerker volgt, bepaalt hoeveel uren opleidingsverlof deze mag opnemen. Maar je werknemer kan nooit méér uren opnemen dan het persoonlijke maximum. Afhankelijk van het type opleiding zijn er ook beperkingen rond het opname van het aantal uren. 

Welke opleidingen komen niet (langer) in aanmerking?

  • Opleidingen die leiden tot een attest dat wettelijk vereist is om een beroep te mogen uitoefenen tenzij ze voldoen aan een ander criterium (bv knelpunt/STEM)

  • Eerste diploma Hoger onderwijs

  • Soft skills: omgaan met verandering, werken in team, feedback geven, assertiviteit, leiderschap, …

  • Opleidingen waarvan je als werkgever bij wet of CAO verplicht bent om ze zelf aan te bieden (in kader van bv. welzijnsregelgeving)

Volgende opleidingsactiviteiten geven in geen geval recht op het Vlaams opleidingsverlof: 

  • onthaaltrajecten
  • begeleiding van een startende collega door meter/peter
  • een online aanbod van opleidingsvideo’s
  • lunch and learn sessies
  • bedrijfstheater
  • lerende netwerken
  • intervisie

Voor de regels omtrent betaald educatief verlof in Brussel, klik hier. 

Wil je meer weten?

Bekijk dan zeker de website van de Vlaamse overheid of vraag het na bij je sociaal secretariaat zoals Liantis.

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 10/08/2026

Vlaams opleidingsverlof: zo kan je als werkgever opleidingen voorstellen

Als werkgever kan je je werknemers actief aanmoedigen om een opleiding te volgen via het Vlaams opleidingsverlof. Dankzij het gemeenschappelijk initiatiefrecht kan je zelf een opleiding voorstellen die aansluit bij de groeikansen van je werknemer of bij bredere competenties die nuttig zijn voor zijn of haar loopbaan.

Wat houdt het gemeenschappelijk initiatiefrecht in?

Het gemeenschappelijk initiatiefrecht betekent dat jij als werkgever een opleiding kan voorstellen aan je werknemer. Je kent vaak goed de sterke punten, ontwikkelkansen en opleidingsnoden binnen je onderneming. Een concreet opleidingsvoorstel kan werknemers helpen om de stap naar opleiding effectief te zetten.

Let wel: je kan een werknemer niet verplichten om op je voorstel in te gaan. Vlaams opleidingsverlof blijft een individueel recht van de werknemer. Dat is precies waarom men spreekt van een gemeenschappelijk initiatiefrecht.

Welke opleidingen komen in aanmerking?

De opleiding die je voorstelt, hoeft niet rechtstreeks verband te houden met de huidige functie van je werknemer. Ze moet wel opgenomen zijn in de opleidingsdatabank.

Opleidingen die noodzakelijk zijn om de huidige job uit te voeren, blijven ten laste van jou als werkgever. Die vallen niet onder het Vlaams opleidingsverlof als individueel opleidingsrecht van de werknemer. Zie ook het adviesartikel rond Vlaams opleidingsverlof.  

Hoeveel Vlaams opleidingsverlof kan je werknemer opnemen?

Een werknemer die zowel een eigen opleidingskeuze maakt als ingaat op jouw voorstel, kan zijn recht op Vlaams opleidingsverlof uitbreiden. In totaal kan de werknemer maximaal 250 uur Vlaams opleidingsverlof opnemen.

Binnen het gemeenschappelijk initiatiefrecht kan maximaal 125 uur opleiding worden opgenomen. De uitbreiding geldt dus wanneer het initiatief van de werknemer en het voorstel van de werkgever worden gecombineerd.

Hoe vraag je dit aan?

Dien je aanvraag voor Vlaams opleidingsverlof in via het WSE-loket. Daarbij duid je aan dat de opleiding wordt gevolgd “op voorstel van de werkgever”.

Voor deze uren opleidingsverlof kan je als werkgever aanspraak maken op een forfaitaire terugbetaling van 24,5 euro per uur afwezigheid op de werkvloer voor de opleiding in het kader van het opleidingsverlof. Meer informatie over de aanvraag van je werknemer en de aanvraag tot terugbetaling vind je bij de Vlaamse overheid.

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 10/08/2026

Tewerkstelling en opleiding in Brussel (Actiris)

Tewerkstelling en opleiding van werkzoekenden in Brussel is helemaal anders georganiseerd als in Vlaanderen en Wallonië. Essentieel is : tewerkstelling is gewestmaterie (dus tweetalig), opleiding is gemeenschapsmaterie (dus ofwel Nederlandstalig, ofwel Franstalig).

ACTIRIS is de coördinator van het tewerkstellingsbeleid in het Brussels gewest.

Vanaf de bepaling van het gezochte profiel tot aan de aanwerving van de kandidaat, begeleidt zij u op maat. U kan terecht voor gratis advies bij rekrutering, de verspreiding van uw werkaanbieding en voor de preselectie van uw kandidaten. Zij kan u helpen bij maatregelen zoals de Individuele Beroepsopleiding in de Onderneming (IBO) en de Instapopleiding (zogenaamde IBO-light). Ook voor andere federale en gewestelijke maatregelen zoals Eerste aanwervingen, ACTIVA, Startbaanovereenkomst, Beroepsoverstappremies, financiële hulp aan ondernemingen in oprichtings-, uitbreidings- of omschakelingsfase, enz. kan u bij haar terecht. 

De UNIZO-Arbeidsmakrtconsulent kan u ook tonen hoe u vacatures kan doorgeven via Mijn ACTIRIS Werkgever. Ook kan u zelf uw kandidaten selecteren voor de vacatures die u heeft. Ga daarvoor naar Mijn ACTIRIS werkgever.

ACTIRIS financiert de opleiding van de kandidaat die u van plan bent te rekruteren indien blijkt dat deze nood heeft aan een bijkomende opleiding om perfect te beantwoorden aan de eisen van zijn nieuwe job.  De werkzoekende kandidaat moet ingeschreven zijn bij ACTIRIS. 

De Nederlandstalige beroepsopleidingen voor werkzoekenden worden door de VDAB verzorgd.  

Coördinator van de Franstalige beroepsopleidingen voor werkzoekenden is Bruxelles Formation. Een uitgebreide databank van deze opleidingen is Dorifor.   

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 29/11/2024

Op zoek naar een geschikte medewerker? Dan is IBO misschien iets voor jou!

Wat houdt een IBO in?

De IBO (individuele beroepsopleiding) kan een oplossing bieden voor jouw moeilijk invulbare vacature. Via de IBO maak je van jouw sollicitant de ideale medewerker. Je leidt de kandidaat op op je eigen werkvloer en dat op basis van een opleidingsplan dat je afsprak met VDAB. VDAB (of één van haar partners) zorgt voor ondersteuning tijdens de IBO. Op het einde van de rit werf je hem of haar aan met een contract van onbepaalde duur en heb je er een gemotiveerde en getrainde werknemer bij. In bepaalde gevallen kan je de werkzoekende ook met een contract van bepaalde duur aanwerven. Contacteer je IBO-bemiddelaar vóór de start van de IBO om te weten of dit het geval is of niet.

De IBO is een voordelige investering met resultaat: Na de IBO heb je geschikt en gemotiveerd personeel opgeleid op maat van jouw organisatie. Tijdens de IBO betaal je geen loon of RSZ, enkel een vaste maandelijkse premie. De werkzoekende krijgt van VDAB een extra IBO-premie bovenop zijn werkloosheidsuitkering.

Hoeveel kost een IBO je als werkgever?

De hoogte van de IBO-premie hangt af van het loon dat een werknemer krijgt in dezelfde functie en sector en van de uitkering die de kandidaat ontvangt (hogere uitkering = lagere premie). 

Tijdens een IBO betaal je geen loon of RSZ. Je betaalt enkel een IBO-premie en verplaatsingsvergoeding die de kandidaat ontvangt bovenop de uitkering.

Hoe vraag je een IBO aan?

Elke werkzoekende kan in aanmerking komen voor een IBO, ook diegene zonder uitkering. Je hebt al iemand op het oog? Ga dan als volgt tewerk:

  1. Dien je aanvraag zelf in via 'Mijn VDAB'. Vervolgens klik je op 'IBO-beheer' en vul je de nodige gegevens in. Nadien zal VDAB contact met je opnemen om de aanvraag te bespreken en afspraken te maken. 
  2. Je VDAB-bemiddelaar zorgt voor de snelle opstart, de contracten en professionele ondersteuning tijdens de IBO.
  3. Na de IBO neem je de nieuwe medewerker in dienst. 

Nog vragen? 

Bekijk zeker de FAQ van VDAB of contacteer jouw lokale VDAB. 

Interessant om te weten:
  • Wil je weten of de IBO iets voor jou is? Dan kan je dit digitaal infopakket doorlopen!
  • Alle voorwaarden vind je terug bij VDAB. Bekijk ook zeker de FAQ rond IBO. 
  • Ook in Brussel kan je een IBO opstarten.
  • Spreekt je kandidaat niet goed Nederlands, bekijk dan zeker de optie om een IBO met taalcoaching op te starten.

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 10/08/2026

Hoe zorg je ervoor dat je medewerkers AI verantwoord gebruiken?

Gebruiken jij of je medewerkers ChatGPT, Microsoft Copilot, Gemini, een AI-chatbot of AI-functies in andere bedrijfssoftware? Dan moet je maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat de betrokken personen voldoende begrijpen hoe ze deze toepassingen correct, veilig en verantwoord kunnen gebruiken.

Dit wordt in de Europese AI Act AI-geletterdheid genoemd.

Is een AI-opleiding verplicht?

Niet noodzakelijk.

De AI Act verplicht ondernemingen die AI-systemen aanbieden of professioneel gebruiken om maatregelen te nemen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen. De wet schrijft niet voor dat iedere medewerker een specifieke cursus moet volgen, een examen moet afleggen of een certificaat moet behalen.

Je hoeft evenmin te garanderen dat iedere medewerker een vooraf bepaald niveau van AI-kennis bereikt.

Wat je wel moet doen, is een aanpak uitwerken die past bij:

  • de AI-systemen die in je onderneming worden gebruikt;
  • de taken waarvoor medewerkers AI gebruiken;
  • hun bestaande kennis en ervaring;
  • de mogelijke gevolgen voor klanten, medewerkers of andere personen;
  • het risico dat fouten of verkeerd gebruik kunnen veroorzaken.

Een korte interne instructie kan bij een eenvoudige toepassing volstaan. Bij gevoelige of complexe toepassingen zal een uitgebreidere opleiding, begeleiding of controle nodig zijn.

Voor wie geldt dit?

Je hoeft niet automatisch al je medewerkers dezelfde AI-opleiding te geven.

Richt je in de eerste plaats op de personen die namens je onderneming AI-systemen gebruiken of beheren. Dat kunnen medewerkers zijn, maar ook freelancers, consultants, tijdelijke medewerkers of externe dienstverleners.

De benodigde kennis verschilt per rol. Iemand die AI gebruikt om een eerste versie van een socialemediabericht te schrijven, heeft andere kennis nodig dan iemand die AI inzet bij personeelsselectie, klantbeoordeling of financiële beslissingen.

Wat moeten medewerkers minimaal weten?

Zorg ervoor dat medewerkers die met AI werken begrijpen:

Wat AI wel en niet kan

AI kan snel informatie verwerken en teksten, beelden of analyses produceren. Maar een AI-systeem begrijpt de inhoud niet zoals een mens en kan fouten verzinnen of onbetrouwbare conclusies trekken.

Welke AI-tools zij mogen gebruiken

Maak duidelijk welke toepassingen door de onderneming zijn goedgekeurd en welke tools niet voor professionele doeleinden mogen worden gebruikt.

Welke informatie zij niet mogen invoeren

Medewerkers mogen niet zomaar persoonsgegevens, klantendossiers, contracten, bedrijfsgeheimen, wachtwoorden of andere vertrouwelijke informatie invoeren in een publieke AI-toepassing.

Dat resultaten gecontroleerd moeten worden

AI-resultaten moeten worden gecontroleerd voordat ze worden gebruikt, doorgestuurd of gepubliceerd. Besteed bijzondere aandacht aan feiten, cijfers, bronnen, juridische informatie en beslissingen die gevolgen hebben voor personen.

Wanneer transparantie nodig is

Medewerkers moeten weten wanneer klanten of andere personen moeten worden geïnformeerd dat zij met een AI-systeem communiceren of dat bepaalde inhoud met AI werd gegenereerd of gemanipuleerd.

Wie verantwoordelijk blijft

De medewerker en de onderneming blijven verantwoordelijk voor het uiteindelijke gebruik van een AI-resultaat. “De AI heeft het gezegd” is geen geldige reden om foutieve informatie te verspreiden of een onzorgvuldige beslissing te nemen.

Naar AI-geletterdheid in vijf stappen

1. Breng je AI-gebruik in kaart

Maak een eenvoudig overzicht van de AI-tools en AI-functies die in je onderneming worden gebruikt. Vergeet toepassingen niet die medewerkers zelfstandig hebben gevonden of die al in bestaande software zijn ingebouwd.

2. Bepaal wie welke toepassing gebruikt

Noteer per toepassing:

  • wie de AI gebruikt;
  • voor welke taak;
  • welke informatie wordt ingevoerd;
  • wie het resultaat controleert;
  • welke gevolgen een fout kan hebben.

3. Maak duidelijke gebruiksafspraken

Stel een korte AI-policy of interne richtlijn op. Leg daarin vast welke tools toegestaan zijn, welke gegevens niet mogen worden ingevoerd, wanneer menselijke controle nodig is en bij wie medewerkers met vragen terechtkunnen.

4. Voorzie gerichte informatie en opleiding

Stem de ondersteuning af op de toepassing en de medewerker. Dat kan bijvoorbeeld via:

  • een korte introductiesessie;
  • een praktische workshop;
  • een e-learning of webinar;
  • interne richtlijnen en voorbeeldprompts;
  • opleiding over een specifieke AI-tool;
  • regelmatige tips of overlegmomenten;
  • begeleiding tijdens het gebruik.

Niet iedereen hoeft dezelfde opleiding te volgen. Werk waar mogelijk met een basisniveau voor alle gebruikers en aanvullende modules voor medewerkers die AI voor gevoeligere of complexere taken gebruiken.

5. Evalueer en documenteer

AI-toepassingen veranderen snel. Controleer daarom regelmatig:

  • of er nieuwe tools worden gebruikt;
  • of de gemaakte afspraken nog worden gevolgd;
  • welke fouten of incidenten zich hebben voorgedaan;
  • of bijkomende kennis of begeleiding nodig is.

Hou intern kort bij welke richtlijnen, opleidingen of andere initiatieven je hebt voorzien. Een specifiek certificaat is niet verplicht, maar een eenvoudige registratie helpt om aan te tonen dat je bewust maatregelen hebt genomen.

Let extra op bij hoogrisico-AI

Gebruik je AI voor bijvoorbeeld personeelsselectie, personeelsbeoordeling, kredietwaardigheid of andere beslissingen die belangrijke gevolgen hebben voor personen? Dan kunnen strengere regels gelden.

Bij hoogrisico-AI volstaat een algemene kennismaking met AI niet. De medewerkers die het systeem gebruiken of menselijke controle uitoefenen, moeten voldoende opgeleid zijn om de werking, beperkingen en risico’s van die concrete toepassing te begrijpen.

Vraag bij twijfel juridisch of gespecialiseerd advies voordat je dergelijke toepassingen invoert.

Snelle controle voor jouw onderneming

  • Weten we welke AI-tools onze medewerkers gebruiken?
  • Hebben we bepaald welke tools wel en niet zijn toegestaan?
  • Weten medewerkers welke informatie zij niet mogen invoeren?
  • Controleren zij AI-resultaten voordat ze worden gebruikt?
  • Zijn opleiding en instructies aangepast aan hun functie en toepassing?
  • Hebben we vastgelegd wie verantwoordelijk is voor het eindresultaat?
  • Houden we intern bij welke maatregelen we hebben genomen?
  • Evalueren we deze afspraken regelmatig?

Kun je niet op al deze vragen antwoorden? Begin dan met een inventaris van het huidige AI-gebruik en stel enkele eenvoudige interne afspraken op. Van daaruit kun je bepalen welke medewerkers aanvullende informatie of opleiding nodig hebben.

Fout opgemerkt? Laatst gewijzigd: 05/08/2026

Nuttig voor jou