Wat staat er in het zomerakkoord over arbeidsrecht?

Overuren

• Relance-overuren blijven mogelijk tot eind 2025: Werkgevers kunnen hun werknemers toch nog tot het einde van dit jaar de soepele relance-overuren aanbieden. Het gaat om fiscaal en parafiscaal interessante overuren die werknemers vrijwillig kunnen presteren. Meer info vind je hier. 
   
• Er komt vanaf 1 januari 2026 een nieuwe regeling voor 360 vrijwillige en fiscaalvriendelijke overuren zonder motief of inhaalrust (waarvan 240 uren zonder een overloontoeslag). Op deze overuren zijn geen sociale bijdragen of personenbelastingen verschuldigd. Voor de horeca wordt dit kader zelfs opgetrokken naar 450 overuren. Dit is een UNIZO-realisatie en zal van toepassing zijn in alle sectoren vanaf 1 januari 2026. Het individuele akkoord van de werknemer om vrijwillige overuren te presteren wordt uitdrukkelijk, voorafgaand en schriftelijk telkens voor één jaar vastgesteld en stilzwijgend verlengd. Tenzij de werkgever of werknemer het akkoord één maand voor het einde van de betrokken periode opzegt. Meer info vind je hier. 
   
• Fiscaal gunstregime klassieke overuren met overloontoeslag verlengd tot 31 december 2025: Tot eind december geldt een verhoogd fiscaal gunstregime voor overuren van 130 naar 180 uren waarvoor er enerzijds een vrijstelling van doorstorting van bedrijfsvoorheffing werd voorzien voor de ondernemingen; en anderzijds een belastingvermindering voor de werknemers. Voor de situaties waar reeds een verhoogd quotum van toepassing was (horeca en werken in onroerende staat) wijzigt er niets. Het fiscaal gunstregime op zich vormt geen toelating voor een werkgever om overuren te laten presteren. Het fiscale gunstregime heeft dus geen enkele impact op het arbeidsrechtelijke kader rond overuren. Voor je overuren laat presteren, met of zonder fiscaal gunstregime, moet je als werkgever altijd eerst nagaan of er een rechtsgeldige basis is in je arbeidsreglement, cao of individuele afspraken. Bovendien moet je de spelregels respecteren: de wettelijke grenzen en modaliteiten blijven gelden.
  Let op: om te kunnen genieten van het fiscaal gunstregime, moet je wel overloon uitbetalen. Geen overloon = geen fiscale vrijstelling.

Beperking ontslagvergoeding

• Eén van onze speerpunten was de beperking van de ontslagvergoeding tot één jaar (52 weken). De bedoeling is een beter evenwicht te vinden tussen een degelijk niveau van sociale bescherming en een aantrekkelijk investeringsklimaat. Vandaag kan een ontslagvergoeding voor een werknemer oplopen tot meer dan twee jaar. Die maximumtermijn wordt nu dus ingekort tot maximaal 52 weken. 

• Een kanttekening en minpunt is dat deze beperking enkel geldt voor nieuwe contracten. UNIZO vraagt om deze maatregel ook voor alle bestaande arbeidscontracten in te voeren, gezien heel wat werkgevers worden geconfronteerd met werknemers die niet meer voldoen, maar waarvan de ontslagvergoeding onbetaalbaar is, gelet op hun hoge anciënniteit. Ze moeten deze medewerkers dus tegen wil en dank aan boord houden, terwijl ze wegen op de efficiëntie en rendabiliteit van hun bedrijf.  

Nachtarbeid

• De definitie van nachtarbeid wordt aangepast. In plaats van te gelden van 20:00 tot 06:00, zal nachtarbeid voortaan vanaf middernacht (00:00) tot 05:00 worden beschouwd. Dit betekent dat de vergoedingen en andere voordelen die verbonden zijn aan nachtarbeid, zoals bijvoorbeeld toeslagen, mogelijk anders worden toegepast. Het is nog even afwachten tot de definitieve teksten voorhanden zijn om de impact te kennen over bv. de bestaande toeslagen.  De impact van de gewijzigde definitie op deze toeslagen is echter nog onduidelijk en hangt af van de specifieke cao. 

Beperking van de werkloosheid in de tijd

• Een aloude UNIZO-eis wordt eindelijk werkelijkheid. De werkloosheid wordt nu ook echt beperkt in de tijd. Het is goed dat wordt teruggekeerd naar de essentie: een werkloosheidsverzekering. Tijdelijk, activerend en gericht op wedertewerkstelling. Deze maatregel zal werkzoekenden een duidelijk tijdspad geven, het verlicht de sociale zekerheid en moet een belangrijke stimulans vormen om de krappe arbeidsmarkt.  
   
• Concreet wordt de werkloosheidsverzekering hervormd volgens een verzekeringslogica zoals die al langer in andere landen geldt. De uitkering wordt gradueel beperkt in de tijd vanaf 1 januari 2026:
  • Wie werkloos wordt, krijgt voortaan maximaal twee jaar een uitkering. 
  • In de eerste fase is dat 12 maanden (vergoedingsperiode 1). 
  • De tweede fase (vergoedingsperiode 2) hangt af van hoeveel jaren iemand gewerkt heeft. 
  • De toegang tot de uitkering wordt ook strikter. Enkel wie 312 arbeidsdagen (ongeveer 1 jaar) in loondienst werkte binnen de voorbije 36 maanden, komt in aanmerking.
     
• Uitzonderingen gelden voor: 
  • Oudere werklozen met minstens 31 jaar beroepsverleden (oplopend tot 35 jaar); 
  • Mensen uit het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag, het vroegere brugpensioen;  
  • Jongeren in inschakelingsuitkering (beperkt tot 1 jaar); 
  • Mensen die zich omscholen tot verpleegkundige of zorgkundige via VDAB (tijdelijke uitzondering, beperkt tot max. 5 jaar). 
     
• Spijtig genoeg stellen we 2 elementen vast die blijvend de aandacht vergen:  
  • Er zijn slechts 2 knelpuntopleidingen die de werkloosheidsduur tijdelijk verlengen, namelijk de opleiding tot verpleegkunde en zorgkunde. Dit lijkt toch wat te neigen naar zelfbediening door de overheid. Ondanks opmerkingen van UNIZO en Raad van State blijft de federale regering hieraan vasthouden.  
  • Werknemers met minstens 10 gewerkte jaren in hun loopbaan en die zelf ontslag nemen zal de mogelijkheid geboden worden om 6 maanden lang een werkloosheidsuitkering te ontvangen. Die kan met nog eens 6 maanden verlengd worden indien een opleiding tot knelpuntberoep wordt gestart in de eerste 3 maanden van die uitkeringsperiode. UNIZO zit gewrongen met deze maatregel, want als het werknemers de nodige ademruimte kan bieden om een burn-out te vermijden en een opleiding te volgen zodat men snel weer elders aan de slag kan, valt er iets voor te zeggen. Maar het mag geen vrijgeleide zijn om 6 (tot max 12 maanden) betaalde loopbaanonderbreking te nemen en op kosten van de maatschappij op vakantie te gaan. 

Uitvoering sociaal akkoord  

Het sociaal akkoord, gesloten door de vakbonden en de werkgeversorganisaties (waaronder UNIZO), wordt uitgevoerd. De regering ‘honoreert’ het akkoord. Dit bevat enkele belangrijke topics, waaronder:  

• Tijdelijke werkloosheid om economische redenen voor bedienden versoepeld tot 2029 : Dit betekent dat kmo-werkgevers deze vorm van werkloosheid kunnen blijven toepassen zonder dat er een aparte cao of ondernemingsplan nodig is. Het volstaat om zich te beroepen op de bestaande cao van de Nationale Arbeidsraad (NAR). Let wel: er moet wel een aanvullende vergoeding betaald worden per werkloosheidsdag, tenzij binnen het bedrijf of de sector hogere supplementen gelden voor arbeiders — dan geldt dat hogere bedrag ook voor bedienden. 
   
• Er komen grondige wijzigingen aan het stelsel van SWT. Meer info vind je hier. 
   
• Landingsbanen blijven bestaan, maar met strengere voorwaarden. Lees er hier meer over. 

Overige maatregelen m.b.t. arbeidsrecht

• De grens van het nettobedrag voor de eigen bestaansmiddelen wordt verhoogd naar 12.000 EUR voor alle kinderen. Bovendien stijgt het bedrag dat niet in rekening wordt gebracht tot 6.840 EUR. Daardoor blijven jongeren die studentenarbeid verrichten langer fiscaal ten laste van hun ouders. Meer informatie over studentenarbeid vind je hier. 
   
• Vanaf 1 januari 2026 kan een toetredingsakte en toekenningsplan bij een collectieve loonbonus enkel nog digitaal worden neergelegd via de applicatie van de FOD werkgelegenheid.  
   
• De minimale wekelijkse arbeidsduur dat 1/3e van een voltijds uurrooster moet bedragen, wordt afgeschaft. De verplichting dat de duur van elke arbeidsprestatie niet korter mag zijn dan minimaal 3 uren per prestatie blijft echter wel behouden.