Een begroting in evenwicht verdient alle lof. En we zijn tevreden met wat niet in de Septemberverklaring staat zoals het schrappen van het gunstregime voor de overdracht van familiale ondernemingen. Maar UNIZO en de aangesloten sectoren voelen toch vooral ontgoocheling na het horen van deze septemberverklaring. Bovenop de vele besparingen, nieuwe lasten en verstrengingen van vorig jaar, snijdt de Vlaamse regering nu nogmaals in haar KMO-weefsel door het schrappen van de kmo-portefeuille en het decimeren van het departement Werk. Door die combinatie blijft UNIZO achter met twee pertinente vragen. Wie komt in Vlaanderen eigenlijk nog op voor de zelfstandigen en kmo's? En hoe houd je de begroting ook op lange termijn in evenwicht als je vandaag bespaart op de groei die haar moet dragen? 

“We vragen ons af of er geen Vlaamse minister voor kmo’s zou moeten zijn, al heeft die op dit moment weinig tot geen beleid om mee te werken, want wat schiet er op vlaams niveau nog over voor de kmo? Vorig jaar werd al stevig bespaard op heel wat belangrijke zaken voor onze ondernemers zoals de hinderpremie, de adviespoot van de kmo-portefeuille, de kmo-groeisubsidie en andere instrumenten voor ondernemerschap, en kwamen er extra lasten en verstrengingen bij. Desondanks zoekt de regering nu verder bij haar kmo’s.” 

“Er worden enkele verstaanbare keuzes gemaakt, maar dat geldt zeker niet voor ze allemaal, toch niet als de ambitie moet zijn om groei en meer jobs te realiseren. In begrotingstijden moet iedereen een steentje bijdragen. Voor de grote industrie is er een plan, maar wat is het plan voor de 738 000 kmo’s in Vlaanderen? Vlaanderen heeft geen gebrek aan ondernemers, maar dreigt wel een gebrek aan beleid voor ondernemers te krijgen.” 

-Bart Buysse, gedelegeerd bestuurder van UNIZO 

Wat is positief? 

Laten we beginnen bij het positieve. UNIZO waardeert dat de regering een begroting in evenwicht voorlegt. Dat vergde ongetwijfeld harde keuzes, ook over nieuw beleid, en die oefening is niet evident.  

We zijn ook zeer tevreden dat de regering het gunstregime voor de overdracht van familiale ondernemingen behoudt. De voorwaarden werden bij de vorige begrotingsoefening al verstrengd. Dat sommigen het regime nu opnieuw als mogelijke bron van belastinginkomsten op tafel legden, vonden wij onaanvaardbaar. UNIZO heeft zich daar sterk tegen verzet. Ondernemers moeten de rechtszekerheid hebben om hun levenswerk over te dragen en de toekomst van hun bedrijf te verzekeren.  

De verhoging van de prijs van dienstencheques is eveneens een logische keuze: met een budget van ongeveer 1,7 miljard euro weegt het systeem zwaar op de Vlaamse begroting. UNIZO hoopt wel dat de regering bij die beslissing ook rekening heeft gehouden met de levensvatbaarheid van de dienstenchequebedrijven. De overheid kijkt met een besparing van 750 miljoen euro ook naar zichzelf, dat was voor UNIZO een absolute voorwaarde. Ook infrastructuurinvesteringen blijven gevrijwaard, dat is terecht en noodzakelijk voor de economische groei.

Kmo-portefeuille verdwijnt na zes hervormingen 

De volledige afschaffing van de kmo-portefeuille is voor UNIZO een bijzonder kwalijke keuze. Deze steun was een belangrijke stimulans voor kleine ondernemingen en zelfstandigen om te investeren in hun zaak en in hun mensen in de vorm van opleiding en advies. De portefeuille werd in twaalf jaar tijd al zes keer hervormd en vorig jaar nog ingeperkt, ondanks dat uitstekende resultaten konden worden voorgelegd. Nu verdwijnt ze helemaal, terwijl deze regering nota bene een opleidingsoffensief had aangekondigd. 

“Wie zegt te willen inzetten op productiviteit en groei, maar tegelijk bespaart op een instrument dat bewezen productiviteit oplevert, spreekt zichzelf flagrant tegen. Een recent extern onderzoek wees nog uit dat elke euro steun via de kmo-portefeuille twee euro productiviteitsgroei genereert. Je neemt duizenden kmo’s een belangrijke financiële stimulans af om hun medewerkers en zichzelf bij te scholen. Een ondernemer kan zijn vak perfect beheersen, maar daarom nog niet geschoold zijn in alle facetten van het ondernemen. Die kennis maakt vaak het verschil tussen het hoofd boven water houden en een volgende stap zetten. Als meer kmo’s die stap kunnen zetten, groeien ook de werkgelegenheid en de inkomsten voor Vlaanderen. Dit schrappen zal op korte termijn wat geld besparen, maar vooral productiviteit en nieuwe inkomsten kosten.” 

De kmo-portefeuille bereikte in 2025 volgens VLAIO 54.066 ondernemingen, goed voor 129.166 projecten rond opleiding en advies. Naar schatting werden 124.645 werknemers opgeleid. 

Besparen op groei  

UNIZO erkent dat de begroting moeilijke keuzes vergt en dat ook binnen Economie en Werk uitgaven kritisch bekeken mogen worden. Maar de regering kiest ervoor om te besparen op instrumenten die mensen aan het werk helpen en ondernemingen doen groeien. De schrapping van de RSZ-korting voor de aanwerving van personen zonder recente duurzame werkervaring roept daarom dezelfde vraag op als het verdwijnen van de kmo-portefeuille: hoe gaan we de Vlaamse economie doen groeien? 

“Het antwoord van de regering daarop is zeer duidelijk: de grote bedrijven. Vlaanderen heeft absoluut een sterke industrie nodig, en ook zij dragen hun steentje bij. Maar we leggen wel heel veel eieren in één mand als je verwacht dat de rest van het ondernemersweefsel vanzelf volgt. Niet elke kmo hangt af van grotere bedrijven, net zoals er veel kmo’s zijn buiten de industrie. Kmo’s vallen nu tussen de belangen van grote bedrijven en werkenden, omdat de maatregelen die hen op Vlaams niveau vooruithelpen één voor één verdwijnen.” 

“Vlaanderen heeft jarenlang gestreden om zijn arbeidsmarktbeleid zelf vorm te geven, maar bouwt amper tweeënhalve legislatuur na de zesde staatshervorming de eigen instrumenten alweer af. Dat gebeurt terwijl ondernemingen kampen met arbeidskrapte en een mismatch in vaardigheden.” 

En volgend jaar? 

Een begroting in evenwicht is positief, maar UNIZO vreest dat een begroting die vooral steunt op het schrappen van maatregelen voor groei en productiviteit, volgend jaar opnieuw onder druk komt.  

"Deze begroting gaat voor kortetermijnwinst en niet voor langetermijnvisie. Een zwarte nul in de begroting houdt zichzelf niet in stand. Als de groei uitblijft, kun je volgend jaar niet opnieuw bij dezelfde ondernemers aankloppen en nog een groeihefboom schrappen."