Nieuw jasje of 

van zelfde laken 

een broek?

Drie Bart Bespreekt’s geleden schreef ik nog over de (on)betaalbaarheid van elektronisch betalen. Hoe handelaars de onduidelijke en onzichtbare kosten moeten dragen van betalingen met kredietkaarten, mobiele wallets en internationale betaalschema’s. Daarvoor komt nu mogelijks een oplossing, al weet elke ondernemer dat je best niet juicht tot de factuur effectief op tafel ligt. 

De commissie Economische en Monetaire Zaken keurde de wet goed die de invoering van die digitale euro tegen 2029 mogelijk maakt. Een kleine aardverschuiving in betaalland. Die digitale euro moet een soort digitaal cashgeld worden. Geen muntstukken of biljetten in de portefeuille van je klant, wel geld in een digitale wallet op de smartphone. Daarmee zou je klant in je zaak kunnen betalen, online kunnen afrekenen en zelfs offline kunnen betalen wanneer er geen internetverbinding is. Europa wil zo inspelen op het dalende gebruik van cash en vooral vermijden dat ons betalingsverkeer te afhankelijk wordt van buitenlandse spelers zoals Visa en Mastercard. Die ambitie verdient applaus, want een eigen Europees betaalmiddel dat veilig, betrouwbaar en breed bruikbaar is, kan voor meer zekerheid zorgen in een wereld waarin economische afhankelijkheid spijtig genoeg steeds belangrijker wordt. 

Positief dus, die digitale euro? Wel, dat (nog) niet. Europa presenteert dit nieuwe betaalmiddel als gratis voor de consument, maar nergens lezen we garanties dat het ook goedkoop blijft voor de handelaar. De digitale euro mag dan wel uitgegeven worden door de Europese Centrale Bank, de betalingen zelf zullen verwerkt worden via commerciële betalingsdienstaanbieders. En commerciële spelers werken niet gratis.

Daarom dreigt de digitale euro van hetzelfde laken een broek te worden als de elektronische betalingen tout court, maar dan in een hip jasje. Gratis aan de voorkant, betalend aan de achterkant. Vandaag draag je voor een betaling van 100 euro ongeveer 6 cent kost bij een betaalsysteem op basis van een Europese overschrijving, ongeveer 12 cent bij een klassieke debetkaart en tot 1,2 procent bij een kredietkaart. Die paar cent verschil klinkt verwaarloosbaar tot je het vermenigvuldigt met je aantal transacties, dan kom je al gauw uit op een serieus bedrag. 

De grote vraag is wat de benchmark van de digitale euro zal worden. Zullen ze het in Europa afzetten tegen een goedkope overschrijving, een klassieke debetkaart of een duurder internationaal betaalschema? Wordt er gekeken naar Belgische tarieven, waar elektronisch betalen al sterk ingeburgerd is, of naar Europese gemiddelden, waar de kosten in sommige landen veel hoger liggen? Die keuze bepaalt straks of we tevreden mogen zijn met dit nieuwe systeem of het gewoon een bijkomende kostenpost wordt in je zaak - wat we natuurlijk te allen prijze willen vermijden!

UNIZO vraagt daarom harde garanties vóór de digitale euro breed wordt uitgerold. De kost voor de handelaar moet laag, helder en afdwingbaar zijn. Samen met onze Europese koepel SME United vragen we dat online betalingen met de digitale euro voor handelaars beperkt worden tot 0,1 procent, met een maximum van 4 cent per transactie, en dat offline betalingen geen kost meebrengen voor de handelaar. 

Ook verplichte aanvaarding ligt moeilijk. In België moet je als ondernemer vandaag al minstens één digitaal betaalmiddel aanbieden. Daar zomaar een nieuw Europees betaalmiddel bovenop verplichten, terwijl de kostprijs, de technische gevolgen en de praktische ondersteuning nog niet volledig duidelijk zijn, zou ondernemers opnieuw voor voldongen feiten zetten. Een betaalmiddel krijgt draagvlak wanneer het vlot werkt, betaalbaar blijft en geen extra rompslomp veroorzaakt. Niet omdat Europa beslist dat je het erbij moet nemen.

De digitale euro kan een goede zaak worden. Voor Europa, omdat we minder afhankelijk worden van buitenlandse betaalreuzen. Voor consumenten, omdat ze er een extra, veilig en Europees betaalmiddel bij krijgen. En voor ondernemers, op de duidelijke voorwaarde dat het systeem betaalbaar, werkbaar en vrijwillig blijft. Want gratis voor de consument mag niet alweer duur voor jou als ondernemer betekenen. 

Bart Buysse