Welke bijdragen betalen?

Berekeningsbasis van de bijdragen: je netto belastbaar inkomen

Je sociale bijdragen worden berekend als een percentage van je netto belastbaar beroepsinkomen als zelfstandige, zoals vastgesteld door de fiscus. Je sociaal verzekeringsfonds ontvangt automatisch de inkomstengegevens, op het moment dat jij je aanslagbiljet in de personenbelasting ontvangt.

De netto inkomsten zijn je bruto inkomsten verminderd met de aftrekbare beroepskosten, de betaalde sociale bijdragen en de bijdragen betaald die je voor (Sociaal) Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen (VAPZ) stort. In een eenmanszaak worden ook de eventuele overgedragen verliezen afgetrokken.

In een eenmanszaak is je netto inkomen dus gelijk aan je belastbare winst (baten voor een vrij beroep). Ben je bestuurder, zaakvoerder, werkend vennoot, meewerkende echtgenoot of helper, dan geef je bezoldigingen aan waarvan je waarschijnlijk forfaitaire beroepskosten aftrekt.

Voorlopige sociale bijdragen, definitieve sociale bijdragen en regularisatiebijdragen

De sociale bijdragen worden berekend op basis van je inkomsten van het jaar zelf. Maar omdat de fiscus je inkomsten niet onmiddellijk kent, betaal je eerst een voorlopige bijdrage. Zodra je werkelijke inkomsten bekend zijn, wordt de voorlopige geregulariseerd (herberekend). Dit zijn dan de definitieve bijdragen. Normaal gebeurt de regularisatie ongeveer wanneer jij je aanslagbiljet in de personenbelasting ontvangt, dus 2 tot 3 jaar later.

Moet je bijbetalen, dan wordt het supplement een regularisatiebijdrage genoemd. Betaalde je te veel, dan wordt het te veel betaalde bedrag teruggestort.

Je sociaal verzekeringsfonds zal zelf een voorlopige bijdrage voorstellen. Dit noemt men de wettelijke voorlopige bijdrage. Maar als je denkt dat je meer of minder gaat verdienen, dan kun je de voorlopige bijdrage aanpassen.

De wettelijke voorlopige bijdrage wordt in principe berekend op basis van je geherwaardeerde inkomsten (geïndexeerd inkomen) van 3 jaar voordien. Maar omdat er bij startende zelfstandigen geen inkomen beschikbaar is, betalen zij een forfaitaire voorlopige bijdrage. Voor zelfstandigen in hoofdberoep en meewerkende echtgenoten is die bijdrage gelijk aan de wettelijke minimumbijdrage. Bij zelfstandigen in bijberoep en gepensioneerden met een zelfstandige bijverdienste wordt die berekend op de vrijstellingsdrempel. Je bent starter tot en met het 3e volledige kalenderjaar van aansluiting als zelfstandige. 

Afbetalingsplan

Kun je een hoge regularisatiebijdrage niet in één keer betalen? Of heb je een betalingsachterstand? Dan kun je aan je sociaal verzekeringsfonds een afbetalingsplan vragen.

De voorwaarden van het afbetalingsplan bepaal je samen met je sociaal verzekeringsfonds. Maar er zijn een aantal basisregels waarmee je rekening kunt houden:

• Je betaalt de schuld in maandelijkse schijven binnen het jaar terug. Soms kun je over iets langere termijn van 2 jaar onderhandelen. Nog langere afbetalingstermijnen zijn zeer uitzonderlijk.
• Je respecteert stipt het afgesproken afbetalingsplan. De kans kwijtschelding van verhogingen is dan groter.
• Je voorkomt nieuwe schulden. Respecteer dus niet alleen het afbetalingsplan, maar betaal ook elk kwartaal de nieuwe sociale bijdragen.

Vraag altijd om eerst de bijdrageschuld aan te zuiveren en daarna pas de verhogingen. Want verhogingen worden enkel op bijdrageschuld berekend (niet op andere verhogingen), op die manier kun je de schuld beperken.

Vraag een kwijtschelding van de verhogingen aan zodra je de bijdragen zelf volledig betaalde.

Aanvraag kwijtschelding van verhogingen

Betaal je sociale bijdragen niet op tijd, dan zal je sociaal verzekeringsfonds verhogingen aanrekenen. De verhogingen bedragen 3% per kwartaal. Is de bijdrage op 1 januari nog niet betaald, dan wordt daar bovenop eenmalig 7% aangerekend.

Zodra de bijdragen zelf betaald zijn, kan je via je sociaal verzekeringsfonds een kwijtschelding van de verhogingen aanvragen. Maar het RSVZ zal de beslissing nemen. Het RSVZ kan een kwijtschelding geven wanneer je in een "behartigenswaardige" situatie zit.

Een aanvraag indienen is zeer eenvoudig:

• Je vraagt de kwijtschelding per e-mail aan bij je sociaal verzekeringsfonds. Bij sommige sociale verzekeringsfondsen kun je de aanvraag online indienen.
• Je verduidelijkt voor welke kwartalen je een kwijtschelding wilt.
• En je legt uit waarom je vindt dat je een kwijtschelding zou moeten krijgen.
• Volgde je een afbetalingsplan stipt op, dan kun je dat in de aanvraag vermelden.

Tegen een negatieve beslissing is geen beroep mogelijk. Je kunt wel proberen om beter te motiveren.

Vrijstelling van bijdragen

Je kunt als zelfstandige in hoofdberoep of als meewerkende echtgenoot een vrijstelling van bijdragen aanvragen wanneer je onderneming tijdelijk in financiële of economische moeilijkheden zit. Hebben de problemen een puur private oorzaak (bv. gokschulden) of zijn ze structureel (een zaak die al langer verlieslatend is) dan heb je geen recht op een vrijstelling.

Er zijn een aantal situaties waarin je gemakkelijker een vrijstelling krijgt: bijvoorbeeld bij een sterke daling van je inkomsten, bij uitzonderlijke investeringen of uitgaven, wanneer je geconfronteerd werd met een brand of een ziekte, na het faillissement van een belangrijke klant, bij een gerechtelijke reorganisatie, wanneer je zelf failliet ging, wanneer jouw sector in crisis is, ... Vraag de volledige lijst op bij je sociaal verzekeringsfonds

Hoe dien je de aanvraag in?

• Online.
• Of met een aangetekende brief. Vraag bij je sociaal verzekeringsfonds het aanvraagformulier op. Beantwoord elke vraag volledig. En vergeet niet om de aanvraag te dateren en te ondertekenen. Daarna stuur je het per aangetekend brief naar je sociaal verzekeringsfonds. Vergeet je één van deze formaliteiten, dan kan de aanvraag ongeldig zijn.

Weigert het RSVZ de aanvraag, dan kun je in beroep gaan bij een specifieke beroepscommissie. In de beslissing zal staan hoe je dat kunt doen.

Je bent de eigenaar van een eenmanszaak

Voor de uitkering volstaat het dat je zelf stopt met werken. Jouw personeel, je meewerkende echtgenoot of een helper mogen de onderneming in jouw naam verder zetten. Op die manier kun je verder inkomsten verwerven, zonder dat dit gevolgen heeft voor de uitkeringen.

Voor de gelijkstelling is dit anders. Voor de gelijkstelling mag je helemaal geen inkomsten meer hebben. Daarom moet je bewijzen dat jouw onderneming volledig gestopt is.

Je kunt de stopzetting op 2 manieren bewijzen:

• Met BTW-aangiftes: nihil-aangiftes (nulaangiftes) bewijzen dat er geen transacties meer zijn. Je mag wel nog facturen uitschrijven voor in het verleden geleverde prestaties.
• Door bij een ondernemingsloket jouw ondernemingsnummer te schrappen. Dit is een officiële stopzetting.

Je bent meewerkende echtgenoot

Het volstaat dat jouw partner op papier bevestigt dat je gestopt bent met werken.

Je bent helper in een eenmanszaak

Sinds 1 juli 2024 bestaat er een register van werkende vennoten en helpers. Voor de bouwsector en de schoonmaaksector is het register verplicht, in andere sectoren is het gebruik ervan vrijwillig.

Sta jij in het register van werkende vennoten en helpers, dan vraag je aan de eigenaar van de onderneming om jouw registratie als helper te beëindigen.

Sta je niet in het register en werk je niet in de bouwsector of de schoonmaaksector, dan volstaat het dat de eigenaar van de eenmanszaak op papier bevestigt dat je gestopt bent met werken.

Sta je niet in het register, maar werk je in de bouwsector of de schoonmaaksector, dan moet de eigenaar van de eenmanszaak jou eerst in het register registreren en meteen weer schrappen.

Wijzigingen aan het register zijn gratis en moeten altijd via MyEnterprise gebeuren.

Je bent bestuurder of zaakvoerder van een vennootschap

Vennootschapsbestuurders kunnen de stopzetting alleen bewijzen door ontslag te nemen of door hun mandaat onbezoldigd te maken.

In een eenpersoonsvennootschap moet je de stopzetting in principe bewijzen met nihil BTW-aangiftes. Op die manier bewijs je dat er geen activiteiten meer zijn in de vennootschap. Je mag wel nog facturen uitschrijven voor prestaties uit het verleden. Wanneer er personeel is en je het mandaat onbezoldigd uitoefent, wordt soms aanvaard dat het personeel de eenpersoonsvennootschap verder uitbaat. Maar dat wordt geval per geval onderzocht. Contacteer jouw sociaal verzekeringsfonds voor meer informatie en bijstand.

Zoals elke zelfstandige, moeten ook student-zelfstandigen zich aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds. Maar ben je student en was je start je de zelfstandige activiteit voor 1 oktober van het jaar waarin je 25 jaar oud wordt, dan betaal je dankzij het statuut van student-zelfstandige minder of zelfs helemaal geen sociale bijdragen.

Het statuut van student-zelfstandige geeft je de mogelijkheid om iets bij te verdienen als zelfstandige en om ondernemerschap uit te proberen. Het groeipakket of de gezinsbijslag wordt normaal doorbetaald en de meeste studenten-zelfstandigen blijven fiscaal ten laste van hun ouders. 

Omdat je minder sociale bijdragen betaalt dan zelfstandigen in hoofdberoep, bouw je als student-zelfstandige geen sociale rechten op. Maar je behoudt natuurlijk wel het recht op terugbetalingen in de ziekteverzekering.

Wil je je inschrijven als student-zelfstandige? Contacteer dan Liantis sociaal verzekeringsfonds.

Wie betaalt sociale bijdragen als student-zelfstandige?

Je bent student-zelfstandige wanneer je:

• Jonger bent dan 26 jaar.
• Les volgt aan een in België of in het buitenland erkende school, hogeschool of universiteit.
• Ingeschreven bent voor minstens 27 studiepunten, met de bedoeling een diploma te behalen. Wordt de opleiding niet in studiepunten uitgedrukt, dan moet je wekelijks minstens 17 uur les volgen.
• Deelneemt aan de examens. Je mag ook aan je sociaal verzekeringsfonds ook een attest bezorgen van de school, waaruit blijkt dat je effectief de lessen volgde. Maar hou er rekening mee dat niet elke school aanwezigheden bijhoudt.

Wat gebeurt er met het kindergeld van student-zelfstandigen?

In Vlaanderen wordt het Groeipakket verder uitbetaald zolang je als student-zelfstandige lagere sociale bijdragen betaalt dan een zelfstandige in hoofdberoep. Dit betekent concreet dat jouw netto belastbaar inkomen (inkomen na aftrek van de beroepskosten en betaalde sociale bijdragen) lager moet zijn dan 17.374,08 euro (2026).

Betaalt Brussel kindergeld uit, dan mag je tijdens het school- of academiejaar maximum 240 uur werken, tijdens de zomermaanden geldt geen beperking. Voor student-zelfstandigen betekent dit in de praktijk dat je inkomen lager moet zijn dan 17.374,08 euro (2026) netto (zelfstandige inkomsten na aftrek van de beroepskosten en de betaalde sociale bijdragen).

Welke sociale bijdragen betaal je als student-zelfstandige?

Student-zelfstandigen betalen meestal minder sociale bijdragen. 3 inkomstendrempels zijn van belang:

• Verdien je minder dan 8.687,04 euro (2026) netto per jaar (zelfstandige inkomsten na aftrek van de beroepskosten en de betaalde sociale bijdragen), dan ben je vrijgesteld van sociale bijdragen.
• Verdien je meer dan 8.687,03 euro maar minder dan 17.374,08 euro, dan betaal alleen sociale bijdragen op de 1^e inkomstenschijf tot 8.687,03 euro. Die sociale bijdrage bedraagt 20,5% per jaar. Elk kwartaal betaal je een kwart van deze sociale bijdrage.
• Van zodra je minstens 17.374,08 euro netto per jaar verdient, betaal je dezelfde sociale bijdragen als zelfstandigen in hoofdberoep. Dat betekent dat je jaarlijks 20,5% sociale bijdragen betaalt op je volledige inkomen als zelfstandige. Elk kwartaal betaal je een kwart van deze sociale bijdrage.

Sociale bijdragen worden berekend op basis van de zelfstandige inkomsten van het jaar zelf. Maar omdat je officiële inkomsten pas gekend zijn nadat je het aanslagbiljet van de belastingen ontvangt, zal je sociaal verzekeringsfonds eerst voorlopige sociale bijdragen aanrekenen. Achteraf worden de voorlopige bijdragen geregulariseerd (herberekend) op basis van de werkelijke inkomsten.

In januari of bij je aansluiting, zal je sociaal verzekeringsfonds eerst wettelijke voorlopige bijdragen aanrekenen die je kunt aanpassen:

• Startende studenten-zelfstandigen betalen tot op het einde van het 3^e volledige kalenderjaar een wettelijke voorlopige bijdrage bijdrage van 98,51 euro per kwartaal (overeenkomstig een inkomen van 10.609,19 euro) aangevuld met een beheerskost.
• Ben je langer al aangesloten als zelfstandige, dan berekent jouw sociaal verzekeringsfonds de wettelijke voorlopige bijdrage op basis van jouw geherwaardeerde inkomsten (geïndexeerde inkomsten) van 3 jaar voordien.

Welke fiscale behandeling als student-zelfstandige?

• Als student-zelfstandige blijf je fiscaal ten laste van je ouders, zolang je netto-bestaansmiddelen onder de drempel van 12.300 euro (inkomstenjaar 2026) blijven. Om die drempel te bepalen, wordt een 1^e schijf van 7.010 euro (inkomstenjaar 2026) aan winsten, baten of bedrijfsleidersbezoldigingen niet meegerekend. Combineer je zelfstandige inkomsten als student-zelfstandige met andere inkomsten, dan moet de 7.010 euro naar verhouding verdeeld worden.
• Ontvang je bedrijfsleidersbezoldigingen van een vennootschap waarvan één van jouw ouders rechtstreeks of onrechtstreeks zelf bedrijfsleider is en controle uitoefent, dan mag je uit die vennootschap jaarlijks niet meer dan 2.000 euro aan bezoldigingen ontvangen. Bovendien mag die bezoldiging niet meer bedragen dan de helft van jouw inkomsten bedragen.
• Je moet zelf een belastingaangifte indienen. Maar je zal vrijgesteld zijn van belastingen, zolang je minder verdient dan de belastingvrije som (11.180 euro voor inkomstenjaar 2026).
• In principe moet je zoals elke zelfstandige de btw-verplichtingen naleven. Maar is jouw omzet kleiner dan 25.000 euro per jaar, dan kan je genieten van de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen. Je moet dan nog steeds een btw-nummer hebben, maar je btw-verplichtingen zijn beperkt. Meer informatie over deze regeling vind je hier.