Personeel aanwerven

In principe kan in België elke vennootschap en iedereen die meerderjarig is, personeel aanwerven en zich dus werkgever noemen. Een werknemer is dan iemand die zich verbindt om tegen loon en onder gezag van een werkgever arbeid te verrichten.

Er zijn in totaal meer dan 30 werknemersstatuten, waarvan de belangrijkste de arbeiders en de bedienden zijn.  Maar ook dienstboden, huispersoneel, leercontracten en jobstudenten komen vaak voor. We beperken ons hier verder tot het vast aanwerven van een arbeider of bediende, tot nader order nog steeds verschillende statuten, gebaseerd op  ‘handenarbeid’ of ‘hoofdarbeid’.

Zeker in bepaalde beroepen (bakkers, kappers…) werken veel zelfstandigen met een leercontract: een speciaal contract waardoor jongeren van 15 tot 18 jaar, naast hun algemene vorming, ook praktische ervaring kunnen opdoen om later al dan niet zelfstandig dit beroep uit te oefenen. De loonkost van een leerling is aanzienlijk lager dan die van een gewone werknemer, maar u moet wel aan een aantal voorwaarden voldoen en werken onder toezicht van een leersecretaris.  Info: www.leertijd.be.

Een interessante en nog te weinig gebruikte formule is de IBO, de individuele beroepsopleiding op de werkvloer, onder toezicht van de VDAB.  U betaalt daarvoor geen loon of RSZ, enkel een productiviteitsvergoeding. Maar als de opleiding, die 1 tot 6 maanden kan duren, succesvol wordt afgerond, bent u wel verplicht om de werknemer onmiddellijk een contract voor onbepaalde duur te geven en hem minstens even lang in dienst te houden als de duur van de opleiding.  Info: www.vdab.be/ibo.

Opgelet: mensen die niet onder uw gezag werken, zoals een zelfstandige, kunt u uiteraard niet als werknemer aanwerven.

Een gepensioneerde kan wel, maar die mag maar tot een bepaalde inkomensgrens bijverdienen, anders wordt het pensioen verminderd met het percentage waarmee het grensbedrag van de toegelaten arbeid wordt overschreden of zelfs helemaal geschorst. Sinds 2015 mogen gepensioneerden die ofwel een loopbaan van 45 jaar hebben, ofwel de leeftijd van 65 jaar bereikt hebben, onbeperkt bijverdienen. Info: Mag ik nog bijverdienen als ik op pensioen ben? | RSVZ. 

Uw echtgenote kan als werknemer werken, als een gezagsrelatie kan worden aangetoond.

Tegen het advies van UNIZO in, heeft de Brusselse Regering het principe van de praktijktesten en mystery calling ingevoerd. Ze wil hiermee de discriminatie bij aanwerving door werkgevers opsporen en bestraffen.

UNIZO heeft zich altijd verzet tegen deze werkwijze. Ze criminaliseert de werkgevers en stelt hen verantwoordelijk voor het veel breder maatschappelijk probleem van discriminatie. Ook voor UNIZO is discriminatie onaanvaardbaar, maar het probleem stelt zich niet alleen op de arbeidsmarkt, maar bijvoorbeeld ook op de huurmarkt. Bovendien gebeurt discriminatie ook door klanten, werknemers, … en niet alleen door werkgevers. 

Desondanks kunnen Brusselse inspecteurs vanaf 1 januari 2018 discriminatietesten uitvoeren bij Brusselse werkgevers. De test mag niet zomaar uitgevoerd worden. Ze mogen slechts gebruikt worden in geval van klachten, meldingen of sterke vermoedens van discriminatie (t.t. z. op basis van ernstige aanwijzingen van praktijken die men zou kunnen bestempelen als directe of indirecte discriminatie).

Deze discriminatietesten kunnen door de Gewestelijke werkgelegenheidsinspecteurs uitgevoerd worden onder een valse naam of zonder hun identiteit kenbaar te maken. Zij mogen hierbij de werkgever niet uitlokken, dit wil zeggen hem niet aanzetten tot het plegen van een overtreding waarvan hij niet de intentie had ze te begaan. Ook moeten de inspecteurs zich beperken tot het creëren van een normale situatie inzake aanwerving of tewerkstelling.

De testen beogen situaties van aanwerving, rekrutering en tewerkstelling te controleren. Het kan dus gaan om een praktijktest of ‘mystery caling’.

De  praktijktest  kan  telefonisch,  via  de  post  of  per e-mail uitgevoerd worden door de inspecteurs. Hij bestaat erin  minstens  twee  gelijkaardige  sollicitaties  of  cv’s te versturen die enkel verschillen op het criterium dat mogelijk tot discriminatie leidt en gecontroleerd moet worden. Mystery calling laat de inspecteurs toe contact op te nemen  met  werkgevers  om  zich  ervan  te  vergewissen dat ze niet ingaan op discriminerende verzoeken van een mogelijke klant. Op die manier kan de inspecteur contact opnemen met een werkgever om zich ervan te verzekeren dat deze werkgever niet ingaat op een discriminerend verzoek gebaseerd op een of ander beschermd criterium (zoals de afkomst, de leeftijd, de gezondheidstoestand, de woonplaats, etc.).

In geval van een positieve test organiseert de inspectie verhoren met de werkgever in kwestie of zijn vertegenwoordiger. Dit kan leiden tot een strafvordering (doorverwijzing van het dossier naar het arbeidsauditoraat) voor de gevallen van opzettelijke discriminatie, tot herinneringen aan de wet en sensibiliseringsacties voor de gevallen van onopzettelijke discriminatie.