Energieonafhankelijkheid

De eerste oliecrisis? Dat was de Suezcrisis in 1956, een gewapend conflict over de controle van het Suezkanaal. Toen de Egyptische president Nasser het kanaal nationaliseerde – dat voordien in handen was van Britse en Franse belangen – liepen de spanningen snel op. Het daaropvolgende conflict zorgde ervoor dat de olietoevoer vanuit het Midden-Oosten naar Europa sterk terugviel.

Zeventig jaar en meerdere oliecrisissen later waarschuwt de topman van het Internationaal Energieagentschap dat de oorlog in het Midden-Oosten dreigt uit te monden in de grootste energiecrisis in decennia. Hoewel de olie- en gasprijzen op het moment van schrijven (24 maart) nog niet de recordniveaus van vijf jaar geleden bereiken, zijn ze wel met 80 à 90 procent gestegen ten opzichte van begin 2026. 

Dit baart heel wat zorgen bij bedrijfsleiders, zoals blijkt uit de UNIZO KMO-Barometer van begin maart. Niet alleen dreigt de energiefactuur opnieuw sterk te stijgen, ook via het systeem van automatische indexering loert een nieuwe loonkostenschok om de hoek. De loonindexatie van meer dan tien procent in de periode 2022-2023 zit bij veel ondernemers nog vers in het geheugen. 

De oorlog in het Midden-Oosten maakt pijnlijk duidelijk dat strategische energieonafhankelijkheid voor Europa geen keuze meer is, maar een absolute prioriteit die in recordtempo moet realiseren. Dat vraagt om een versnelde elektrificatie van de energievraag, een sterker en slimmer stroomnet en meer opslagcapaciteit. Tegelijk moet Europa maximaal inzetten op eigen energiebronnen, van zon en wind tot warmtepompen en kernenergie, om minder kwetsbaar te zijn voor geopolitieke schokken.

Hoewel deze energetische transitie afhankelijk blijft van de import van technologie en grondstoffen, is het risico fundamenteel anders. Een verstoring in de toeleveringsketen van groene technologie brengt de energiezekerheid niet meteen in gevaar, in tegenstelling tot schokken op de olie- en gasmarkt. Bij olie en gas ben je immers afhankelijk van een voortdurende importstroom, terwijl niet-fossiele bronnen energie leveren zodra de infrastructuur operationeel is.