Werken met een zelfstandige helper: wat zijn de voorwaarden?

Als iemand je op zelfstandige basis helpt in je eenmanszaak, dan is die een zelfstandige helper. Deze persoon heeft dan geen eigen zaak maar werkt zonder arbeidsovereenkomst in jouw zaak. Voor zelfstandige helpers gelden een aantal specifieke regels.

Belangrijk is dat je niet met een zelfstandige helper kan werken in een vennootschap. Wil je je partner laten helpen in je zaak, dan is er een specifiek statuut van meewerkende echtgenoot.

We zetten de voornaamste aandachtspunten op een rijtje.

Een zelfstandige helper is een zelfstandige

Een helper is iemand die zonder arbeidsovereenkomst jou als zelfstandige bijstaat of vervangt. Voor de sociale zekerheid is een helper geen werknemer maar een zelfstandige.

Opletten voor schijnzelfstandigheid!

In tegenstelling tot werknemers werken zelfstandigen niet in een ondergeschikt verband. Zelfstandigen zijn ‘hun eigen baas’. Dit betekent dat iemand maar zelfstandige helper kan zijn indien hij/zij over een ruime vrijheid beschikt om werk en werktijden zelf naar eigen inzicht te organiseren. Bovendien mag er geen mogelijkheid van hiërarchische controle zijn. Hoewel het geen voorwaarde is, leert de praktijk dat de sociale inspectiediensten doorgaans makkelijker aanvaarden dat er geen ondergeschikt verband is als er een familiale band is tussen de helper en de zelfstandige die geholpen wordt.

Indien niet aan deze voorwaarden voldaan is, dan gaat het niet om een zelfstandige helper maar om een werknemer. Je moet die persoon dan als werknemer inschrijven. Het is belangrijk om het juiste statuut te kiezen. Een verkeerde statuutkeuze kan verregaande gevolgen hebben, zowel voor de (vermeende) helper als voor de opdrachtgever. In geval van twijfel over het juiste statuut kan je je situatie laten beoordelen door de Administratieve Commissie ter regeling van de Arbeidsrelaties

Zelfstandige helper in een vennootschap: niet toegelaten!

Enkel als je werkt als natuurlijk persoon (je hebt een eenmanszaak), kan je een beroep doen op een zelfstandige helper.

Heb je een vennootschap, dan kan je hierbij geen beroep doen op een zelfstandige helper. Je zal dan via een andere weg iemand moeten inschakelen (een werknemer aanwerven). De specifieke aandachtpunten voor helpers die hier besproken worden, zijn dan niet van toepassing.

Aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds

Zoals alle zelfstandigen moeten zelfstandige helpers zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds vóór de start van de activiteit als helper. Je kan je aansluiting snel en eenvoudig regelen via www.liantis.be. Het sociaal verzekeringsfonds berekent en int de sociale bijdragen van de zelfstandige helper en beheert de loopbaangegevens met het oog op de toekenning van de sociale rechten.

Specifiek voor helpers zijn er een aantal uitzonderingen voorzien. Zo moeten zelfstandige helpers niet aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds:

  • Vóór 1 januari van het jaar waarin de helper 20 jaar wordt, op voorwaarde dat hij/zij niet gehuwd is. Indien hij/zij gehuwd is, moet die wel aansluiten.
  • Indien de helper student is en als student recht geeft op kinderbijslag (Groeipakket in Vlaanderen).
  • Indien de hulp occasioneel is. Met occasioneel wordt bedoeld dat de helper niet regelmatig helpt én dat hij/zij  minder dan 90 dagen per jaar helpt. Is de helper bijvoorbeeld elke zaterdag bij jou aan de slag? Dan is er een zekere regelmaat en moet de helper dus wel aansluiten.

Bevindt de helper zich in een van deze situaties? Dan kan hij/zij helpen in de zaak zonder aansluiting bij het sociaalverzekeringsfonds. De helper betaalt dan geen sociale bijdragen op eventuele inkomsten als helper.

Opgelet: deze uitzonderingen gelden enkel als je voldoet aan de voorwaarden om als zelfstandige helper beschouwd te worden (zie boven – Opletten voor schijnzelfstandigheid). Werkt helper onder het gezag van jou, dan moet hij/zij hoe dan ook ingeschreven worden als werknemer, dus ook indien hij/zij jonger is dan 20 jaar, student bent of slechts occasioneel werkt.

Sociale bijdragen als zelfstandige helper

De sociale bijdragen van zelfstandige helpers die wel moeten aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds worden op precies dezelfde manier berekend als de sociale bijdragen van andere zelfstandigen. De helper kan – afhankelijk van de situatie - zelfstandige helper zijn in hoofd- of in bijberoep. Ook een gepensioneerde kan een zelfstandige helper zijn. Op www.liantis.be vind je alle info over de berekening van de sociale bijdragen.

Specifiek voor helpers geldt dat de je als geholpen zelfstandige hoofdelijk aansprakelijk bent voor de betaling van de sociale bijdragen van je helper. Dit betekent dat het sociaal verzekeringsfonds zich tot jou kan richten voor de betaling van de sociale bijdragen van je helper, als die zijn/haar bijdragen zelf niet tijdig betaalt.

Fiscale aspecten

Ook op het vlak van de personenbelasting zijn er een aantal specifieke aandachtspunten voor zelfstandige helpers en voor zelfstandigen die met helpers samenwerken. Het is daarom raadzaam om dit met je boekhouder of accountant te bespreken.

Het statuut van de meewerkende echtgenoot

Het gebeurt vaak dat de partner van de zelfstandige helpt in de eenmanszaak. Ben je  gehuwd of wettelijk samenwonend met de zelfstandige helper, dan is er een specifiek statuut: het statuut van de meewerkende echtgenoot. Voor meewerkende echtgenoten gelden specifieke regels, zowel op sociale zekerheidsvlak als op het vlak van de personenbelasting. Op www.liantis.be vind je meer info over het statuut van de meewerkende echtgenoot.

Meer over: Aanwerven, Schijnzelfstandige

Op zoek naar meer ondernemersinfo?

UNIZO ondernemerslijn - 0800 20 750Voor andere nuttige ondernemersinfo
raadpleeg hier het Unizo Kennisnet:
geef uw zoekterm in of zoek per thema
of trefwoord in onze databank.

Of contacteer Unizo Ondernemerslijn voor
een persoonlijk eerstelijns advies of een
nuttig contact.

Ons adviesteam staat voor u klaar!