“Veel zaken werken terug als tevoren wanneer je de stekker er even uittrekt.” Het klinkt zo achteloos simpel, al zit er ook een grond van waarheid in. Heel even unpluggen en de batterijen heropladen. Het leest goed op papier, maar is voor het merendeel van jullie niet vanzelfsprekend. Nog even volhouden, nog één drukke maand. Nog even die klant helpen en die factuur buiten krijgen. De nieuwe RIZIV-cijfers maken pijnlijk duidelijk waar dat toe leidt: het aantal zelfstandigen dat langer dan een jaar uitvalt door burn-out of depressie steeg in zes jaar tijd van 6.005 naar 10.223. Bijna een verdubbeling. 

Nog verontrustender: meer dan één op vijf langdurig zieke zelfstandigen zit vandaag thuis door psychische problemen. Procentueel ligt dat hoger dan bij werknemers. Alleen zijn de gevolgen voor zelfstandigen vaak een pak zwaarder. Wie als ondernemer uitvalt, verliest grip op zijn inkomen, zijn klanten en soms zelfs op het voortbestaan van zijn zaak. Vaste kosten lopen door, de telefoon blijft rinkelen, de mails blijven komen. En heel vaak staat er niemand klaar om het over te nemen. Achter velen zelfstandige die uitvallen, schuilt dan ook een onderneming in moeilijkheden.

Dat maakt de drempel om de stekker er even uit te trekken, gas terug te nemen en hulp te zoeken zo hoog. Ook dat zie je in de cijfers: steeds meer zelfstandigen blijven tijdens hun ziekte nog actief. Begrijpelijk. Maar ook riskant. Want wat op korte termijn aanvoelt als verantwoordelijkheid, mondt op langere termijn te vaak uit in herval. En zo blijft de vicieuze cirkel draaien.  Daarom ook onze duidelijke raad aan ondernemers: wacht niet tot het echt niet meer gaat. Trek vroeger aan de alarmbel. Zoek hulp. Praat erover. Dat is geen teken van zwakte maar van gezond ondernemerschap! Even vertragen voelt misschien als verlies, maar te lang doorgaan dreigt u veel meer te kosten.

Ook het totale aantal langdurig arbeidsongeschikte zelfstandigen stijgt stevig, ook alweer sterker dan de algemene trend in België. Vooral de forse toename bij jongere ondernemers doet me schrikken. Mensen van 30, 35 of 39 die al zo diep in de knoop raken dat ze langdurig uitvallen: dat zegt veel over de druk die vandaag op ondernemen staat. Financiële zorgen spelen daarin een grote rol, want wie constant wakker ligt van rendabiliteit, betalingen en stijgende kosten, verliest mentale ruimte. En met nieuwe economische schokken in het vooruitzicht dreigt die druk alleen maar toe te nemen.

Daarom volstaan losse oproepen tot veerkracht niet. Wij vragen dat ondernemen zelf werkbaarder wordt, met minder ballast, minder verstikkende administratie en minder druk van alles wat rond de kern van de zaak hangt. Wij vragen begeleiding op maat van zelfstandigen, die vertrekt vanuit hun realiteit en de kwetsbaarheid van hun onderneming. Ook de invoering van deeltijdse arbeidsongeschiktheid moet er komen, zodat ondernemers tijdelijk kunnen terugschakelen zonder volledig te moeten stoppen. En wij vragen meer inzet op preventie, zodat zelfstandigen kunnen investeren in hun mentale en fysieke welzijn, sneller steun vinden en niet pas hulp krijgen wanneer ze al uitgevallen zijn. Want daar zit de essentie: wie ondernemers overeind wil houden, moet niet pas ingrijpen wanneer ze breken, maar veel vroeger.

Nuttig voor jou